Inowrocław

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Inowrocław
pomnik Jana Kasprowicza, Rynek, Rzeźba na Rynku, Panorama miasta, Kościół Garnizonowy, kamienica na Starym Mieście, Rzeźba-maska na elewacji Bazyliki Mniejszej Imienia NMP, Park Solanki, Kościół pw. NMP
pomnik Jana Kasprowicza, Rynek, Rzeźba na Rynku, Panorama miasta, Kościół Garnizonowy, kamienica na Starym Mieście, Rzeźba-maska na elewacji Bazyliki Mniejszej Imienia NMP, Park Solanki, Kościół pw. NMP
Herb Flaga
Herb Inowrocławia Flaga Inowrocławia
Dewiza: Miasto Na Soli
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat inowrocławski
Gmina gmina miejska
Data założenia ok. 1120
Prawa miejskie 1237/1238
Prezydent Ryszard Brejza
Powierzchnia 30,42 km²
Wysokość 85-100 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

75 517[1]
2 482 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 52
Kod pocztowy 88-100 do 88-110 i 88-115
Tablice rejestracyjne CIN
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu inowrocławskiego
Inowrocław
Inowrocław
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Inowrocław
Inowrocław
Ziemia 52°47′45″N 18°15′40″E/52,795833 18,261111
TERC
(TERYT)
6040507011
Urząd miejski
ul. Roosevelta 36/38
88-100 Inowrocław
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Inowrocław w Wikisłowniku
Strona internetowa

Inowrocław i (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau, Jungleslau) – miasto i gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu inowrocławskiego i gminy wiejskiej Inowrocław. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego.

Inowrocław położony jest nad rzeką Noteć, na Równinie Inowrocławskiej, w północno-wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. Jest 49. miastem w Polsce pod względem liczby ludności. Według danych z 31 grudnia 2012 roku miasto miało 75 517[2] mieszkańców. Inowrocław jest istotnym węzłem kolejowym i drogowym oraz wielobranżowym ośrodkiem przemysłowym, usługowym i uzdrowiskowym. Od 2013 roku w granicach miasta znajdują się miejsca pod inwestycje Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Zrzeszony w Związku Miast Polskich.

Miasto uznawane jest za stolicę Kujaw Zachodnich. W Inowrocławiu funkcjonują sanatoria, domy uzdrowiskowe i tężnia solankowa, przez co jest on uważany za miejscowość uzdrowiskową. Posiada bogate złoża soli kamiennej, które wydobywane są tutaj od czasów starożytnych. Znajduje się tu tężnia solankowa. W kraju miasto jest uznawane za jeden z najlepszych ośrodków leczenia chorób dróg oddechowych.

Patronką Inowrocławia jest Królowa Jadwiga.

Miasto jest dużym ośrodkiem wojskowym. W skład garnizonu wchodzi Wojskowy Port Lotniczy (stacjonują tu śmigłowce bojowe), brygada lotnictwa oraz pułk inżynieryjny.

Inowrocław pełni funkcje ponadregionalnego ośrodka kultury. Odbywają się tu m.in.: Ogólnopolski Przegląd Młodzieżowych Orkiestr Dętych, Arlekinada (Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych) oraz Coroczny Wojewódzki Profilaktyczny Festiwal Teatralny poPaTrz. Działają tu teatr, kino, muzea, galerie.

Jedno z najstarszych miast polskich. W czasach starożytnych przebiegał tędy szlak bursztynowy. Odbywały się tu procesy polsko-krzyżackie. Stąd pochodzili Królowie Polski: Władysław I Łokietek i Kazimierz Wielki. Z inowrocławskiego zamku król Władysław Jagiełło prowadził "Wielką Wojnę" z Zakonem Krzyżackim w 1410 roku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Noteć w okolicy Inowrocławia
Jezioro Gopło

Inowrocław położony jest na Kujawach zachodnich, których jest stolicą. Miasto znajduje się w środkowym biegu Noteci. Leży na Równinie Inowrocławskiej. W niedużej odległości od miasta znajdują się dwa największe jeziora w województwie: Jeziora Pakoskie oraz Jezioro Gopło. Na pierwszym z nich jest zlokalizowana zapora wodna oraz śluza. Na wschód od miasta leży Park Krajobrazowy Nadgoplański Park Tysiąclecia i obszary programu Natura 2000. Jest największym miastem na obszarze Kujaw zachodnich, Pałuk oraz ziemi mogileńskiej. Liczba ponad 75 000 mieszkańców daje miastu 5 miejsce wśród największych w województwie. Południowe dzielnice znajdują się w dolinie Noteci i są położone niżej od innych części miasta. Inowrocław leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Gleby w tej okolicy to najżyźniejsze czarnoziemy. Przebiegają tędy szlaki turystyczne. Trwają prace przy modernizacji szlaków wodnych i przystosowaniu ich do celów turystycznych. W pobliżu zlokalizowane są kompleksy leśne. Tereny te obfitują w surowce naturalne, które są tutaj od dawna wydobywane. Inowrocław znajduje się na szlakach transportowych i jest ważnym węzłem komunikacyjnym: drogowym (o znaczeniu krajowym) i kolejowym (o znaczeniu międzynarodowym).

