Bohater Związku Radzieckiego
Bohater Związku Radzieckiego (ros. Герой Советского Союза – Gieroj Sowietskogo Sojuza) – najwyższy tytuł honorowy ZSRR.
Tytuł honorowy Bohatera Związku Radzieckiego został ustanowiony dekretem Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR w dniu 16 kwietnia 1934 roku, a w dniu 29 lipca 1936 roku został zatwierdzony regulamin przyznawania tego tytułu, później regulamin ten zmieniano nadając mu 14 maja 1973 roku nową redakcję.
Zgodnie z regulaminem tytuł ten był najwyższym zaszczytnym wyróżnieniem i był nadawany przez Prezydium Rady Najwyższej ZSRR za bohaterskie czyny i wybitne zasługi dla państwa. Mógł być przyznawany pojedynczym osobom lub zbiorowościom.
Bohaterowi Związku Radzieckiego wręczano specjalny medal Złota Gwiazda (od 1939 roku), Order Lenina oraz dyplom Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.
Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego można było nadawać wielokrotnie, osoba taka otrzymywała następny medal Złotej Gwiazdy. W przypadku przyznania tytułu Bohatera Związku Radzieckiego po raz drugi, obok dyplomu, orderu i medalu, wyróżnionemu wykonywano popiersie z brązu z odpowiednim tytułem, które umieszczano w rodzinnych stronach bohatera.
Pierwsze tytuły Bohatera Związku Radzieckiego otrzymało 20 kwietnia 1934 roku siedmiu radzieckich lotników, którzy uratowali załogę radzieckiego parowca "Czeluskin" zmiażdżonego przez lody (m.in. Michaił Wodopianow oraz Polak z pochodzenia Zygmunt Lewoniewski). Z nich, Złotą Gwiazdę nr 1 otrzymał Anatolij Ljapidewski.
Do 1941 tytułem Bohatera Związku Radzieckiego wyróżniono ponad 600 osób (głównie żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej).
W okresie tzw. Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (1941-45) tytuły Bohatera Związku Radzieckiego jako pierwsi otrzymali żołnierze - pogranicznicy oraz piloci. Byli to m.in. ppor. A. W. Łopatin, plut. I. D. Buzyckow i kpt. Nikołaj Gastello. Znany pilot – Bohater Związku Radzieckiego – ppłk Stiepan P. Suprun za bohaterstwo i odwagę w walkach powietrznych jako pierwszy w okresie wojny (22 lipca 1941) został nagrodzony po raz drugi Medalem "Złotej Gwiazdy".
W latach II wojny światowej przyznano łącznie ponad 11 500 tytułów Bohatera Związku Radzieckiego. W tym, 104 tytuły nadano po raz drugi, a piloci myśliwscy – Aleksander Pokryszkin (jako pierwszy) i Iwan Kożedub oraz Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij Żukow zostali wyróżnieni trzema Medalami "Złotej Gwiazdy". Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego przyznano 234 partyzantom. Dwaj wybitni organizatorzy oraz dowódcy oddziałów partyzanckich Sidor A. Kowpak i A. F. Fiodorow zostali odznaczeni dwoma Medalami "Złotej Gwiazdy".
W sumie do 1983 Medal "Złotej Gwiazdy" i tytuł Bohatera Związku Radzieckiego otrzymało ponad 12 500 osób. Wśród nich, 141 nagrodzono dwoma Medalami "Złotej Gwiazdy", trzema medalami – 3 osoby (marsz. lotn. Aleksander I. Pokryszkin, marsz. lotn. Iwan N. Kożedub, Marszałek Związku Radzieckiego Siemion M. Budionny) oraz czterema medalami – 2 osoby (Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij K. Żukow i marsz. Leonid I. Breżniew, któremu jednak tytuły te nadawano z przyczyn politycznych, w latach 1966-1981). Tytuły Bohatera Związku Radzieckiego otrzymywali m.in. wszyscy kosmonauci po odbytym locie kosmicznym, także cudzoziemcy odbywający loty w ramach radzieckiego programu kosmicznego Interkosmos.
Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego otrzymało 91 kobiet i ponad 40 cudzoziemców.
Po bitwie pod Lenino, Stalin zdecydował, że należy nadać pośmiertnie tytuł Bohatera Związku Radzieckiego trzem Polakom, żołnierzom 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki – przedwojennemu oficerowi polskiemu, przedwojennemu komuniście polskiemu i "zwykłemu szeregowcowi". Tytuł otrzymali:
- kpt. Władysław Wysocki – przed wojną porucznik Wojska Polskiego
- kpt. Juliusz Hibner – komunista polskiego pochodzenia
- szer. Aniela Krzywoń
Juliusz Hibner mimo ciężkich ran przeżył bitwę, będąc przez długi czas jedynym żyjącym Polakiem noszącym ten tytuł. W 1978 tytuł nadano także innemu Polakowi - mjr Mirosławowi Hermaszewskiemu.
Obcokrajowcy wyróżnieni tytułem Bohatera Związku Radzieckiego (lista niepełna) [edytuj]
- Abdul Ahad Mohmand – pierwszy afgański kosmonauta
Ahmed Ben Bella – pierwszy prezydent Algierii
Georgi Iwanow – pierwszy bułgarski kosmonauta- Aleksandr Panajotow Aleksandrow – drugi bułgarski kosmonauta, dubler Georgi Iwanowa
- Wladimír Zaimow – bułgarski generał artylerii
- Todor Żiwkow – bułgarski działacz komunistyczny, premier i przewodniczący Rady Państwa Bułgarskiej Republiki Ludowej (1971-1989)
Josef Buršík – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943, po inwazji radzieckiej na Czechosłowację zwrócił odznaczenie- Otakar Jaroš – jako pierwszy obcokrajowiec 17 kwietnia 1943 nagrodzony tytułem Bohatera ZSRR, za udział w bitwie pod Charkowem
- Ján Nálepka – Słowak, odznaczony pośmiertnie 2 maja 1945
- Vladimír Remek – pilot wojskowy, pierwszy Czech w kosmosie, pierwszy kosmonauta nie będący obywatelem ZSRR ani Stanów Zjednoczonych
- Antonín Sochor – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943
- Ludvík Svoboda – prezydent Czechosłowacji
- Stepan Wajda – odznaczony pośmiertnie 10 sierpnia 1945
- Richard Tesařík – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943
Abdel Hakim Amer – egipski generał i polityk, uczestnik I wojny arabsko-izraelskiej w 1948 i rewolucji egipskiej w 1952- Gamal Abdel Nasser – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu (1954-1970)
Jean-Loup Chrétien – generał brygady francuskich sił powietrznych, pierwszy francuski astronauta- Marcel Albert – francuski pilot wojskowy
- Jacques André – francuski pilot wojskowy
- Roland de La Poype – francuski pilot wojskowy
- Marcel Lefèvre – francuski pilot wojskowy
- Roger Sauvage – francuski pilot wojskowy
Rubén Ruiz Ibárruri – hiszpański oficer wojskowy w służbie radzieckiej- Ramón Mercader – zabójca Lwa Trockiego w 1940
Rakesh Sharma – pierwszy indyjski kosmonauta
Fidel Alejandro Castro Ruz – przywódca kubański, premier i prezydent Republiki Kuby- Arnaldo Tamayo Méndez – kubański generał pilot, pierwszy kubański kosmonauta
Juozas Vitas – lider antyfaszystowskiego podziemia na Litwie- Stanislavas Vaupšas – oficer radzieckiego wywiadu litewskiego pochodzenia
Żugderdemidijn Gurragczaa – pierwszy mongolski kosmonauta
Fritz Schmenkel – niemiecki antyfaszysta, partyzant na Białorusi
Erich Honecker – niemiecki polityk komunistyczny, I sekretarz NSPJ, przywódca NRD- Sigmund Jähn – pierwszy wschodnioniemiecki kosmonauta
- Erich Mielke – niemiecki polityk i funkcjonariusz komunistyczny, szef wschodnioniemieckiej służby bezpieczeństwa Stasi
- Walter Ulbricht – niemiecki polityk komunistyczny, I sekretarz NSPJ i przewodniczący Rady Państwa NRD
Mirosław Hermaszewski – pierwszy Polak w kosmosie- Juliusz Hibner – komunista polskiego pochodzenia, uczestnik bitwy pod Lenino
- Aniela Krzywoń – szeregowiec 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, uczestniczka bitwy pod Lenino
- Zygmunt Lewoniewski – lotnik polarny polskiego pochodzenia
- Stanisław Popławski – polski oficer, gen. armii
- Władysław Wysocki – polski oficer, uczestnik bitwy pod Lenino
Dumitru Prunariu – pierwszy rumuński kosmonauta
Muhammed Faris – pierwszy syryjski kosmonauta
Bertalan Farkas – pierwszy węgierski kosmonauta- János Kádár – polityk węgierski
Phạm Tuân – pierwszy wietnamski kosmonauta
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
