Wulgaryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Wulgaryzmwyraz, wyrażenie lub zwrot uznawany przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoity, ordynarny. Używanie wulgaryzmów uważane jest za przejaw wywyższania się i świadczy o bardzo niskiej kulturze osobistej[1].

Charakterystyka

Ze względu na sytuacje, w jakich się ich używa, podzielić je można na grupy:

  • przekleństwa, czyli grupa słów używanych, aby rozładować napięcie występujące z powodu uniesienia emocjonalnego lub negatywnych bodźców docierających do jednostki.
  • używane w celu świadomego obrażenia drugiej osoby bądź grupy ludzi.
  • używane w celu wyrażenia lekceważenia czegoś lub kogoś.
  • używane jako słowa zastępcze, wieloznaczne, jako zmiennik słowa o innym znaczeniu, uwypuklający np. krytykę.
  • funkcja dehumanizująca poprzez poluzowywanie norm obyczajowych, by przyzwyczaić do ich łamania, czyli wysoce kontrowersyjna, gdy jest stosowana np. w stosunku do żołnierza szeregowego w wojsku.
  • humorystyczne osobliwości słowne, nawyki, natręctwa słowne, "słowa-przecinki".
  • funkcja estetyczna, artystyczna, abstrakcyjny humor, artyzm słowny, np. turpizm, wywoływanie szoku estetycznego (por. katharsis), osobliwe, kontrastowe, oksymoroniczne lub abstrakcyjne, paradoksalne, absurdalne zestawienia (por. np. Witkacy, kabarety, itp.).

Wulgaryzmy mają różną konstrukcję. Pewne języki mają własną specyfikę tworzenia właściwych sobie wulgaryzmów. Najczęściej spotykane wulgaryzmy odnoszą się do:

Zakres wulgaryzmu jest zmienny i silnie powiązany z wyrażeniem obraźliwym.

Rola społeczna

Wulgaryzmy mogą wzmacniać poczucie przynależności do grupy[2]. Odbiór społeczny wulgaryzmów jest różny w różnych sytuacjach społecznych[2], między innymi dlatego też równolegle z nimi funkcjonują ich zamienniki – słowa uznawane za neutralne, pełniące w danej wypowiedzi podobną funkcję jak wulgaryzmy. W 2011 roku na liście przebojów Billboard w trzech utworach na dziesięć pojawił się wulgaryzm[2].

Neurofizjologia

W momencie wypowiadania wulgaryzmów aktywna jest prawa półkula (w obszarze odpowiadającym za emocje i nagłe sytuacje) oraz układ limbiczny[2]. Czytając wulgaryzmy ludzie rzadziej się mylą i dłużej analizują słowo w porównaniu do wyrazów neutralnych[2].

Sytuacja prawna

Używanie wulgaryzmów regulowane jest często przez normy społeczne, w tym prawne. Np. w Polsce art. 141 Kodeksu wykroczeń mówi: Kto w miejscach publicznych umieszcza nieprzyzwoite napisy, rysunki albo używa słów nieprzyzwoitych, podlega karze grzywny do 1500 złotych. (Co zwykle nie dotyczy działań artystycznych). Regulacje zakazujące używania wulgaryzmów wprowadzają też niektóre uczelnie wyższe[3].

Zobacz też

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło wulgaryzm w Wikisłowniku
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
wulgaryzm

Przypisy

Bibliografia