Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siły Zbrojne
Rzeczypospolitej Polskiej
Siły ZbrojneRzeczypospolitej Polskiej
Państwo  Polska
Historia
Sformowanie 12 października 1918
Pierwszy dowódca Zwierzchnik: Rada Regencyjna
Szef Sztabu Generalnego WP gen. broni Tadeusz Rozwadowski
Święto 15 sierpnia
Dane podstawowe
Obecny dowódca Najwyższy zwierzchnik Bronisław Komorowski
Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak
Szef Sztabu Generalnego WP generał Mieczysław Gocuł
Podporządkowanie Ministerstwo Obrony Narodowej
Liczebność ok. 120 tys. (2014)[1]
Wojskowy budżet
Kwota 32 mld zł[1]
 % PKB 1,95%[1]

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiejsiły i środki wydzielone przez Rzeczpospolitą Polską do zabezpieczenia jej interesów i prowadzenia walki. Siły zbrojne są podstawowym elementem systemu obronnego państwa, przeznaczonym do skutecznej realizacji polityki bezpieczeństwa i obronnej. Zgodnie z obowiązującą Strategią Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Siły Zbrojne RP utrzymują gotowość do realizacji trzech rodzajów misji: zagwarantowanie obrony państwa i przeciwstawienie się agresji, udział w procesie stabilizacji sytuacji międzynarodowej oraz w operacjach reagowania kryzysowego i operacjach humanitarnych, wspieranie bezpieczeństwa wewnętrznego i pomoc społeczeństwu.

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej stoją na straży suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej bezpieczeństwa i pokoju. Mogą brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych, a także ratowania życia ludzkiego. Biorą też udział w oczyszczaniu terenów z materiałów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego i unieszkodliwiają je[2]. Zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, który sprawuje ogólne kierownictwo nad Siłami Zbrojnymi RP.

Ranking Global Firepower w 2013 i 2014 roku zaszeregował SZ RP jako 18. pod względem siły wojsko na świecie (uwzględniono 106 państw i nie uwzględniono broni masowego rażenia)[3].

Historia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj | edytuj kod]

Dyslokacja SZ RP w 1990 roku.

Na początku 1990 roku, podczas uzgodnień z dowództwem Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego usankcjonowano zmiany, jakie zaszły w składzie Sił Zbrojnych PRL. W składzie Frontu Nadmorskiego utrzymywano nadal dwie armie, jeden korpus i odwód ogólnowojskowy. Lotnictwo dysponowało dywizją lotnictwa myśliwskiego, dwoma dywizjami lotnictwa myśliwsko-bombowego, pułkiem lotnictwa rozpoznania taktycznego i dwoma pułkami śmigłowców bojowych. Marynarka Wojenna wydzielała flotyllę okrętów i dwie flotylle obrony wybrzeża[4]

Po rozwiązaniu Układu Warszawskiego, uznano potrzebę utrzymywania dotychczasowego potencjału militarnego w celu zapewnienia skutecznego odstraszania potencjalnego przeciwnika. Wstrzymano redukcję wojska. W wojskach lądowych przyjęto, że każdy z czterech okręgów wojskowych wystawi korpus ogólnowojskowy. Okregi: Pomorski OW, Śląski OW i Warszawski OW miały wystawić korpusy z trzema dywizjami zmechanizowanymi, a Krakowski Okręg Wojskowy miał wystawić korpus w składzie dywizji kawalerii powietrznej oraz trzech samodzielnych brygad. Siły Powietrzne wystawiały korpus lotnictwa operacyjnego i dwa korpusy obrony powietrznej. W Marynarce Wojennej funkcjonowały trzy flotylle[4].

W 2001 roku wprowadzono nową strukturę Sił Zbrojnych RP na wypadek wojny. W Wojskach Lądowych były to dwa korpusy zmechanizowane z dwiema dywizjami zmechanizowanymi. W Siłach Powietrznych wystawiono korpusy obrony powietrznej, w Marynarce Wojennej nie wprowadzono żadnych zmian. Odwód naczelnego dowódcy stanowiły mobilne brygady i oddziały rodzajów wojsk[4].

W 2004 roku rozwiązano jedno dowództwo 1 Korpusu. Wojska Lądowe na wypadek wojny mogły wystawić jeden korpus ogólnowojskowy w składzie trzech-czterech dywizji. Siły Powietrzne dwa skrzydła lotnictwa taktycznego, a Marynarka Wojenna dwie flotylle. W razie prowadzenia wspólnych działań z wojskami NATO, polskie dywizje i jednostki wsparcia weszłyby w skład korpusów wielonarodowych. Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna mogłyby zachować autonomiczność bądź wejść w skład większych zgrupowań sojuszniczych[4].