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2002[3] Inowrocław ma powierzchnię 30,42 km², w tym:

  • użytki rolne: 46%
  • użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Neogotycki Ratusz

Średniowiecze i etymologia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 roku i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.

Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jaka została odkryta na ziemiach polskich.

Prawa miejskie Inowrocław uzyskał ok. 1238 r. z rąk księcia Kazimierza Konradowicza. W latach 1466-1772 Inowrocław był stolicą województwa inowrocławskiego obejmującego swym zasięgiem północno-zachodnią część Kujaw z miastami: Bydgoszcz, Solec Kujawski, Koronowo, Gniewkowo, Podgórz, Słońsko, Raciążek, Służewo, Lipno, Dobrzyń i Radziejów. Miasto było także siedzibą książąt kujawskich i starostów inowrocławskich (Kategoria:Starostowie inowrocławscy).

Książęta inowrocławscy[edytuj | edytuj kod]

Okres zaborów[edytuj | edytuj kod]

Okres zaboru pruskiego to czas wzrastającej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele obiektów: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1872-1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1962). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 w Inowrocławiu miał swą kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Deptak – ul. Królowej Jadwigi

Inowrocław powrócił do Polski w roku 1919; wyzwolony został 6 stycznia[4]. Na czele powstańców wielkopolskich przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 r. głodowało m.in. 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach. W 1933 w mieście powołano filię Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz rzymsko-katolicki parafii pw. św.Mikołaja, ul.Marulewska kwatera ofiar terroru niemieckiego 1940-1945

W dniach 5–7 września 1939 roku oddziały polskiej 26 Dywizji Piechoty pod dowództwem płk. Adama Brzechwy-Adjukiewicza stoczyły w rejonie miasta bój z jednostkami niemieckiej 4 Armii[5].

 Osobny artykuł: Intelligenzaktion.

Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców, spośród których największy rozgłos zdobyła sobie tzw. "Krwawa niedziela" (noc z 22 na 23 października 1939 r.) dokonana w ramach Intelligenzaktion.

Na początku wojny Niemcy przeprowadzili masowe wysiedlenia ludności polskiej i żydowskiej. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1000 polskich rodzin. W latach 1940–1945 istniał tutaj obóz przesiedleńczy, przez który przeszło ok. 10 000 Polaków, kilkuset z nich zamordowano. W dzielnicy Mątwy znajdował się obóz dla jeńców wojennych z ZSRR, Francji i Anglii. Zginęło ich tutaj około 900. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia przez Armię Czerwoną w dniu 21 stycznia 1945. Do miasta wkroczyły wojska 2 Armii Pancernej Gwardii 1 Frontu Białoruskiego. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 – pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu. (Zginął wówczas m.in. Leon Spychalski z Paprosa.)

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

ul. Krzymińskiego

W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999.

W 2009 roku papież Benedykt XVI ogłosił Świętą Królową Jadwigę patronką miasta Inowrocławia.

W 1987 r. w Inowrocławiu zmarła, mieszkająca tu od 1981 r., poetka romska Papusza - Bronisława Wajs.

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Ścisłe centrum miasta jest typowe dla założonych w tym okresie średniowiecza miast. Centralnym placem jest rynek, od którego odchodzą uliczki. Istniejące przy nich obecnie kamienice w większości pochodzą z XIX wieku. W XX wieku Inowrocław wchłonął wiele okolicznych wsi. W czasach PRL-u rozpowszechniły się blokowiska. Na największym z nich - Rąbinie znajdują się budynki dochodzące do 11 pięter. Zakłady przemysłowe takie jak huta czy kombinat chemiczny są zlokalizowane na obrzeżach miasta, w typowo przemysłowych strefach. Duże obiekty handlowe znajdują się poza centrum, jednak w bliskości osiedli mieszkaniowych.

