Inowrocław

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 52°47'35″N 18°15'40″E / 52.79306, 18.26111

Inowrocław
Herb Flaga
Herb Inowrocławia Flaga Inowrocławia
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat inowrocławski
Gmina
• rodzaj		 Inowrocław
miejska
Prawa miejskie 1238
Prezydent Ryszard Brejza
Powierzchnia 30,42 km²
Położenie (punkt) 52° 47' 35 '' N
18° 15' 40 '' E
Wysokość 85-100 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
76 267[1]
2 517,5 os./km²
Strefa numeracyjna
 52
Kod pocztowy 88-100
Tablice rejestracyjne CIN
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Inowrocław"
Inowrocław
TERC10
(TERYT)		 6040507011
Miasta partnerskie Niemcy Bad Oeynhausen
Urząd miejski 3
ul. Roosevelta 36/38 88-100 Inowrocław
tel. 52 355-52-00; faks 52 355-52-55
Strona internetowa miasta
Deptak - ul. Królowej Jadwigi

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau) – gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim na Pojezierzu Kujawskim, położone nad rzeką Noteć. Miejscowość uzdrowiskowa.[2][3]

Spis treści

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 6, Inowrocław ma obszar 30,42 km², w tym:

  • użytki rolne: 46%
  • użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.

[edytuj] Położenie

Inowrocław leży w środkowo-zachodniej części kraju, w województwie kujawsko–pomorskim. Wraz z okolicznymi gminami tworzy powiat inowrocławski, którego jest stolicą. Przez południową część miasta płynie Noteć. Inowrocław posiada 76,5 tys. mieszkańców, co plasuje go wśród największych ośrodków w regionie. Inowrocław leży przy linii kolejowej Poznań–Toruń. Przez miasto przebiegają ważne trasy:

[edytuj] Demografia

Największą populację Inowrocław odnotował w 1997 r. – wg danych GUS 79 571 mieszkańców[4].

2:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 77 647 100 40 834 52,6 36 813 47,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 2552,5 1342,3 1210,2

Według danych z roku 2005 6, średni dochód na mieszkańca wynosił 1577,91 zł.

  • Wykres liczby ludności Inowrocławia na przestrzeni ostatnich 110 lat[5][6]

Rynek
Fasada Bazyliki Mniejszej Imienia NMP

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.

Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jak do tej pory odkryta na ziemiach polskich.

Prawa miejskie Inowrocław uzyskał ok. 1238 z rąk księcia Kazimierza Konradowicza. W latach 1466-1772 Inowrocław był stolicą województwa inowrocławskiego obejmującego swym zasięgiem północno-zachodnią część Kujaw z miastami: Bydgoszcz, Solec Kujawski, Koronowo, Gniewkowo, Podgórz, Słońsko, Raciążek, Służewo, Lipno, Dobrzyń i Radziejów. Miasto było także siedzibą starostów inowrocławskich (Kategoria:Starostowie inowrocławscy).

Okres zaboru pruskiego to czas wzrastającej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele obiektów: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1872-1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1969). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 w Inowrocławiu miał swą kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.

Inowrocław powrócił do Polski w 1919. Na czele powstańców przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 głodowało m.in. 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach.

Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1 000 polskich rodzin. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia przez Armię Czerwoną w dniu 21 stycznia 1945. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 – pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu. (Zginął wówczas m.in. Leon Spychalski z Paprosa.)

W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999.

[edytuj] Zabytki

Kościół pw. Imienia NMP - bazylika mniejsza

Portal w ścianie zachodniej kościoła pw. Imienia NMP

Pomnik Powstańców Wielkopolskich

Pomnik Jana Kasprowicza

Gimnazjum Nr 1 im. Św. Wojciecha

[edytuj] Uzdrowisko Inowrocław

Inowrocław znany jest jako miejscowość uzdrowiskowa. Tradycje warzenia tutaj soli sięgają czasów średniowiecza. Współcześnie posiada zgrupowane w jednym zespole położonym blisko centrum, w zachodniej części miasta:

  • Park Solankowy,
  • Ogród Botaniczny
  • Zakład Przyrodoleczniczy,
  • szpitale uzdrowiskowe,
  • sanatoria branżowe,
  • tężnie,
  • Teatr Letni,
  • muszlę koncertową.

