Paradoks
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Paradoks (gr. parádoksos – nieoczekiwany, nieprawdopodobny) – twierdzenie logiczne prowadzące do zaskakujących lub sprzecznych wniosków. Sprzeczność ta może być wynikiem błędów w sformułowaniu twierdzenia, przyjęcia błędnych założeń a może też być sprzecznością pozorną, sprzecznością z tzw. zdrowym rozsądkiem, np. paradoks hydrostatyczny, czy paradoks bliźniąt.
[edytuj] Wybrane paradoksy
- Paradoksy filozoficzne:
- paradoks Fermiego - obce cywilizacje nie mogą istnieć
- paradoksy Zenona z Elei – żółw i Achilles; strzała która nigdy nie dotrze do celu
- paradoksy megarejskie – Elektra, łysy, "mistrz i uczeń", "matka i krokodyl"
- paradoks Chyla z Tybetu – jak przegrasz to i tak wygrasz
- paradoks strzelby i służącego – inaczej paradoks związku przyczynowo-skutkowego (David Hume)
- paradoks Epimenidesa (paradoks kłamcy, paradoks Berry'ego)
- paradoks omnipotencji – czy istota wszechmogąca może stworzyć tak ciężki kamień, by sama nie mogła go unieść?
- paradoks skazanego – skoro dzień egzekucji ma być niespodzianką dla wieszanego, to zdarzenie to nigdy nie nastąpi
- paradoks Curry'ego – wszystko jest prawdą
- paradoks ciotki – która lubi tych, co nie lubią siebie
- paradoks Protagoras przeciwko Euathlosowi – obaj sobie przypisują rację, lecz który ją ma?
- paradoks wody i diamentu – dlaczego woda, która jest niezbędna do życia jest tania, podczas gdy diamenty są bardzo drogie, choć można się bez nich obejść?
- paradoks szklanki wody – w jaki sposób mogą istnieć dwa zdania prawdziwe, stojące ze sobą w sprzeczności?
- paradoks kłamcy – kłamca zaczyna mówić zarówno prawdę, jak i kłamstwo.
- paradoks wszechmogących – czy może istnieć więcej niż jedna istota wszechmogąca?
- Paradoksy matematyczne:
- paradoks czarnego kruka
- paradoks głosowania
- paradoks Hilberta (teoria mnogości), znany też jako paradoks Grand Hotelu
- paradoks Monty Halla
- paradoks księgowego (teoria mnogości)
- paradoks zbioru wszystkich zbiorów (teoria mnogości, Bertrand Russell)
- paradoks koni – wszystkie konie są tej samej maści
- paradoks Richarda
- paradoks dnia urodzin – jakie jest prawdopodobieństwo, że dwóch piłkarzy na boisku ma urodziny tego samego dnia?
- paradoks Bertranda – uznajemy za naturalny taki rozkład prawdopodobieństwa, w którym każda wartość zmiennej losowej jest równo prawdopodobna. Jednak tak otrzymany "naturalny" rozkład zależy od wybranego układu współrzędnych (np. kartezjański lub biegunowy)
- paradoks Banacha-Tarskiego (rozkład kuli)
- paradoks Newcomba (teoria gier)
- paradoks losowania – najbardziej prawdopodobne jest wylosowanie kuli czarnej i jednocześnie nie-czarnej.
- paradoks Parrondo (teoria gier)
- Paradoksy fizyczne:
- paradoks dziadka – co się stanie, gdy po cofnięciu się w czasie zabijemy własnego dziadka?
- paradoks bliźniąt – bliźnięta podróżujące z prędkościami podświetlnymi
- paradoks EPR – próba wykazania, że teoria kwantów jest teorią niepełną (1935), która po głębszej analizie (John Stewart Bell, 1964) okazała się potwierdzeniem teorii kwantów
- paradoks Olbersa – dlaczego w nocy jest ciemno, skoro wszędzie są gwiazdy?
- paradoks Gibbsa – wzrost entropii przy mieszaniu jednakowych gazów. Paradoks znika jeśli uwzględnimy zasady mechaniki kwantowej, zgodnie z którymi jednakowe cząsteczki są nierozróżnialne. Przybliżoną, ale dobrą receptą jest podzielenie entropii N cząstek przez N!.
- paradoks Algola – o gwiazdach podwójnych
- paradoks hydrostatyczny – identyczne ciśnienie w różnych naczyniach
- Inne paradoksy:
