Zmierzchnica trupia główka
| Zmierzchnica trupia główka | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Gromada | owady |
| Podgromada | owady uskrzydlone |
| Rząd | motyle |
| Rodzina | zawisakowate |
| Rodzaj | Acherontia |
| Gatunek | zmierzchnica trupia główka |
| Nazwa systematyczna | |
| Acherontia atropos | |
| (Linnaeus, 1758) | |
| Zasięg występowania | |
 w sezonie letnim całorocznie |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos) – ćma z rodziny zawisakowatych, jeden z trzech gatunków rodzaju Acherontia. Największy motyl europejski. Na tułowiu ma charakterystyczny rysunek, któremu zawdzięcza nazwę.
Spis treści |
[edytuj] Opis
Wygląd motyla w pozycji spoczynkowej zlewa się z fakturą kory drzew, na których bytuje. Nieruchomy motyl jest prawie niewidoczny. Rozłożone skrzydła mają natomiast kontrastowe, żółto-czarne barwy, przypominające żądlące błonkówki (np. szerszenia) co motyl wykorzystuje do odstraszania drapieżników. W ucieczce motylowi pomaga zwinność i szybkość lotu.
Zaniepokojony motyl wydaje piszczący dźwięk, wydmuchując powietrze przez trąbkę[1].
Rozpiętość skrzydeł 10–14 cm, gąsienice do 13 cm[2]. Masa ciała do 10 g.
[edytuj] Biologia
Imagines spotykane są w koloniach pszczoły miodnej, gdzie nie niepokojone odżywiają się miodem i nektarem. Pszczoły nie atakują motyla dzięki zjawisku chemicznej mimikry[3].
[edytuj] Rozród
Tereny lęgowe motyla to cała Afryka, Azja południowo-zachodnia, a także basen Morza Śródziemnego, gdzie jest jednak narażony na mrozy. Motyl migruje w dużej ilości na teren Europy aż po koło podbiegunowe, głównie jednak do Europy Zachodniej. Z powodu pogody, głównie różnicy temperatur, europejskie populacje tego motyla różnią się bardzo w poszczególnych latach. Motyl potrafi przemierzać w locie tysiące kilometrów z dużą szybkością.
Jeżeli lato w Europie jest wystarczająco ciepłe i długie, to także w Europie lęgnie się nowe pokolenie motyla, które z kolei migruje z końcem lata na południe. Gąsienice żywią się zielonymi częściami roślin rodziny psiankowatych, np. ziemniaka, pomidora, bielunia, pokrzyku wilczej jagody, a także roślin z rodzin werbenowatych i oliwkowatych[4].
[edytuj] Nazwa
Łacińska nazwa zmierzchnicy trupiej główki wiąże się z mitologiczną rzeką Acheron oraz Mojrą Atropos[5].
[edytuj] Pasożyty
Na gąsienicach pasożytują liczne gatunki gąsieniczników i rączycowatych[6]:
- Ichneumonidae
[edytuj] Nawiązania w kulturze
Zmierzchnica trupia główka w wielu kulturach była (i niekiedy jeszcze jest) kojarzona ze śmiercią. Figuier w 1868 roku zapisał, że według wierzeń mieszkańców Anglii motyl towarzyszy wiedźmom i szepcze im do ucha imiona ludzi, którzy wkrótce umrą[7].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Frings H, Frings M. Uses of sounds by insects. Annual Review of Entomology 3, s. 87–106 (1958)DOI:10.1146/annurev.en.03.010158.000511
- ↑ International Wildlife Encyclopedia ISBN 0-7614-7266-5 s. 1167
- ↑ Moritz, RFA, WH Kirchner and RM Crewe. Chemical camouflage of the death's head hawkmoth (Acherontia atropos L.) in honeybee colonies. Naturwissenschaften 78 (4), 179-182 (1991) DOI:10.1007/BF01136209 PDF
- ↑ Pittaway, AR. 1993. The hawkmoths of the western Palaearctic. Harley Books, London.
- ↑ John Himmelman: Discovering Moths: Nighttime Jewels in Your Own Backyard. Down East Books, s. 108. ISBN 0-89272-528-1.
- ↑ Sphingidae of the Western Palaearctic. A.R. Pittaway
- ↑ The Insect World: Being a Popular Account of the Orders of Insects (1868) ISBN 1-4086-2437-0
