Workuta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Workuta
Herb Flaga
Herb Workuty Flaga Workuty
Państwo  Rosja
Republika  Komi
Mer Igor Szpektor
Populacja (2014)
• liczba ludności

61 618
Nr kierunkowy 82151
Kod pocztowy 169900
Tablice rejestracyjne 11
Położenie na mapie Komi
Mapa lokalizacyjna Komi
Workuta
Workuta
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Workuta
Workuta
Ziemia 67°30′N 64°02′E/67,500000 64,033333Na mapach: 67°30′N 64°02′E/67,500000 64,033333
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Workuta (ros. Воркута) – miasto w Rosji, w republice Komi, nad rzeką Workutą (dorzecze Peczory), 160 km na północ od koła podbiegunowego. Nazwa miasta pochodzi z języka nienieckiego, co można przetłumaczyć jako dużo niedźwiedzi.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Workuty - miejscowości położonej za kołem podbiegunowym jest subarktyczny, zdecydowanie przypominający klimat pólnocno-syberyjski. Zima trwa 8 miesięcy i połączona jest z niskimi teperaturami oraz silnym, lodowatym wiatrem. W okresie grudnia i stycznia trwa noc polarna. Nie jest ona zbyt długa, lecz w dni zimowe naturalne światło słoneczne pojawia się na stosunkowo krótki czas.

Lato jest krótkie. Średnie temperatury lipca wynoszą około 14 stopni.

Miasto położone jest na terenie tundrowym. Brak lasów, występują jedynie pojedyncze, czasami gęsto poplątane zarośla złożone z karłowatej brzozy.

Wieczna zmarzłoć rozmarza latem do głębokości kilkudziesięciu centymetrów. Cały teren jest wówczas silnie podmokły i zatorfiony. Poruszanie się w terenie możliwe jest wówczas jedynie w specjalnych, wysokich, nieprzemakalnych butach.

Plagą w okresie letnim są stada komarów oraz jeszcze groźniejsze od nich bardzo agresywne meszki. Powodują one dotkliwe ukąszenia wszelkich nieosłoniętych fragmentów ciała. Twarz należy chronić przy pomocy tzw. nakomarników - rodzaju siatek przypominających osłony pszczelarskie.

Warunki życia codziennego ludzi w takich warunkach są bardzo uciążliwe; starają się oni, o ile to możliwe, opuścić nieprzyjazne tereny tundrowe.

Historia miasta[edytuj | edytuj kod]

Osadę założono w 1936 w remach rozbudowy systemu sowieckich gułagów. Istnienie miejscowości związane było od początku z eksploatacją bogatych pokładów węgla. Rozbudowujące się osiedle prawa miejskie uzyskało w 1943 roku. Po stopniowej likwidacji obozów pracy starano się utrzymać wydobycie węgla. Jednakże wysokie koszty pracy najemnej w ekstremalnych warunkach spowodowały radykalny spadek opłacalności wydobycia. W latach dziewięćdziesiątych dochodziło do licznych strajków pracowniczych spowodowanych zaległościami w wypłatach wynagrodzeń sięgającymi nawet jednego roku.

Sytuacja taka spowodowała masowy odpływ mieszkańców trwający również w chwili obecnej. Uległ on w ostatnim czasie znacznemu przyśpieszeniu. Część kopalń została porzucona. Maksymalną liczę mieszkańców (115 tysięcy) miasto osiągnęło pod koniec lat osiemdziesiątych. W roku 2010 miasto liczyło 70.5 tys. mieszkańców; w ciągu czterech lat, do roku 2014 liczba ta zmniejszyła się do 61618.

Przyszłość miasta rysuje się raczej ponuro. Niewykluczone, że z powodu ekstremalnych warunków klimatycznych skurczy się ono do rozmiarów niewielkiego osiedla, a nawet zostanie ono w przyszłości całkowicie porzucone.

Workutłag[edytuj | edytuj kod]

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

W latach 1938-1960 w okolicach Workuty znajdował się zespół kilkunastu obozów systemu Gułag, który chronologicznie nosił następujące nazwy:

  • Workucko-Peczorski Poprawczy Obóz Pracy (Воркуто-Печорский ИТЛ),
  • WorkutPieczŁag (Воркутпечлаг),
  • Workutłag (Воркутлаг),
  • a przed likwidacją WorkutStroj (Воркутстрой).

