Komiks

Przykład czarno-białego komiksu

Komiks – opowiadanie, tworzące narrację za pomocą co najmniej dwóch kadrów z rysunkami (najczęstszą formą komiksu jest zbiór kadrów, zwany planszą). Kadry zazwyczaj zaopatrzone są w teksty narratora (po boku) i / lub wypowiedzi postaci (w dymkach). O zakwalifikowaniu danej narracji jako komiksu, decyduje m.in. : wkomponowanie tekstu w obraz, graficzne elementy upływu czasu (tzw. "rynna"), powiązanie semantyczne kadrów, ikoniczność znaków.

Komiksy tworzone są często przez zespół dwóch autorów: autora scenariusza opowiadania oraz rysownika, zdarza się jednak, że nad komiksem pracuje dużo większy zespół (asystenci i redaktorzy w przypadku komiksu japońskiego, inkerzy, koloryści i liternicy w przypadku głównonurtowych komiksów amerykańskich) lub tylko jeden twórca, który odpowiada za całość dzieła. Czerpią często inspirację z książek, filmów i innych dziedzin sztuki. Od lat same stają się inspiracją nowo powstających filmów. Krótkie historie komiksowe umieszczane są w czasopismach, wydawane w formie zeszytów, albumów, czy wreszcie bibliofilskich edycji w ozdobnej oprawie.

Rys historyczny

Zmarły przed sądem Boskim Mistrza godzinek Rohan (XV wiek)

Początków komiksu można doszukiwać się już w średniowieczu. Tworzono historie obrazkowe z krótkimi komentarzami sławiące bohaterskie czyny czy historie świętych (np. tkanina z Bayeux). Na niektórych malowidłach czy miniaturach z ust przedstawionych postaci wychodziły banderole z ich wypowiedziami. Te formy graficzne zostają upowszechnione w czasach nowożytnych, gdy wraz z rozwojem druku, pojawiają się satyryczne grafiki polityczne.

Grafika satyryczna z czasów angielskiej wojny domowej (1642-49)

Rozwój komiksów związany jest z rozwojem prasy XIX-wiecznej. Wówczas to zaczęto publikować w prasie codziennej krótkie historyjki obrazkowe w odcinkach. Miały one zwykle charakter humorystyczny, stąd też wywodzi się ich nazwa pochodząca z angielskiego: comic. Formę paska otrzymał komiks w początkach XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Ustaliły się jego typowe cechy: krótka i zwarta budowa złożona z kilku obrazków w formie paska, dymki z tekstami. Szybko zaczęły cieszyć się taką popularnością, że zaczęto je wydawać w formie zeszytów tzw. comic book. Do połowy XX wieku komiksy drukowane w gazetach były czarno-białe.

Za pierwsze komiksy uznaje się zwykle serię Yellow Kid / Hogan's Alley.

Komiks w Polsce

W Polsce pierwsze próby tworzenia sekwencyjnych opowieści obrazkowych pojawiły się zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pierwsza komiksowa historyjka ukazała się w Polsce w lutym 1919 roku we Lwowie na łamach tygodnika satyrycznego "Szczutek" i nosiła tytuł "Ogniem i mieczem, czyli przygody szalonego Grzesia - powieść współczesna". Komiks, który wychodził regularnie (ukazało się w sumie 28 powiązanych ze sobą odcinków, każdy składał się z 6 różnych obrazków), opowiadał przede wszystkim o bojach polskiego żołnierza o ziemie ojców z Rosjanami, Ukraińcami, Niemcami i Czechami. Autorami komiksu byli Kamil Mackiewicz i pochodzący ze Stanisławowa Stanisław Wasylewski. Popularność komiksu sprawiła, że "przygody Grzesia" zostały wydane we Lwowie w formie książkowej. Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce przyniosła całą serię różnego rodzaju komiksów i krótkich historyjek obrazkowych, wśród najbardziej poczytnych były na przykład ilustrowana historia Koziołka Matołka (1932) autorstwa Kornela Makuszyńskiego i Mariana Walentynowicza, gdzie sekwencje obrazków prezentujących akcję były opatrzone słownym komentarzem, "przygody Froncka" o stosunkach polsko-niemieckich, "Przygody Wicka Buły w Raju" o zabarwieniu antysowieckim, "Heil Piffke" wyśmiewający politykę niemiecką względem Czech. Wśród światowych komiksów popularnością cieszyły się znane doskonale także obecnie przygody "Myszki Miki", czy komiks o "Fleszu Gordonie" (w tłumaczeniu na polski - "Błysk Gordon").

W PRL nazwa "komiks" (jako jeden z atrybutów Zachodu) była niemile widziana przez władze komunistyczne; oficjalnie używanymi nazwami były "historyjki obrazowe" (Tytus, Romek i A'Tomek) czy wręcz "kolorowe zeszyty" (Kapitan Żbik)^{[potrzebne źródło]}.

Marian Walentynowicz był także autorem rysunków żartobliwego komiksu "bez dymków" pt. "Walenty Pompka na wojnie" do tekstu Ryszarda Kiersnowskiego, drukowanego w 1957 r. przez ówczesny tygodnik dla młodzieży "Przygoda". Jedne z pierwszych peerelowskich komiksów publikował także Szymon Kobyliński. Był on autorem niemal legendarnego komiksu "Stary zegar" z roku 1957 roku oraz trzech zeszytów z serii "Przygody pancernych i psa Szarika" (1970-1971). Publikował również w jednym z pierwszych magazynów komiksowych wydawanych w PRL - "Relaxie".

W ostatnich latach oprócz wersji papierowej komiksu powstało wiele komiksów sieciowych, ukazujących się w różnych odstępach czasu w Internecie.

Formaty

Komiks "Wikedpedia"

• zeszyt - termin najczęściej odnosi się do amerykańskiego komiksu liczącego 24 strony i wydawanego w regularnych odstępach czasu (48 w typowym zeszycie frankofońskim). W Ameryce stosuje się na ich określenie słowo comics;
• album - najczęściej stosowane określenie jednego egzemplarza komiksu wydanego jako książka, stosowane też na określenie pojedynczego zeszytu;
  • one-shot - amerykańskie określenie dotyczące pojedynczego albumu, niebędącego częścią serii;
  • tomik - określenie stosowane dla określenia albumów mangi, czasami samo słowo manga jest używane w odniesieniu do tomiku. W Japonii stosuje się termin tankōbon;
  • TPB - (od ang. trade paperback) określenie zbiorcze wydania kilku zeszytów / albumów. W potocznym języku środowiskowym czasem jako "trejd";
• Powieść graficzna - komiks wydany od razu jako książka lub zbiór kilku zeszytów. Część osób uważa, że ta forma komiksów posiada większe walory artystyczne; nieco mylne określenie, mające na celu odróżnianie "poważniejszych" albumów traktujących o poważniejszej tematyce niż przeciętny komiks; używane często, aby zastąpić pejoratywnie kojarzone w niektórych środowiskach określenie "komiks";
• pasek to krótka (zwykle trójkadrowa^{[potrzebne źródło]}) forma komiksowa publikowana pierwotnie w gazetach codziennych. W Ameryce stosuje się na ich określenie słowo comic strips;

Zobacz też

• Manga - komiks japoński
• Zeszyty Komiksowe

Linki zewnętrzne

• Gildia Komiksu
• Aleja Komiksu