Wulgaryzm
Wulgaryzm – wyraz, wyrażenie lub zwrot uznawany przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoity, ordynarny. Używanie wulgaryzmów uważane jest za przejaw wywyższania się i świadczy o bardzo niskiej kulturze osobistej[1].
Spis treści |
Charakterystyka [edytuj]
Ze względu na sytuacje, w jakich się ich używa, podzielić je można na grupy:
- przekleństwa, czyli grupa słów używanych, aby rozładować napięcie występujące z powodu uniesienia emocjonalnego lub negatywnych bodźców docierających do jednostki.
- używane w celu świadomego obrażenia drugiej osoby bądź grupy ludzi.
- używane w celu wyrażenia lekceważenia czegoś lub kogoś.
- używane jako słowa zastępcze, wieloznaczne, jako zmiennik słowa o innym znaczeniu, uwypuklający np. krytykę.
- funkcja dehumanizująca poprzez poluzowywanie norm obyczajowych, by przyzwyczaić do ich łamania, czyli wysoce kontrowersyjna, gdy jest stosowana np. w stosunku do żołnierza szeregowego w wojsku.
- humorystyczne osobliwości słowne, nawyki, natręctwa słowne, "słowa-przecinki".
- funkcja estetyczna, artystyczna, abstrakcyjny humor, artyzm słowny, np. turpizm, wywoływanie szoku estetycznego (por. katharsis), osobliwe, kontrastowe, oksymoroniczne lub abstrakcyjne, paradoksalne, absurdalne zestawienia (por. np. Witkacy, kabarety, itp.).
Wulgaryzmy mają różną konstrukcję. Pewne języki mają własną specyfikę tworzenia właściwych sobie wulgaryzmów. Najczęściej spotykane wulgaryzmy odnoszą się do:
- części ciała (zwłaszcza takich jak narządy płciowe, pośladki i piersi),
- zwierząt,
- łamania norm społecznych,
- słów niemających normalnie znaczenia wulgarnego, jednak nabierającego go w danym kontekście,
- słów powstałych specjalnie do tego celu,
- sfery stosunków płciowych,
- sfery załatwiania potrzeb fizjologicznych,
- danych grup społecznych,
- wydzielin ciała,
- śmierci oraz zwłok ludzkich,
- zwrotów idiomatycznych właściwych poszczególnym językom.
Zakres wulgaryzmu jest zmienny i silnie powiązany z wyrażeniem obraźliwym.
Rola społeczna [edytuj]
Wulgaryzmy mogą wzmacniać poczucie przynależności do grupy[2]. Odbiór społeczny wulgaryzmów jest różny w różnych sytuacjach społecznych[2]. W 2011 roku na liście przebojów Billboard w trzech utworach na dziesięć pojawił się wulgaryzm[2].
Neurofizjologia [edytuj]
W momencie wypowiadania wulgaryzmów aktywna jest prawa półkula (w obszarze odpowiadającym za emocje i nagłe sytuacje) oraz układ limbiczny[2]. Czytając wulgaryzmy ludzie rzadziej się mylą i dłużej analizują słowo w porównaniu do wyrazów neutralnych[2].
Sytuacja prawna [edytuj]
Używanie wulgaryzmów regulowane jest często nie tylko przez normy społeczne, ale i prawne. Np. w Polsce art. 141 Kodeksu wykroczeń mówi: Kto w miejscach publicznych umieszcza nieprzyzwoite napisy, rysunki albo używa słów nieprzyzwoitych, podlega karze grzywny do 1500 złotych. (Co zwykle nie dotyczy działań artystycznych). Regulacje zakazujące używania wulgaryzmów wprowadzają też niektóre uczelnie wyższe[3].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Powrót człowieka dobrze wychowanego? Rozmowa Michała Płocińskiego z Małgorzatą Marcjanik, językoznawcą z Uniwersytetu Warszawskiego, Rzeczpospolita.pl (Dostęp: 21-04-2013)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Joan Raymond. Witaj w p....... klubie. „Świat Nauki”. nr. 7 (239), s. 17, lipiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380.
- ↑ Zakaz przeklinania na Wydziale Zarządzania i Administracji Akademii Świętokrzyskiej
Bibliografia [edytuj]
- Słownik języka polskiego. Tom III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989. ISBN 8301002840.
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 (tekst jednolity)
- Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 756 (tekst jednolity)