Więźniowie, wśród których było również tysiące Polaków, Niemców i Ślązaków, byli prawie jedyną siłą roboczą miejscowej gospodarki, a zwłaszcza zagłębia węgla kamiennego. Liczba przebywających tam więźniów ulegała czasowym zmianom, co było ściśle związane zarówno z nasilaniem się represji w Związku Radzieckim, jak i potrzebami gospodarki:

  • na początku było ich 15 tys. (1938),
  • pod koniec II wojny światowej - 45 tys. (1945),
  • w szczytowym okresie - 73 tys. (1951),
  • pod koniec istnienia - 15 tys. (1960).

Do miejscowych łagrów trafiła też grupa ponad 250 Świadków Jehowy z Estońskiej SRR w ramach Operacji Północ.

Polscy zesłańcy do Workuty[edytuj | edytuj kod]

Bunt więźniów[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1953 w okolicach Workuty doszło do buntu więźniów w jednym z obozów. Według relacji John H. Noble, obóz w Workucie i wielu pobliskich obozach został całkowicie opanowany przez grupę 400 więźniów, którzy następnie podjęli wędrówkę ku oddalonej o setki kilometrów na zachód Finlandii, zanim zostali pojmani i straceni[1]. We wszystkich obozach wojsko i siły bezpieczeństwa szybko przywróciły kontrolę. To wydarzenie zostało także wykorzystane w grze komputerowej Call of Duty: Black Ops.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Do Workuty nie prowadzi żadna trasa drogowa i nie można dotrzeć tam pojazdem mechanicznym. Jedyny sposób dotarcia i wydostania się z miasta to linia kolejowa. Szosa asfaltowa kończy się 800 km przed miastem. Kolejne 500 km pokonuje się drogą nieformalną, używaną przez samochody, ale nienaniesioną na mapę. Ostatnie trzysta kilometrów dojeżdża się do miasta w zupełnym terenie, wzdłuż nasypu kolejowego. W 2011 odbyła się wyprawa samochodami terenowymi zorganizowana przez fascynatów z Torunia. We wrześniu 2012 wyprawę motocyklową do Workuty podjął motocyklista ze Śląska.[2]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Flisiński, Wacław Stefan: Od łagrów Komi do winnic Italii, Wydawnictwo Lubelskie Lublin 1992
  • Grzywacz, Bernard: Krąg Workuty, Archiwum Wschodnie Warszawa 2004
  • Jendroszczyk, Piotr: Workuta - miasto na planie czaszki, Rzeczpospolita, 1 lutego 1999, [w:] [1]
  • Kapuściński, Ryszard: Imperium, Czytelnik Warszawa 2008
  • Kuklewicz, Barbara Anna: Workuta - Golgota Syberii, Sejny 2008
  • Obertyńska, Beata: W domu niewoli, Czytelnik Warszawa 2005, ISBN 83-07-03034-X
  • Pietkiewicz, Tadeusz: Ju-651. Więzień łagrów Workuty, Norbertinum Lublin 2011, ISBN 987-83-7222-446-0
  • Smalewski, Jan Stanisław: Wyrok Workuta. Wywiad-rzeka z zesłańcem na Workutę Józefem Wojciechowskim, Instytut Pamięci Narodowej Wrocław 2007
  • Смирнов, М.Б.: Система исправительно-трудовых лагерей в СССР 1928-1960, Memoriał/Zwenia Moskwa 1998, 600 s. (Smirnow, M.B.: System obozów resocjalizacji i pracy przymusowej w ZSRR 1928-1960), [w:][2]
  • Świetlikowski, Paweł: Gulag Workuta: raport oficera Armii Krajowej, seria: "Biblioteka Zesłańca", wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Wrocław 1997
  • Więźniowie Łagrów w rejonie Workuty, Fundacja Ośrodka KARTA Warszawa 1999, część I, ISBN 83-88288-10-5
  • Więźniowie łagrów w rejonie Workuty, Fundacja Ośrodka KARTA Warszawa, część II, ISBN 83-88288-90-3
  • Zabierowski, Mieczysław: W łagrach Uchty i Workuty, Kraków 1999, ISBN 83-906637-3-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. John Noble: Was a Slave in Russia
  2. Poranna audycja radiowa, Polskie Radio Katowice, 6 września 2012