Pomniki w Inowrocławiu
Pomnik Powstańców Wielkopolskich
Pomnik Zygmunta Wilkońskiego
Pomnik Jana Kasprowicza
Rzeźba Świętej Jadwigi Królowej Polski na Rynku

Dzielnice i osiedla[edytuj | edytuj kod]

Osiedle Rąbin – największe osiedle mieszkaniowe Inowrocławia, położone w południowej jego części. Liczy około 20 tys. mieszkańców.
Osiedle Rąbin – największe osiedle mieszkaniowe Inowrocławia, położone w południowej jego części. Liczy około 20 tys. mieszkańców.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Inowrocławia.

Według danych z czerwca 2012 roku Inowrocław był piątym pod względem liczby ludności miastem w województwie kujawsko-pomorskim (za Bydgoszczą, Toruniem, Włocławkiem i Grudziądzem), licząc 75 719 mieszkańców[6].

Największą populację Inowrocław odnotował w 1997 – według danych GUS 79 571 osób[7].

Dane z 30 czerwca 2004[8]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 79 267 100 40 834 52,6 38 813 47,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
2552,5 1342,3 1210,2
  • Wykres liczby ludności Inowrocławia na przestrzeni ostatnich 110 lat[a]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy kościół Inowrocławia i jeden z najstarszych na Kujawach, sięgający metryką końca XII wieku. Pełni funkcję kościoła parafialnego, a od 2008 r. nosi tytuł bazyliki mniejszej, nadany przez papieża Benedykta XVI. Zniszczony w pożarze 1834 roku, kościół znajdował się w stanie ruiny. W latach 1901-1902 został poddany rekonstrukcji (z inicjatywy księdza Antoniego Laubitza) według projektu Juliusza Kothego, konserwatora zabytków prowincji poznańskiej. Wśród wyposażenia najcenniejsza jest gotycka rzeźba Uśmiechniętej Madonny i Dzieciątka Jezus datowana na lata ok. 1370-1380, umieszczona w ołtarzu głównym.;

Kościół św. Mikołaja w Inowrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Mikołaja

Jest to świątynia gotycka, trzynawowa z XIV wieku, oszkarpowana, kilkakrotnie przebudowywana, podczas okupacji pruskiej przez pewien czas zamieniona na magazyn. Sklepienie gotyckie zachowało się tylko w prezbiterium. Wyposażenie wnętrza utrzymane w stylu barokowym, ambona nosi cechy renesansu. Zwany inowrocławską farą;

Kościół św. Krzyża w Inowrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Świątynia została wybudowana w latach 1861-1863 w stylu neoromańskim. Do 1945 służył wspólnocie ewangelickiej, w tym samym roku został konsekrowany jako kościół rzymskokatolicki. W latach 1977-1984 wnętrze kościoła zostało przebudowane przez architekta Wiktora Ostrzałkę z Katowic. W świątyni umieszczony jest obraz Chrystus Ukrzyżowany namalowany przez Artura Grottgera.;

Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie w Inowrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Bogaty wystrój rzeźbiarski świątyni, nawiązujący do polskich tradycji narodowych, jest dziełem poznańskiego artysty Władysława Marcinkowskiego. W 1909 roku w wyniku tąpnięcia ziemi (spowodowanego przez znajdującą się pod miastem nieczynną kopalnię soli) doszło do zawalenia się północnej ściany transeptu. Przez 20 lat świątynia pozostawała nieczynną, aż do 1929 roku, kiedy odbudowano zawaloną ścianę i przywrócono kościół do służby Bożej. Ceglany kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie wraz z dwunastowieczną Bazyliką Mniejszą Imienia NMP tworzą razem charakterystyczny i nieodłączny element inowrocławskiego, miejskiego krajobrazu.;

Pozostałe zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowa kamienica w dzielnicy Stare Miasto
Kamienica w rogu Rynku z zegarem słonecznym
Kamienica przy ul. Królowej Jadwigi-reprezentacyjnej ulicy miasta
  • Budynek Urzędu Miejskiego - Neogotycki gmach z lat 1907-1908. W jego skład wchodzi również wieża. Obecnie siedziba prezydenta miasta;
  • Fragmenty fortyfikacji średniowiecznych znajdują się przy ulicy Poznańskiej 4 oraz na plac Klasztornym przy Państwowej Szkole Muzycznej;
  • neoklasycystyczny kościół garnizonowy św. Barbary i św. Maurycego z 1927-1928;
  • Gimnazjum św. Wojciecha przy ulicy Toruńskiej;
  • hotel "Bast" z 1901 r., wg proj. Tomasza Pajzderskiego;
  • dom z końca XVIII w. przy pl. Klasztornym;
  • kamienice z przełomu XIX i XX w. przy ul. Królowej Jadwigi;
  • zabudowa ul. Solankowej – wille w stylach historyzujących z końca XIX i pocz. XX w. oraz z okresu międzywojennego;
  • kościół św. Józefa z lat 1936-1939, zniszczony w 1944, odbudowany w latach 1948-1952;
  • kościół Opatrzności Bożej z lat 1930-1931 w dzielnicy Mątwy.