Od 1990 Siły Zbrojne RP przechodzą restrukturyzację i modernizację. Wymieniany jest przestarzały sprzęt wojskowy, pobór jest zawieszony. Od 2005 do uzbrojenia Polski stopniowo dołączają wielozadaniowe myśliwce F-16, samoloty transportowe CASA C-295M i C-130 Hercules, transportery opancerzone KTO Rosomak, czołgi podstawowe Leopard 2, lekkie śmigłowce SW-4 oraz przeciwpancerne pociski rakietowe SPIKE. Od 11 lutego 2009 roku w Polsce nie stosuje się przymusowego poboru do wojska, a 22 stycznia 2010 roku zakończył się proces całkowitego uzawodowienia armii[5]. Sił Zbrojnych RP przeszły z modelu wielkiej armii poborowej do mniejszej armii składającej się z żołnierzy zawodowych (zmianę liczebności żołnierzy i wyposażenie przedstawia poniższa tabela[6]).

1989< 2013
żołnierze ok. 347 tys. ok. 100 tys.
czołgi 2 448 680
samoloty bojowe 705 111
okręty wojenne 99 37
inne jednostki i sprzęt 3 857 2 160

Wojska operacyjne Sił Zbrojnych RP brały i biorą udział w wielu operacjach zagranicznych ONZ, NATO i UE.

Zadania i struktura Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj | edytuj kod]

Desant polskich żołnierzy pod Am Nabak

Zadania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj | edytuj kod]

„Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic. Siły Zbrojne zachowują neutralność w sprawach politycznych oraz podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli.” (z Konstytucji RP r.I, art.26, p. 1 i p.2) „Siły Zbrojne ponadto mogą brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania życia ludzkiego, a także w oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu.”

System dowodzenia[edytuj | edytuj kod]

Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. W czasie pokoju Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi RP za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej.

Całokształtem działalności Sił Zbrojnych RP w czasie pokoju kieruje Minister Obrony Narodowej. Swoje zadania Minister ON wykonuje przy pomocy Ministerstwa Obrony Narodowej, w skład którego wchodzi Sztab Generalny Wojska Polskiego.

Siłami Zbrojnymi RP, w czasie pokoju, w imieniu Ministra Obrony Narodowej, dowodzi Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, który pod względem pełnionej funkcji jest najważniejszym żołnierzem pełniącym służbę wojskową.

W czasie wojny Siłami Zbrojnymi RP oraz innymi podporządkowanymi jednostkami organizacyjnymi dowodzi Naczelny dowódca sił zbrojnych, który jest mianowany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i podlega mu bezpośrednio.

W 2013 r. przygotowano reformę struktury dowódczej SZ RP. Składowymi nowego aparatu kierowania siłami zbrojnymi w Polsce mają być Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych i Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych. Zmianie ulegnie rola SG WP, będzie to rola planowania strategicznego i doradcza m.in. dla Ministra ON. Reforma weszła w życie 1 stycznia 2014 r.[7][8]

Skład bojowy[edytuj | edytuj kod]

W skład Sił Zbrojnych RP wchodzą jako ich rodzaje:

Godło Nazwa Ilość żołnierzy
POL Wojska Lądowe.svg Wojska Lądowe ok. 56 tys. żołnierzy[1]
POL Wojska Lotnicze.svg Siły Powietrzne ok. 17 tys. żołnierzy[1]
POL Marynarka Wojenna.svg Marynarka Wojenna ok. 8 tys. żołnierzy[1]
POL Wojska Specjalne.svg Wojska Specjalne ok. 2,5 tys. żołnierzy[9]
Narodowe Siły Rezerwowe ok. 20 tys. żołnierzy

W trakcie tworzenia są Narodowe Siły Rezerwowe, które jednak nie są osobnym rodzajem Sił Zbrojnych RP, lecz mają na celu zapewnienie kadr dla uzupełnienia etatów w każdym z czterech rodzajów Sił Zbrojnych RP.

W skład Sił Zbrojnych RP wchodzi również Żandarmeria Wojskowa jako ich wyodrębniona i wyspecjalizowana służba – organ ścigania. ŻW kontroluje także dyscyplinę wojskową.