[edytuj] Kultura

  • Teatr Miejski ze sceną Teatru Letniego
  • Inowrocławski Dom Kultury
  • Młodzieżowy Dom Kultury "Pszczółka"
  • Biblioteka Miejska im. Jana Kasprowicza
  • Muzeum Miejskie im. Jana Kasprowicza
  • Kino "Kinomax"
  • Hala Widowiskowo-sportowa
  • Stowarzyszenie Ogrody Kultury
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Juliusza Zarębskiego
  • Prywatna Szkoła Muzyczna "Yamaha"
  • Sala Koncertowa im. Ireny Dubiskiej
  • Najstarszy klub muzyczny "Hades"
  • Coroczny, marcowy Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych Arlekinada

[edytuj] Kościoły

Na terenie Inowrocławia działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

  • Kościoły rzymsko-katolickie
    • Parafia pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny, Bazylika Mniejsza
    • Parafia pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie
    • Parafia pw. św. Krzyża
    • Parafia pw. św. Królowej Jadwigi
    • Parafia pw. Chrystusa Miłosiernego
    • Parafia pw. św. Mikołaja
    • Parafia pw. Ducha Świętego
    • Parafia pw. Opatrzności Bożej
    • Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego
    • Parafia pw. św. Józefa
    • Kościół Garnizonowy pw. św. Maurycego i św. Barbary

[edytuj] Gospodarka i komunikacja

Inowrocław jest jednym z ważniejszych ośrodków gospodarczych w województwie kujawsko-pomorskim.

Rozwinięty jest przemysł chemiczny, szklarski, maszynowy, metalowy, poligraficzny i spożywczy. Do największych zakładów na terenie miasta należą:

W południowej części miasta znajduje się wielki zespół osadników Inowrocławskich Zakładów Chemicznych Soda Mątwy, tzw. "Białe morze". Z innych przedsiębiorstw wyróżnić można: Opak-met, Mostodrog, HT Tioplast Polska, Druk-Intro, Filar, Lematit, Joaga, Modina, Barbara Luijcx.

Rozwinięty jest sektor handlu i usług. W mieście swe siedziby ma wiele oddziałów banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firm leasingowych i doradczych, funkcjonują liczne ośrodki handlu detalicznego i hurtowego, punkty usługowe, serwisy, istnieje kilkanaście stacji benzynowych, kilka marketów (Carrefour, Carrefour Express, Kaufland, Biedronka, Lidl, Tesco, Netto, POLOmarket), serwisy samochodowe (Opel, Fiat, Peugeot, Skoda, Ford, Renault, Seat, FSO, Skoda, Hyundai).

Początki kolei żelaznych w Inowrocławiu sięgają II połowy XIX wieku. 26 maja 1872 otwarto 45,4 km 2-torową linię kolejową Inowrocław-Bydgoszcz Główna.[7] 15 sierpnia 1873 zakończono 2-letnią budowę i uruchomiono 366,4 km częściowo 2-torową linię kolejową Poznań Wschód-Inowrocław-Korsze. W marcu 1933 uruchomiono 156,1 km 1-torową linię Zduńska Wola Karsznice-Inowrocław. W II połowie XX w. sukcesywnie elektryfikowano najważniejsze linie kolejowe przebiegające przez Inowrocław W latach 1965-1974 zelektryfikowano całą 492 km 2-torową linię kolejową Chorzów Batory-Inowrocław-Tczew. W latach 1976-1990 zelektryfikowano całą linię kolejową Poznań Wschód-Inowrocław-Korsze.

Obecnie Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu ogólnokrajowym. Leży na szlaku łączącym północ kraju z południem. Przez Bydgoszcz i Toruń łączy bowiem Gdańsk, Gdynię i Olsztyn ze wszystkimi dużymi miastami na południu. Największe znaczenie komunikacyjne ma zelektryfikowana magistrala węglowa łącząca Gdynię z Katowicami i całym Górnym Śląskiem.

W Inowrocławiu krzyżują się też drogi krajowe i wojewódzkie:

W sąsiednich Tupadłach znajduje się węzeł drogi K25 z drogą wojewódzką 412 Tupadły-Kruszwica.

W Inowrocławiu znajduje się ponadto lotnisko sportowe miejscowego Aeroklubu Kujawskiego.

Inowrocławskie Zakłady Chemiczne Soda Mątwy wieczorem

W Inowrocławiu działa wielu przewoźników autobusowych. Największy z nich to PKS Inowrocław, posiadający także placówki w Żninie i Mogilnie oraz komunikacja miejska MPK Inowrocław.

[edytuj] Edukacja

Od 2007 roku przy WSG w Inowrocławiu funkcjonuje Uniwersytet Trzeciego Wieku.