Administracja[edytuj | edytuj kod]

Inowrocław pełni funkcje regionalnego (dla kilu okolicznych powiatów) ośrodka administracji centralnej, samorządowej i wojskowej.

Administracja centralna[edytuj | edytuj kod]

W Inowrocławiu swoje wydziały lub filie dla regionu Kujaw Zachodnich ma wiele instytucji szczebla centralnego. Należą do nich m.in.: Główny Urząd Statystyczny, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Sądownictwo[edytuj | edytuj kod]

Sąd Rejonowy

Swoją siedzibę ma tu Sąd Rejonowy, któremu podlegają również wydziały zamiejscowe (karny, przestępczości nieletnich, cywilny i ksiąg wieczystych) w Mogilnie. Obejmuje swoim zasięgiem rejon 12 gmin zamieszkiwanych przez 200 tys. obywateli polskich. Mieści się tu też Prokuratura Rejonowa.

Administracja samorządowa[edytuj | edytuj kod]

Inowrocław ma status gminy miejskiej, jednak od kilu lat walczy o nadanie tytułu miasta na prawach powiatu. Na czele władz samorządowych stoi Prezydent Miasta Inowrocławia - Ryszard Brejza, który jest organem wykonawczym. Prezydent ma dwóch zastępców. Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta. Inowrocław jest też siedzibą starostwa.

Administracja wojskowa[edytuj | edytuj kod]

W mieście siedzibę ma Wojskowa Komenda Uzupełnień, która swoim zasięgiem obejmuje miasto Inowrocław oraz powiaty: inowrocławski, żniński i mogileński.

Inowrocław prowadzi również współpracę międzynarodową i ma miasta partnerskie. Jednym z nich jest Bad Oeynhausen w Niemczech.

Garnizon Inowrocław[edytuj | edytuj kod]

Śmigłowiec należący do brygady inowrocławskiej

Obecnie w Inowrocławiu znajduje się duży garnizon wojskowy. W przeciwieństwie do innych garnizonów w kraju, ten inowrocławski ciągle się rozrasta. Rozwój wojska w mieście doprowadził do tego, że obecnie budowane są (na potrzeby żołnierzy) bloki na Osiedlu Rąbin. W skład Garnizonu Inowrocław wchodzą:

Jednostka Wojskowa Dowódca Adres
2 Inowrocławski Pułk Inżynieryjny im. gen. Jakuba Jasińskiego płk mgr inż. Marek Wawrzyniak ul. Dworcowa
1 Brygada Lotnictwa Wojsk Lądowych gen. bryg. mgr. inż. Krzysztof Mitręga ul. Jacewska
56 Baza Lotnicza płk Zbigniew Musiał Inowrocław-Latkowo
Wojskowa Komenda Uzupełnień ppłk mgr Krzysztof Broniewicz ul. Dworcowa
Placówka Żandarmerii Wojskowej w Inowrocławiu st. chor. szt. Grzegorz Morawski ul. Dworcowa
Kościół Garnizonowy ks. kapelan płk Bogdan Radziszewski ul. Kopernika

Uzdrowisko Inowrocław[edytuj | edytuj kod]

Inowrocław znany jest jako miejscowość uzdrowiskowa. Tradycje warzenia soli sięgają na tych terenach czasów średniowiecza. Współcześnie posiada warte zwiedzenia miejsca, zgrupowane w jednym kompleksie, położonym blisko centrum, w zachodniej części miasta:

  • Park Solankowy,
  • Zakład Przyrodoleczniczy,
  • szpitale uzdrowiskowe, branżowe,
  • tężnię uzdrowiskową,
  • Pijalnię wód i Palmiarnię
  • Basen "Inowrocławska terma"
  • Teatr Letni,
  • muszlę koncertową,
  • tereny rekreacyjne: korty tenisowe, park linowy, siłownię plenerową dla dorosłych, plac zabaw dla dzieci, minigolf.
Tężnie solankowe
Widok od zewnątrz
Tężnie zimą
Widok z tarasu

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muzeum im. Jana Kasprowicza
Uzdrowisko Inowrocław – dywany kwiatowe

W Inowrocławiu działa Teatr Miejski, w którym regularnie odbywają się spektakle, a także różnego rodzaju koncerty i akademie. Znajduje się tu też Teatr Letni oraz muszla koncertowa. Przy ulicy Kasprowicza mieści się muzeum, a na placu klasztornym Instytut Prymasa Józefa Glempa. Działają również domy kultury, biblioteki oraz kina. Mieści się tu wiele klubów oraz odbywa się wiele imprez okolicznościowych. Najważniejsze instytucje kultury w mieście:

  • Teatr Miejski
  • Teatru Letniego
  • Kujawskie Centrum Kultury
  • Instytut Prymasa Józefa Glempa
  • Stała Wystawa Solnictwa
  • Stała Wystawa Archeologiczna "Askaukalis"
  • Młodzieżowy Dom Kultury "Pszczółka"
  • Biblioteka Miejska im. Jana Kasprowicza
  • Muzeum Miejskie im. Jana Kasprowicza
  • Kino "Kinomax"
  • Hala Widowiskowo-sportowa
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Juliusza Zarębskiego
  • Prywatna Szkoła Muzyczna "Yamaha"
  • Sala Koncertowa im. Ireny Dubiskiej
  • Najstarszy klub muzyczny "Hades"
  • Coroczny, marcowy Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych Arlekinada
  • Coroczny Wojewódzki Profilaktyczny Festiwal Teatralny poPaTrz
  • Coroczny festiwal muzyki rockowej Ino-Rock Festival

Baza noclegowa[edytuj | edytuj kod]

Hotel "Bast"

Inowrocław jako miasto uzdrowiskowe ma dobrze rozwiniętą bazę noclegową. Znajdują się tu hotele świadczące usługi o wysokiej jakości. Do najlepszych hoteli w mieście[według kogo?] możemy zaliczyć:

  • Hotel „Park” **
  • Hotel „Bast” ***
  • Hotel „Penelopa” ****
  • Hotel „Focus Premium” ****

Poza tym można zarezerwować miejsca w "Solanki" Uzdrowisko Inowrocław czy w sanatorium „Energetyk”, „Modrzew”, „Oaza”, „Przy Tężni” oraz w licznych pensjonatach.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ławeczka gen. Sikorskiego

Wizytówką miasta jest uzdrowiskowy 85-hektarowy Park Solankowy. Znajdują się w nim kolorowe dywany kwiatowe, na które wysadza się rocznie ponad 110 tysięcy sadzonek kwiatów. W zachodniej części parku znajduje się tężnia solankowa, jeden z trzech tego typu w Polsce obiektów lecznictwa zdrojowego, mająca kształt dwóch połączonych wieloboków.

Od 1 sierpnia 2011 r. do każdej z najważniejszych atrakcji Inowrocławia prowadzi figura średniowiecznego żaka (5 figur), która w swojej postaci ma przypominać o czasach świetności miasta. Wykonane są z brązu, w wysokości ponad metr, przedstawione w ruchu. Autorem rzeźb jest Wojciech Mendzelewski z pracowni PRO-ART z Lublina.

Z Inowrocławiem związani są: Jan Kasprowicz, Stanisław Przybyszewski, Stanisław Szenic, Maria Konopnicka, gen. Władysław Sikorski, Stefan Starzyński, Józef Unrug oraz Janusz Kusociński.

Struktura wyznaniowa[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Inowrocławia działalność prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Inowrocławskie Zakłady Chemiczne Soda Mątwy wieczorem
Budynek jednego z banków w centrum

Inowrocław jest jednym z ważniejszych ośrodków gospodarczych w województwie kujawsko-pomorskim. Rozwinięty jest przemysł chemiczny, szklarski, maszynowy, metalowy, poligraficzny i spożywczy. Do największych zakładów na terenie miasta należą:

W południowej części miasta znajduje się wielki zespół osadników Inowrocławskich Zakładów Chemicznych Soda Mątwy, tzw. "Białe morze". Z innych przedsiębiorstw wyróżnić można: Alstal, Opak-met, Mostodrog, Drogi i Mosty, HT Tioplast Polska, Druk-Intro, Filar, Lematit, Joaga, Modina, Barbara Luijcx.

Rozwinięty jest sektor handlu i usług. W mieście swe siedziby ma wiele oddziałów banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firm leasingowych i doradczych, funkcjonują liczne ośrodki handlu detalicznego i hurtowego, punkty usługowe, serwisy, istnieje kilkanaście stacji benzynowych i hipermarketów.

8 maja 2013 otwarto największe centrum handlowe w Inowrocławiu - Galerię Solną[10].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Perony na dworcu głównym
Fasada dworca głównego w Inowrocławiu
Peron na stacji Inowrocław Rąbinek
Inowrocławski Solaris na pętli przed głównym dworcem kolejowym
Lokomotywa T448P-092, należąca do firmy Transoda, która ma swoją siedzibę w Inowrocławiu

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

W Inowrocławiu krzyżują się też drogi krajowe i wojewódzkie:

W sąsiednich Tupadłach znajduje się węzeł drogi DK25 z drogą wojewódzką nr 412 Tupadły-Kruszwica.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Inowrocław (stacja kolejowa).

Początki kolei żelaznych w Inowrocławiu sięgają II połowy XIX wieku. 26 maja 1872 otwarto 45,4 km 2-torową linię kolejową Inowrocław-Bydgoszcz Główna[11]. 15 sierpnia 1873 zakończono 2-letnią budowę i uruchomiono 366,4 km częściowo 2-torową linię kolejową Poznań Wschód-Inowrocław-Korsze. W marcu 1933 uruchomiono 156,1 km 1-torową linię Zduńska Wola Karsznice-Inowrocław. W II połowie XX w. sukcesywnie elektryfikowano najważniejsze linie kolejowe przebiegające przez Inowrocław W latach 1965-1974 zelektryfikowano całą 492 km 2-torową linię kolejową Chorzów Batory-Inowrocław-Tczew. W latach 1976-1990 zelektryfikowano całą linię kolejową Poznań Wschód-Inowrocław-Korsze.

Obecnie Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu ogólnokrajowym. Leży na szlaku łączącym północ kraju z południem. Przez Bydgoszcz i Toruń łączy bowiem Gdańsk, Gdynię i Olsztyn ze wszystkimi dużymi miastami na południu. Największe znaczenie komunikacyjne ma zelektryfikowana magistrala węglowa łącząca Gdynię z Katowicami i całym Górnym Śląskiem. Od stycznia 2012r cały czas trwa remont linii kolejowej Poznań-Inowrocław-Bydgoszcz-Tczew-Gdańsk. Od grudnia 2013r z Inowrocławia do Gdańska najszybsze pociągi pojadą w czasie niecałych 2 godzin, a z Inowrocławia do Poznania w godzinę.

Na dworcu głównym w Inowrocławiu zatrzymują się wszystkie pociągi REGIO, INTERregio, TLK i EC.

Linie kolejowe w Inowrocławiu:

  • Linia 353 – Poznań Wschód – Skandawa
  • Linia 131 – Chorzów Batory – Tczew
  • Linia 742 – Inowrocław – Inowrocław Rąbinek
  • Linia 206 – Inowrocław Rąbinek – Drawski Młyn
  • Linia 231 – Inowrocław Rąbinek – Mogilno

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: MPK Inowrocław.
 Osobny artykuł: Tramwaje w Inowrocławiu.

W Inowrocławiu działa komunikacja miejska. W mieście 15 linii dziennych w granicach miasta oraz 16 linii podmiejskich. Obsługiwany Tabor jest nowoczesny i składa się z kilkudziesięciu autobusów różnych marek, m.in.: Solaris, Jelcz, Mercedes, MAN, Iveco, Solbus, Kapena i inne. Komunikacja miejska w Inowrocławiu powstała w 1912 r.

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne sp. z o.o. w Inowrocławiu zajęło 9 miejsce w Ogólnopolskim Rankingu Najlepszych Przedsiębiorstw Komunikacji Miejskiej[12].

Dawniej, w latach 1912-1962 w Inowrocławiu kursowały tramwaje. Jeden tramwaj, taki jaki kursował w mieście na pamiątkę został jako pomnik ustawiony przy wylocie ul. Św. Ducha na Rynku.

Komunikacja autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Główny dworzec autobusowy znajduje się przy placu Kasprowicza w samym centrum miasta, niedaleko uzdrowiska i dworca kolejowego. Transport autobusowy poza miasto do innych miejscowości zapewniają takie firmy jak:

  • Kujawsko-Pomorski Transport Autobusowy w Inowrocławiu (dawniej PKS)
  • Nadgoplańska Komunikacja Autobusowa w Kruszwicy
  • Jan-Trans w Janikowie
  • Bus Niespodziński w Gniewkowie
  • MatBud w Pakości

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się Lotnisko Inowrocław miejscowego Aeroklubu Kujawskiego.

