Zieleń malachitowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zieleń malachitowa
Zieleń malachitowa
sól szczawianowa zieleni malachitowej
sól szczawianowa zieleni malachitowej
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C23H25ClN2
Masa molowa 364,91 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 569-64-2
PubChem 11294[1]

Zieleń malachitowaorganiczny związek chemiczny, syntetyczny barwnik zasadowy, pochodna trytylu. Stosowany do barwienia bawełny, wełny, jedwabiu, papieru a także preparatów bakteryjnych. W akwarystyce wykorzystywana do leczenia chorób ryb, zwłaszcza ichtioftiriozy, czyli tzw. ospy rybiej. Jest wskaźnikiem pH, przy pH 0,2–1,8 zmienia barwę z żółtej na zielononiebieską[2]. Ponadto roztwór zieleni malachitowej i molibdenianu amonu jest odczynnikiem do wykrywania fosforanów[3].

Zastosowanie w akwarystyce[edytuj | edytuj kod]

W akwarystyce stosowana jest od 1933 roku do zwalczania grzybów (Saprolegnia sp.) i pierwotniaków (głównie Ichthyophthirius multifiliis) atakujących ryby i ikrę. Stosuje się ją w kąpielach w postaci czystej lub mieszanki z innymi związkami, np. formaldehydem, zielenią brylantową, fioletem krystalicznym, błękitem metylenowym[4].

Tzw. preparat FMC jest mieszanką zieleni malachitowej z formaliną i błękitem metylenowym (3,5 g zieleni, 3,5 g błękitu na 1000 ml formaliny)[5]. Procedura kąpieli trwa zazwyczaj 3 dni, lecz każdego dnia procedura musi być zaczynana od nowa. Stosuje się w celu kontroli pasożytów z rodzaju Cryptobia, Ichthyobodo, Chilodonella, Trichodina, Trichodinella oraz grzybicy skóry[4].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Zieleń malachitowa i jej metabolit, zieleń leukomalachitowa, mogą się utrzymywać w organizmie ryb jadalnych przez dłuższy czas[6]. W 2000 roku Unia Europejska zakazała stosowania zieleni malachitowej w hodowli ryb jadalnych ze względu na możliwość akumulowania się tego związku w organizmach ryb i potencjalnej toksyczności dla organizmu ludzkiego[4]. W badaniach na zwierzętach oba te związki wykazały właściwości karcynogenne oraz teratogenne[4][7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zieleń malachitowa – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 88. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 8-11, 8-16.
  3. Motomizu, Shoji, Wakimoto, Toshiaki, Toei, Kyoji. Spectrophotometric determination of phosphate in river waters with molybdate and malachite green. „Analyst”. 108 (1284), s. 361-367, 1983. doi:10.1039/AN9830800361. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 E. Sudova, J. Machova, Z. Svobodova, T. Vesely. Negative effects of malachite green and possibilities of its replacement in the treatment of fish eggs and fish: a review. „Veterinarni Medicina”. 52 (12), s. 527-539, 2007. 
  5. G. Bassleer: Medikamentose Behandlung von Fischkrankheiten. W: J. Neumann-Neudamm: Bildatlas der Fischkrankheiten (Photo atlas of fish diseases in the fresh water aquarium. 1983, s. 250-262.
  6. Determination of malachite green and its metabolite, leucomalachite green, in fish muscle by liquid chromatography. „Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy”, s. 173-176, 2004. 
  7. Culp SJ., Beland FA., Heflich RH., Benson RW., Blankenship LR., Webb PJ., Mellick PW., Trotter RW., Shelton SD., Greenlees KJ., Manjanatha MG. Mutagenicity and carcinogenicity in relation to DNA adduct formation in rats fed leucomalachite green. „Mutation research”. 506-507, s. 55–63, wrzesień 2002. PMID 12351145.