Odrębnym elementem Sił Zbrojnych RP (poza strukturami rodzajów wojsk) jest również Dowództwo Garnizonu Warszawa w skład którego wchodzą jednostki zabezpieczenia stołecznego garnizonu oraz kilka innych jednostek na terenie kraju (głównie łączności i dowodzenia).

Funkcję informacyjną i bezpieczeństwa na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej, Sił Zbrojnych RP i obronności Rzeczypospolitej Polskiej pełnią służby specjalne. Są nimi:

Są one poza strukturą Sił Zbrojnych RP. Jednakże w razie ogłoszenia powszechnej lub częściowej mobilizacji oraz w razie wojny ww. instytucje stają się częścią Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Te instytucje w różny sposób mogą kontrolować, zadaniować: Minister ON, Prezes Rady Ministrów, Komisja ds. Służb Specjalnych Sejmu RP i Kolegium ds. Służb Specjalnych.

Według „DGP” proces ucywilniania stanowisk administracyjnych SZ RP przebiega powoli i z oporami[10].

Wojska Lądowe[edytuj | edytuj kod]

Struktura polskich wojsk lądowych
 Osobny artykuł: Wojska Lądowe.

Główne zadania[edytuj | edytuj kod]

Wojska Lądowe przeznaczone są do zapewnienia obrony przed atakiem lądowo-powietrznym w dowolnym rejonie Polski, na każdym kierunku, w obliczu każdej formy zagrożenia. Wojska Lądowe podzielone są na następujące rodzaje wojsk: wojska pancerne i zmechanizowane, wojska aeromobilne, wojska rakietowe i artylerii, wojska obrony przeciwlotniczej, wojska inżynieryjne, wojska chemiczne, wojska łączności i informatyki, oraz inne oddziały i pododdziały rozpoznania i walki elektronicznej, pododdziały działań psychologicznych i pododdziały logistyczne. W Wojskach Lądowych istnieje system logistyczny zabezpieczający proces szkolenia pokojowego, funkcjonowania jednostek wojskowych oraz ich przygotowania do prowadzenia działań bojowych. W Wojskach Lądowych można wyróżnić także jednostki piechoty górskiej. Struktura i organizacja Wojsk Lądowych odpowiada standardom NATO. Z dniem 1 stycznia 2012 przestały funkcjonować ostatnie 2 okręgi wojskowe: Śląski Okręg Wojskowy i Pomorski Okręg Wojskowy znosząc dawny system administracji wojskowej.

Trzonem Wojsk Lądowych są 3 dywizje ogólnowojskowe: 2 zmechanizowane (12, 16) i 1 pancerna (11), oraz brygady – powietrznodesantowa (6), kawalerii powietrznej (25) i Strzelców Podhalańskich (21).

Do 2008 roku istniały również Wojska Obrony Terytorialnej.

Humvee i Rosomaki (Afganistan)
MRAP 4x4 Cougar (Afganistan)

Uzbrojenie i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Według stanu z 2006 roku Siły Zbrojne RP posiadały 2 257 500 sztuk broni palnej (wliczono także broń wyprodukowaną w okresie II wojny światowej)[11]. Pozwala to na wydanie, w razie wojny, jednej sztuki broni na osobę ~9,16% ludności Polski, w wieku produkcyjnym[12].

 Osobny artykuł: Sprzęt Wojsk Lądowych.

Siły Powietrzne[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Siły Powietrzne.

Główne zadania[edytuj | edytuj kod]

Głównym zadaniem Sił Powietrznych, jest prowadzenie operacji mających na celu uzyskanie przewagi w powietrzu i wspieranie oddziałów innych Rodzajów Sił Zbrojnych. Składają się z Wojsk Lotniczych, Wojsk Obrony Przeciwlotniczej i Wojsk Radiotechnicznych.

Ich prekursorem były siły powietrzne Błękitnej Armii podczas I wojny światowej. Do 1 lipca 2004 nosiły nazwę: Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej (WLOP), które z kolei zostały utworzone 1 lipca 1990 przez połączenie dwóch rodzajów sił zbrojnych: Wojsk Lotniczych i Wojsk Obrony Powietrznej Kraju.

F-16

Uzbrojenie i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Samoloty i śmigłowce

  • Samoloty wielozadaniowe F-16C/D block 52+ – 48
  • Samoloty myśliwskie MiG-29/UB – 32
  • Samoloty myśliwsko-bombowe Su-22M4/U3K – 32
  • Samoloty szkolno-treningowe TS-11 Iskra – 54
  • Samoloty szkolno-treningowe PZL-130 Orlik – 37
  • Samoloty transportowe C-295M – 16
  • Samoloty transportowe An-28TD – 2
  • Samoloty transportowe C-130 – 5
  • Samoloty transportowe M-28B/TD – 10
  • Samoloty transportowe M-28B/PT – 5
  • Śmigłowce pasażerskie Mi-8P – 6
  • Śmigłowce pasażerskie W-3S – 1 (zamówiono 2)
  • Śmigłowce transportowe W-3T – 8
  • Śmigłowce ratownicze W-3RL – 6
  • Śmigłowce medyczne W-3R – 2
  • Śmigłowce wielozadaniowe Mi-2 – ok. 50
  • Śmigłowce Mi-2RL – ok. 4
  • Śmigłowce SW-4 – 24

Środki przeciwlotnicze

  • Dywizjony plot. Newa-SC – 17
  • Dywizjony plot. Wega-WE – 1
  • Zestawy plot. Strzała-2M – bd.
  • Zestawy plot. Grom – bd. (zamówiono 51 szt.)
  • 57 mm armaty plot. S-60 – ok. 50
  • 23 mm zestawy plot. ZUR-23-2 – bd.

Sprzęt radiotechniczny

  • Stacje rlok. N-11/N-12/N-12M – 5/7/3
  • Stacje rlok. RAT-31DL – 0 (zamówiono 3)
  • Stacje rlok. TSR-19/N-19 – 2
  • Stacje rlok. N-31/31M – ok. 50
  • Stacje rlok. N-41 – ok. 40
  • Systemy rozpoznania radioel. Lena-3M/MD – ok. 10
  • Systemy rozpoznania radioel. MSR-W – 4

Marynarka Wojenna[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Marynarka Wojenna.
Kompania Reprezentacyjna Marynarki Wojennej

Główne zadania[edytuj | edytuj kod]

Do głównych zadań Marynarki Wojennej należy:

Uzbrojenie i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Okręty

Samoloty i śmigłowce

  • 4 samoloty transportowe M-28B Bryza-1TD (0723, 1003, 1117, 1118)[13]
  • 2 samoloty monitoringu ekologicznego M-28B Bryza-1E (0404, 0405)
  • 7 samolotów rozpoznawczo-patrolowych M-28B Bryza-1R (1006, 1008, 1017, 1022, 1114, 1115, 1116)
  • 1 samolot rozpoznawczo-patrolowy M-28B Bryza-1RM bis (0810)
  • 5 śmigłowców Mi-2
  • 1 śmigłowiec transportowy Mi-8MTW-1 (5528)
  • 1 śmigłowiec transportowy Mi-17 (0608)
  • 7 śmigłowców zwalczania okrętów podwodnych Mi-14PŁ (1001, 1004, 1005, 1007, 1008, 1010, 1011)
  • 2 śmigłowce ratownicze Mi-14PŁ/R (1009, 1012)
  • 2 śmigłowce transportowe W-3T Sokół (0209, 0304)
  • 4 śmigłowce ratownictwa morskiego W-3RM Anakonda (0505, 0506, 0511, 0513)
  • 3 śmigłowce ratownictwa morskiego W-3WARM Anakonda (0813, 0815, 0906)
  • 4 śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych Kaman SH-2G Super Seasprite (3543, 3544, 3545, 3546)

Uposażenie żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych RP[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze zawodowi Sił Zbrojnych RP otrzymują za pełnione obowiązki miesięczne uposażenie (wynagrodzenie). Na uposażenie polskiego żołnierza zawodowego składają się:

  • uposażenie zasadnicze
  • dodatki
  • należności pieniężne

Uposażenie zasadnicze zależne jest od stanowiska służbowego i stopnia etatowego. Najniższe uposażenie zasadnicze otrzymuje szeregowy (w 2014: 2 500 zł brutto/miesięcznie), najwyższe - Szef Sztabu Generalnego WP (w 2014: 14 900 zł brutto/miesięcznie).

Do comiesięcznego uposażenia zasadniczego doliczane są dodatki.