W 2012 przy. ul. Poznańskiej otwarto sanitarne lądowisko.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Inowrocław jest bardzo dużym miastem, dlatego na terenie miasta działają odpowiednie służby, których celem jest zachowanie porządku i bezpieczeństwa. Z wielu możemy tu wyróżnić najważniejsze:

Rodzaj Służby Służba Jednostki Adres
Ratownicza Państwowa Straż Pożarna JRG 1, JRG 2 ul. Poznańska (JRG1), ul. Skłodowskiej-Curie (JRG2)
Ratownicza Zakładowa Straż Pożarna JOT ZSP "Soda Mątwy"-Soda Polska CIECH ul. Fabryczna
Ratownicza Wojskowa Straż Pożarna JRG przy 56 Bazie Lotniczej w Inowrocławiu ul. Jacewska
Ratownicza Pogotowie Ratunkowe Stacja Pogotowia Ratunkowego ul. Toruńska
Ratownicza Pogotowie Ratunkowe Stacja Pogotowia Ratunkowego ul. Poznańska
Ratownicza Szpital Szpital Powiatowy ul. Poznańska
Porządkowa Policja Komenda Powiatowa Policji ul. Toruńska
Porządkowa Straż Miejska Straż Miejska w Inowrocławiu ul. Narutowicza
Porządkowa Straż Ochrony Kolei Posterunek Straży Ochrony Kolei ul. Dworcowa
Porządkowa Żandarmeria Wojskowa Posterunek Żandarmerii Wojskowej ul. Dworcowa
Inna Służba Więzienna Areszt Śledczy Inowrocław ul. Narutowicza

Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Ludwika Błażka w Inowrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Jeden z największych szpitali w województwie kujawsko-pomorskim. Mieści się w 6-piętrowym budynku przy ulicy Poznańskiej w samym centrum miasta. Placówka jest klasyfikowana w rankingu gazety "Rzeczpospolita" jako 3 najlepszy szpital w województwie i 23 najlepszy szpital w kraju (na ok. 350 placówek). Znajdują się tu następujące oddziały: anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii urazowej i ortopedii, dziecięcy, kardiologiczny, oddział intensywnego nadzoru kardiologicznego, pracownia hemodynamiki, laryngologiczny, neurologiczny, oddział udarowy, noworodkowy, dwa odziały chirurgiczne, oddział ratunkowy i izba przyjęć, okulistyczny, opieki paliatywnej, położniczo - ginekologiczny, urologii i onkologii urologicznej, dwa oddziały wewnętrzne[13].

Znajduje się tu 27 poradni[14].

Patronem szpitala jest doktor Ludwik Błażek. Był to wybitny chirurg, wieloletni ordynator oddziału chirurgii, a także dyrektor tutejszego szpitala.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Od 2007 roku przy WSG w Inowrocławiu funkcjonuje Uniwersytet Trzeciego Wieku.

  • Szkoły podstawowe
    • nr 2 im. Panny Maryi– ul. Najświętszej Maryi Panny
    • nr 4 im. Janusza Kusocińskiego – os. Rąbin
    • nr 6 im. Mikołaja Kopernika – os. Nowe
    • nr 9 im. Marii Skłodowskiej-Curie – os. Mątwy
    • nr 10 im. Jana Kasprowicza – os. Szymborze
    • nr 11 im. Stefana Batorego – os. Piastowskie
    • Katolicka Szkoła Podstawowa – os. Rąbin
    • Szkoła Podstawowa Integracyjna / w ramach Zespołu Szkół Integracyjnych im. Powstańców Wielkopolskich – dawniejsza "piętnastka" /
    • nr 16 im. Jana Pawła II – Jacewo
Gimnazjum Nr 1 im. św. Wojciecha
  • Gimnazja
    • nr 1 im. Świętego Wojciecha– os. Toruńskie,
    • nr 2 im. dra Józefa Krzymińskiego – os. Rąbin,
    • nr 3 im. 4 Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej – os. Piastowskie,
    • nr 4 im. Zygmunta Wilkońskiego – os. Nowe,
    • Gimnazjum Integracyjne / w ramach Zespołu Szkół Integracyjnych im. Powstańców Wielkopolskich – dawniejsza "piętnastka" /
    • Gimnazjum Katolickie w Zespole Szkół Katolickich im. bł. ks. Władysława Demskiego – os. Toruńskie
    • gimnazjum przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza
  • Licea
  • Technika
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Jana Pawła II,
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Genowefy Jaworskiej,
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 im. Franciszka Zubrzyckiego,
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 im. 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5 im. gen. Władysława Sikorskiego,
  • Szkoły zawodowe
    • Zespół Szkół Zawodowych Rzemiosła przy Cechu Rzemiosł Różnych w Inowrocławiu

Media[edytuj | edytuj kod]

W Inowrocławiu mają siedzibę media o znaczeniu ponadregionalnym. Istnieją 3 stacje radiowe, kilka redakcji gazet i serwisów internetowych.

