Ziemomysł inowrocławski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ziemomysł (Siemomysł Kujawski)[1] (ur. między 1245 a 1248, zm. w ostatnim kwartale 1287) – książę inowrocławski w latach 1267-1271, 1278-1287, na Bydgoszczy w latach 1267-1269, 1278-1287 z dynastii Piastów.

Ziemomysł był drugim pod względem starszeństwa synem księcia kujawskiego Kazimierza I i Konstancji, córki księcia śląskiego Henryka II Pobożnego.

Po śmierci ojca w 1267 został udzielnym księciem w Kujawach Inowrocławskich. U progu panowania niewielkie księstwo Kazimierzowica przeżyło przemarsz sporych sił króla Czech Przemysła Ottokara II, zdążającego razem z wyprawą krzyżową przeciwko pogańskiej Litwie. Zapewne wtedy Ziemomysł nawiązał bliskie kontakty z zakonem krzyżackim oraz księciem tczewskim Samborem II, co wkrótce przyniosło księciu kujawskiemu spore kłopoty – bunt własnych poddanych.

Głównym zarzewiem rodzącego się konfliktu stała się sprawa przyjęcia na dwór w Inowrocławiu i obdarzenie intratnymi stanowiskami niemieckich rycerzy wywodzących się z dzierżaw Sambora II, od około 1268 teścia księcia kujawskiego. Nobilitacja obcych i to w dodatku nielubianych przez rycerzy-Polaków, Niemców[2], wywołała w 1269 zbrojne wystąpienie pod przewodnictwem biskupa kujawskiego Wolimira. Rebelianci wezwali na pomoc znanego "triumfatora Niemców" Bolesława Pobożnego, który zdołał wkrótce zbrojnie opanować kasztelanię radziejowską i kruszwicką oraz gród w Bydgoszczy. Tylko dzięki szybkiemu działaniu Ziemomysła i nadaniu przywódcy opozycji Wolimirowi wielkiego immunitetu pozwoliło tymczasowo zachować władzę.

W 1271 Ziemomysł zaangażował się w wojnę na Pomorzu Gdańskim, gdzie wsparł swojego teścia, Sambora przeciwko Mściwojowi II. Decyzja ta wywołała najazd księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego, co w połączeniu z ponownym buntem poddanych przyniosło znalezienie się Ziemomysła na wygnaniu.

Powrót Ziemomysła Kazimierzowica do władzy nastąpił dopiero w 1278 w wyniku umowy zawartej w Lądzie. Bolesław Pobożny i starszy brat księcia, Leszek Czarny zwrócili Ziemomysłowi księstwo dopiero po złożeniu obietnicy oddalenia od siebie wszelkich niemieckich doradców. Pomimo załagodzenia konfliktu przy Wielkopolsce pozostały kasztelanie radziejowska i kruszwicka.

Do dalszego unormowania sytuacji doszło dwa lata później na zjeździe w Rzepce, gdzie zawarto umowę z księciem gdańskim Mściwojem II, na mocy której po śmierci Sobiesławica kasztelania wyszogrodzka miała powrócić do Kujaw Inowrocławskich. Zerwanie z polityką proniemiecką zaowocowało w 1284 wspólnym wystąpieniem razem z Leszkiem Czarnym przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Szczegóły tego konfliktu nie są znane.

Ziemomysł inowrocławski rozpoczął na Kujawach proces nadawania miejscowościom praw miejskich, obdarowując nimi Gniewkowo.

Z małżeństwa z córką Sambora II, Salomeą Ziemomysł pozostawił trzech synów (byli to według starszeństwa: Leszek, Przemysł i Kazimierz III) i trzy córki (zmarła w dzieciństwie Eufemia, Fenenna, żona króla Węgier Andrzeja III i Konstancja, opatka zakonu cysterek w Trzebnicy).

Ziemomysł zmarł w ostatnim kwartale 1287. Nie wiadomo, gdzie został pochowany, chociaż można przypuszczać, że stało się to w stolicy księstwa, Inowrocławiu. Opiekę nad małoletnimi dziećmi przejęła matka Salomea (zmarła ok. 1313) oraz stryj książąt, Władysław Łokietek.

4. Konrad I mazowiecki
zm. 31 sierpnia 1247
     
    2. Kazimierz I kujawski
zm. 14 grudnia 1267
5. Agafia Światosławówna
zm. po 31 sierpnia 1247
       
      1. Ziemomysł inowrocławski
zm. 1287
6. Henryk II Pobożny
zm. 9 kwietnia 1241
   
    3. Konstancja wrocławska
zm. 21 lutego między 1253 a 1257
   
7. Anna Przemyślidka
zm. 23 czerwca 1265
     
 

Przypisy

  1. Forma imienia z początkowym "Z" jest częstsza. W takiej formie książę ten występuje na pieczęciach swojej i córki, Fenenny. Zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań – Wrocław 2001, s. 105. W literaturze występuje również zapis Siemomysł, np. S.A. Sroka, Siemomysł, [w:] Piastowie. Leksykon biograficzny Kraków 1997, s. 208-209. Forma Siemomysł jest uznawana za jedyną poprawną, a imię Ziemomysł, mimo odnotowania obok form z początkowym "S" licznych poświadczeń z inicjalnym "Z", takich jak Zemomislyus czy Zememislo — nie jest uwzględnione jako w ogóle występujące w średniowieczu w Polsce także przez wszystkie najważniejsze słowniki onomastyczne operujące na zasobie poświadczonych w polskich źródłach antroponimów średniowiecznych, zob. W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 5 z. 1 (Sabaszczewska-Starszy), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977 i T. 6 z. 2 (Wojsław-Zimnowodski), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1982, a także A. Cieślikowa (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 1, Kraków 2000, ISBN 83-87623-23-7.
  2. Społeczeństwo Polski od X do XX wieku, Benedykt Zientara,KiW, rok 1999, s.198


Poprzednik
Kazimierz I
POL województwo brzeskokujawskie IRP COA.svg Książę inowrocławski
1267-1271
POL województwo brzeskokujawskie IRP COA.svg Następca
Bolesław Pobożny
Poprzednik
Leszek Czarny
POL województwo brzeskokujawskie IRP COA.svg Książę inowrocławski
1278-1287
POL województwo brzeskokujawskie IRP COA.svg Następca
Leszek
Przemysł
Kazimierz III