Weteran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Weteran (łac. veteranus, od vetus dpn. veteris: stary) [1]żołnierz biorący udział w operacjach poza granicami państwa. W Polsce weteranem może zostać żołnierz lub funkcjonariusz, który pełnił służbę poza granicami kraju nie krócej niż sześćdziesiąt dni. Dzień 29 maja ustanowiono jako Dzień Weterana Działań poza Granicami Państwa. W 2012 roku weszła w życie ustawa, która wprowadza dwa statusy Weteran i Weteran poszkodowany. Każdy żołnierz i funkcjonariusz, który spełnia kryteria może się ubiegać o przyznanie statusu.

Po roku 1918[edytuj | edytuj kod]

W okresie II Rzeczypospolitej słowo weterani odnosiło się przede wszystkim do uczestników powstania listopadowego 1831, Wiosny Ludów 1848 i powstania styczniowego 1863, którym przyznano honorowe stopnie podporuczników Wojska Polskiego i emeryturę wojskową. Polscy weterani po zakończeniu I WŚ od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 roku, tak zwaną wielką wojną, zdobywali kunszt rzemiosła wojennego w obcych armiach sprzymierzonych oraz zaborczych. Po telegramie Wodza Naczelnego Armii Polskiej Józefa Piłsudskiego z dnia 16 listopada 1918 roku – notyfikujący powstanie państwa polskiego, tworzyli zalążki oddziałów Wojska Polskiego w latach 1918-1939, pod przywództwem Naczelnego Wodza. Status weterana otrzymali także polscy powstańcy lat 1918-22, obrońcy RP okresu Wojny polsko-bolszewickiej.

Po roku 1945[edytuj | edytuj kod]

Weterani polscy po zakończeniu II WŚ w latach 1939-1945, do roku 1990 byli rozliczani ze swojej działalności wojskowej – początkowo przez GUGB, Smiersz, a następnie przez GZI WP i MBP. Uczestników walk II WŚ i komunistycznych żołnierzy, partyzantów Wojny polsko-bolszewickiej i Wojny domowej w Hiszpanii w okresie trwania Układu Warszawskiego i po nim, nazywano, nazywa się kombatantami. Komunistyczni bojownicy zrzeszali się w organizacji kombatanckiej ZBoWiD.

Od lat 50 XX w. Siły Zbrojne PRL / Siły Zbrojne RP biorą udział w Misjach pokojowych ONZ, operacjach pokojowych OTP, UE. Za swą służbę żołnierze nie uzyskiwali statusu weterana, taki stan trwał do 2012 roku.

Po roku 2012[edytuj | edytuj kod]

W Polsce z dniem 30 marca 2012 r. weszła w życie Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa z dnia 19 sierpnia 2011 r. Stosownie do zapisów aktu prawnego jakim jest ustawa, weterani to osoby biorące udział w działaniach poza granicami państwa (wojska operacyjne na froncie zewnętrznym), które mogą ubiegać się o przyznanie statusu weterana bądź statusu weterana poszkodowanego. Ustawa dotyczy żołnierzy i pracowników wojska.

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Laprus: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 476. ISBN 83-11-06229-3.
  • Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa z 30 marca 2012 r. (Dz.U. 2011 nr 205, poz. 1203)