Na podstawie wielokrotnie zmienianego rozporządzenia szefa MON z 2004 roku oraz innych aktów prawa do uposażenia zasadniczego doliczane było siedem różnych rodzajów dodatków[14]. Dodatek za długoletnią służbę wynosił na podstawie rozporządzenia z 2004 roku 300 zł plus procent kwoty uposażenia zasadniczego odpowiadający liczbie lat stażu (od min. 3 do maks. 30 proc. uposażenia zasadniczego). Dodatek specjalny otrzymywali m.in. piloci za wykonywanie lotów, marynarze za służbę na morzu, żołnierze GROM, saperzy, nurkowie, itp. za przeprowadzane akcje. Trzecim dodatkiem był dodatek z tytułu zajmowanego stanowiska. Dotyczył on m.in. lekarzy wojskowych, kontrolerów ruchu lotniczego, szefów i dowódców jednostek organizacyjnych. Odrębny dodatek przysługiwał żołnierzom jednostek specjalnych (GROM, Formoza, komandosi, oddział specjalny ŻW) oraz orkiestrze i kompanii reprezentacyjnej. Z kolei dodatek motywacyjny dotyczył tylko szeregowych i podoficerów, którzy posiadali I, II, III lub mistrzowską klasę kwalifikacji. Szósty dodatek pobierali pracownicy uczelni wojskowych na stanowiskach wybieralnych. Ostatnim, siódmym, był dodatek wyrównawczy dla sędziów i prokuratorów wojskowych (równał ich wynagrodzenie do kwot uposażenia na równorzędnych stanowiskach cywilnych).

Rozporządzenie dotyczące dodatków dla żołnierzy z 2004 roku utraciło moc w listopadzie 2014. Wtedy w życie weszło nowe rozporządzenie szefa MON[15]. Zgodnie z nim żołnierzom zawodowym przysługuje pięć różnych dodatków: specjalny, służbowy, za długoletnią służbę wojskową, motywacyjny oraz funkcyjny. Dodatek specjalny oblicza się stosując mnożniki kwoty bazowej, która wynosi 1500 zł.

Oprócz uposażenia zasadniczego i dodatków żołnierz zawodowy w 2014 r. może liczyć na należności pieniężne. Były to m. in. zasiłek na zagospodarowanie, gratyfikacja urlopowa, zapomogi, nagrody uznaniowe i jubileuszowe, odprawa, dodatek wojenny czy należności za podróże służbowe[16].

Szkolnictwo Sił Zbrojnych RP[edytuj | edytuj kod]

Kadrę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nauczają i szkolą placówki szkolnictwa wojskowego. Między innymi Akademia Obrony Narodowej w Warszawie, nad którą sprawuje nadzór Minister Obrony Narodowej.

Operacje wojskowe Sił Zbrojnych poza terytorium Polski[edytuj | edytuj kod]

Siły Zbrojne RP biorą obecnie udział w kilku operacjach wojskowych innych niż wojna wystawiając na nie wojska operacyjne na front zewnętrzny. Główne siły i środki wystawiane poza granicami kraju (stan na 2013 rok):

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Podstawowe informacje o budżecie MON na 2014 r.
  2. Ustawa z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej Dz. U. z 1967 r. Nr 44, poz. 220.
  3. Military Strength of Poland.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Kajetanowicz 2013 ↓, s. 114-115.
  5. Stan ewidencyjny żołnierzy w Siłach Zbrojnych RP (stan na dzień 31 stycznia 2011 r.
  6. http://wiadomosci.wp.pl/kat,139078,title,25-lat-transformacji-w-Wojsku-Polskim-Trudne-poczatki-13,wid,16570106,wiadomosc.html
  7. http://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/9525?t=Decyzje-przed-wejsciem-w-zycie-reformy.
  8. http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/4855,Decyzja-o-sformowaniu-nowych-dowodztw-podpisana.html.
  9. budżet 2014, strona 111.
  10. Artur Radwan: Większość żołnierzy polskiej armii pracuje za biurkiem. Dziennik Gazeta Prawna, 2013.
  11. Karp, Aaron. 2006. ‘Trickle and Torrent: State stockpiles.’ Small Arms Survey 2006: Unfinished Business, s. 61. Oxford: Oxford University Press.
  12. GUS: liczba ludności w wieku poprodukcyjnym wzrosła w 2010 r. | Forsal.pl – Giełda, Waluty, Finanse.
  13. http://www.bl.mw.mil.pl/an28.php.
  14. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych – tekst jednolity (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 1151)
  15. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 listopada 2014 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1618)
  16. System uposażeń żołnierzy (pol.). MON, 21.05.2014. [dostęp 2014-07-17].
  17. Poland Takes Command of NATO Mine Counter Measures Group.
  18. MW obejmuje dowodzenie SNMCMG1, dowodzi nią kmdr por. Piotr Sikora.
  19. http://www.mcm.mw.mil.pl/pl/index.php?akcja=kto_dowodztwo&lok=9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]