  • Szkoły podstawowe
    • nr 2 - ul. Najświętszej Maryi Panny
    • nr 4 - os. Rąbin
    • nr 6 - os. Nowe
    • nr 9 - os. Mątwy
    • nr 10 - os. Szymborze
    • nr 11 - os. Piastowskie
    • podstawówka katolicka - os. Rąbin
    • Zespół Szkół Integracyjnych-dawniejsza 15

[edytuj] Media

W Inowrocławiu mają siedzibę media o znaczeniu ponadregionalnym. Istnieją 2 stacje radiowe, kilka redakcji gazet.

  • Radio:
  • Prasa:
    • Gazeta Pomorska (mutacja inowrocławska)
    • Express Inowrocławski (mutacja Expressu Bydgoskiego)
    • Extra Kujawy Inowrocław (mutacja tygodnika Extra)
    • Nasze Miasto Inowrocław (wydawana przez UM)
  • Internet:
    • www.inowroclaw.pl
    • www.ino-online.pl
    • www.inowroclaw.info.pl
    • www.dawny-inowroclaw.info
    • www.mlodzi-ino.net
Osiedle Rąbin

[edytuj] Sport

  • piłka nożna – Goplania Inowrocław, Cuiavia Inowrocław, Noteć Inowrocław
  • piłka ręczna – Cuiavia/OSiR Inowrocław
  • koszykówka – Noteć Inowrocław, Sportino Inowrocław, SKS Kasprowicz Inowrocław
  • karate – Inowrocławski Klub Sportowy Karate
  • tenis stołowy – IKTS Noteć Inowrocław
  • lotnictwo – Aeroklub Kujawski w Inowrocławiu
  • pływanie – Klub "Delfin", "Wodny Park"
  • siatkówka – MSPS/Osir Inowrocław
  • żeglarstwo – Yacht Klub Polski INOWROCŁAW
  • szachy - Inowrocławskie Towarzystwo Szachowe "Pozkal - Przydomek Inowrocław".

[edytuj] Ciekawostki

 Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić/wykonać działania: usunąć osobną sekcję "ciekawostki", ency informacje zintegroawć z pozostałą częścią hasła.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
  • Inowrocławianie postawili już trzy pomniki Janowi Kasprowiczowi. Pierwszy zbudowany w 1930, najstarszy został zniszczony w 1939 roku, a jego replika została ustawiona w 1966 roku na skwerze przy ul. Solankowej. Przed szkołą do której Kasprowicz uczęszczał stoi jego pomnik jako gimnazjalisty odsłonięty w 1978 roku.
  • Inowrocław gościł wielokrotnie króla Władysława Jagiełłę. Takie wizyty kosztowały jednak sporo. Na jeden przejazd królewskiego orszaku trzeba było zakupić 270 korców owsa.
  • Od XIV wieku do I rozbioru Polski istniało województwo inowrocławskie obejmujące swym zasięgiem tereny inowrocławskie, bydgoskie i gniewkowskie.
  • Od 1980 r. pływa po morzach i oceanach świata statek typu RORO MS Inowrocław
  • Inowrocław w latach 1912-1962 posiadał trakcję tramwajową. Jedyna linia wiodła z dworca kolejowego na rynek, a stamtąd ul. Św. Ducha do koszar. Ostatnie kursy tramwaje robiły 31 grudnia 1962 zabierając wtedy wszystkich na bezpłatną przejażdżkę.
  • Inowrocław jest prawdziwym zagłębiem poligraficznym. W mieście działa kilkadziesiąt małych i dużych drukarni, a kilka kontynuuje tradycje związane z przemysłem poligraficznym, np. uroczysty chrzest adeptów poligrafii
Kościół Zwiastowania NMP nocą

[edytuj] Książęta inowrocławscy

[edytuj] Dzielnice i osiedla

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Inowrocław

[edytuj] Sąsiednie gminy

Inowrocław

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  2. ↑ [1]
  3. ↑ [2]
  4. ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.XII.1997
  5. ↑ Ludność Inowrocławia
  6. ↑ de:Inowrocław
  7. ↑ Ogólnopolska Baza Kolejowa (polski). [dostęp 18 stycznia 2009].

[edytuj] Bibliografia

Stare przewodniki

  • Karol Kopeć, Ilustrowany przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica-Strzelno-Trzemeszno-Mogilno-Pakość), Inowrocław 1933 [4]
  • Stanisław Waszak, Przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica, Strzelno, Pakość), Inowrocław 1933 [5]

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Powiat inowrocławski
Miasta
Inowrocław • Gniewkowo • Janikowo • Kruszwica • Pakość
 Herb powiatu inowrocławskiego
Gminy miejskie
Inowrocław
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Inowroc%C5%82aw”
Utwórz książkę