  • Internet:
    • Serwis regionalny www.kujawyzachodnie.pl (wydawany przez ATS Marketing)[15]
    • Portal miejski ino-24.pl[16]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”

W mieście jest nowoczesny Stadion Miejski im. Inowrocławskich Olimpijczyków, hala widowiskowo-sportowa, baseny, korty tenisowe, park linowy, ścianka wspinaczkowa, sezonowe lodowiska, 6 orlików i skatepark.

  • motoryzacja – Automobilklub Inowrocławski, www.automobilklubinowroclawski.pl
  • piłka nożna – Goplania Inowrocław, Cuiavia Inowrocław, Noteć Inowrocław
  • piłka ręczna – Cuiavia Inowrocław
  • koszykówka – Noteć Inowrocław, Sportino Inowrocław, SKS Kasprowicz Inowrocław, Domino Inowrocław
  • karate – Inowrocławski Klub Sportowy Karate
  • tenis stołowy – IKTS Noteć Inowrocław
  • tenis ziemny - Inowrocławskie Stowarzyszenie Tenisowe Sokół, Inowrocławskie Stowarzyszenie Tenisowe Goplania, Stowarzyszenie Kujawskie Centrum Tenisowe Masters, Klub Tenisowy Centrum
  • lotnictwo – Aeroklub Kujawski w Inowrocławiu
  • pływanie – Kryta Pływalnia "Delfin", "Wodny Park", "Inowrocławska Terma" oraz basen odkryty
  • siatkówka – UKS "Mechanik" Inowrocław, Młodzieżowe Stowarzyszenie Piłki Siatkowej OSiR Inowrocław
  • żeglarstwo – Yacht Klub Polski INOWROCŁAW
  • szachy – Inowrocławskie Towarzystwo Szachowe "Pozkal – Przydomek Inowrocław".
  • W latach 50-tych XX-wieku w Inowrocławiu działał klub żużlowy "Unia" Inowrocław. Zespół występował w Pomorskiej Lidze Okręgowej Żużla (dzisiejszym odpowiednikiem jest 2liga) i rozgrywał mecze m.in. z drużynami z Bydgoszczy i Torunia. Mecze były rozgrywane na obecnym Stadionie miejskim przy ul. Wierzbińskiego. Jednak po śmiertelnym wypadku na inowrocławskim torze sekcję żużlową w mieście zlikwidowano.
  • MMA i inne sporty walki - Criminal13 Fighting Division przy ul. Andrzeja 12

Honorowi obywatele[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Zob. Ludność Inowrocławia oraz hasło Inowrocław w niemieckojęzycznej wersji Wikipedii.

Przypisy

  1. http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/l_powierzchnia_i_ludnosc_przekroj_terytorialny_2013.pdf
  2. http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/l_powierzchnia_i_ludnosc_przekroj_terytorialny_2013.pdf
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. "Kronika Polski", red. Andrzej Nowak, Warszawa 2000, s. 576.
  5. Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga, "Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945", MON, Warszawa 1967
  6. Ludność 2012
  7. GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 1997
  8. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  9. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.
  10. 8 maja - otwarcie "Galerii Solnej" (aktualizacja) (pol.). Urząd Miasta Inowrocławia, 7.05.2013. [dostęp 2014-06-21].
  11. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 18 stycznia 2009].
  12. Nagrody dla MPK Inowrocław.
  13. http://www.cmj.org.pl/ranking/wyniki_2013/index.php?typ=publiczne
  14. http://www.szpitalino.pl/poradnie.html
  15. www.kujawyzachodnie.pl
  16. ino-24.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Stare przewodniki[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Kopeć, Ilustrowany przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica-Strzelno-Trzemeszno-Mogilno-Pakość), Inowrocław 1933 [1]
  • Stanisław Waszak, Przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica, Strzelno, Pakość), Inowrocław 1933 [2]
  • Alfred Krysiak, "Inowrocław i Kujawy" różne wydania z różnych lat

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]