Psiankowate

Psiankowate
Tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	astrowe
Rząd	psiankowce
Rodzina	psiankowate
Nazwa systematyczna
Solanaceae Juss. Gen. Pl.: 124. 4 Aug 1789
Mapa zasięgu
- zasięg Solanaceae
Systematyka w Wikispecies
Zdjęcia i grafiki w Commons

Lulecznica kraińska

Bieluń dziędzierzawa

Psiankowate (Solanaceae Juss.) - rodzina roślin z rzędu psiankowców. Obejmuje ok. 2460 gatunków występujących w stanie dzikim głównie na półkuli północnej, poza tym na wszystkich kontynentach z wyjątkiem okolic okołobiegunowych.

Charakterystyka

Pokrój

Rośliny zielne lub zdrewniałe, zawsze występują wiązki przewodzące zawierają dwie warstwy łyka rozdzielonego drewnem (wiązki bikolateralne).

Liście

Ułożone skrętolegle, mogą być proste lub złożone.

Kwiaty

Przeważają kwiaty o symetrii promienistej, często okazałe i efektownie barwione, korona zrosłopłatkowa, pięciokrotna. Kwiaty zebrane zwykle w kwiatostan typu wierzchotka. Nitki pięciu pręcików przyrastają do rurki korony, słupek dwukrotny górny.

Owoc

Jagoda lub torebka (u tytoniu)

Biologia

Zawierają różne alkaloidy, np. atropinę, skopolaminę, hioscyjaminę.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzina siostrzana w stosunku do powojowatych (Convolvulaceae).

psiankowce	Montiniaceae Sphenocleaceae Hydroleaceae powojowate Convolvulaceae psiankowate Solanaceae

Podział według APweb i GRIN

• podrodzina Browallioideae
  • rodzaj: Benthamiella Speg.
  • rodzaj: Browallia L.
  • rodzaj: Cestrum L.
  • rodzaj: Combera Sandwith
  • rodzaj: Pantacantha Speg.
  • rodzaj: Protoschwenckia Soler.
  • rodzaj: Reyesia Gay
  • rodzaj: Salpiglossis Ruiz & Pav.
  • rodzaj: Sessea Ruiz & Pav.
  • rodzaj: Streptosolen Miers
  • rodzaj: Vestia Willd.
• podrodzina Goetzeoideae
  • rodzaj: Coeloneurum Radlk.
  • rodzaj: Duckeodendron Kuhlm.
  • rodzaj: Espadaea A. Rich.
  • rodzaj: Goetzea Wydler
  • rodzaj: Henoonia Griseb.
  • rodzaj: Metternichia J. C. Mikan
  • rodzaj: Tsoala Bosser & D'Arcy
• podrodzina Nicotianoideae
  • rodzaj: Anthocercis Labill.
  • rodzaj: Anthotroche Endl.
  • rodzaj: Crenidium Haegi
  • rodzaj: Cyphanthera Miers
  • rodzaj: Duboisia R. Br.
  • rodzaj: Grammosolen Haegi
  • rodzaj: Nicotiana L. – tytoń
  • rodzaj: Symonanthus Haegi
• podrodzina Petunioideae
  • rodzaj: Bouchetia Dunal
  • rodzaj: Brunfelsia L.
  • rodzaj: Calibrachoa Cerv.
  • rodzaj: Fabiana Ruiz & Pav.
  • rodzaj: Hunzikeria D'Arcy
  • rodzaj: Leptoglossis Benth.
  • rodzaj: Nierembergia Ruiz & Pav.
  • rodzaj: Petunia Juss. – petunia
  • rodzaj: Plowmania Hunz. & Subils
  • mieszaniec międzyrodzajowy: ×Petchoa J. M. H. Shaw (= Petunia × Calibrachoa)
• podrodzina Schizanthoideae
  • rodzaj: Schizanthus Ruiz & Pav.
• podrodzina Schwenckioideae
  • rodzaj: Heteranthia Nees & Mart.
  • rodzaj: Melananthus Walp.
  • rodzaj: Schwenckia D. Royen ex L.
• podrodzina Solanoideae

rodzaj: Acnistus Schott rodzaj: Anisodus Link ex Spreng. rodzaj: Athenaea Sendtn. rodzaj: Atropa L. – pokrzyk rodzaj: Atropanthe Pascher rodzaj: Aureliana Sendtn. rodzaj: Brachistus Miers rodzaj: Brugmansia Pers. rodzaj: Capsicum L. – papryka rodzaj: Chamaesaracha (A. Gray) Benth. rodzaj: Cuatresia Hunz. rodzaj: Datura L. – bieluń rodzaj: Deprea Raf. rodzaj: Discopodium Hochst. rodzaj: Dunalia Kunth rodzaj: Dyssochroma Miers rodzaj: Exodeconus Raf. rodzaj: Grabowskia Schltdl. rodzaj: Hyoscyamus L. – lulek rodzaj: Iochroma Benth. rodzaj: Jaborosa Juss. rodzaj: Jaltomata Schltdl. rodzaj: Juanulloa Ruiz & Pav. rodzaj: Larnax Miers rodzaj: Latua Phil. rodzaj: Leucophysalis Rydb. rodzaj: Lycianthes (Dunal) Hassl. rodzaj: Lycium L. – kolcowój

rodzaj: Lycopersicon Mill. – pomidor rodzaj: Mandragora L. – mandragora rodzaj: Markea Rich. rodzaj: Mellissia Hook. f. rodzaj: Merinthopodium Donn. Sm. rodzaj: Nectouxia Kunth rodzaj: Nicandra Adans. – nikandra, wzdętka rodzaj: Nolana L. f. – nolana rodzaj: Nothocestrum A. Gray rodzaj: Oryctes S. Watson rodzaj: Phrodus Miers rodzaj: Physalis L. – miechunka rodzaj: Physochlaina G. Don rodzaj: Przewalskia Maxim. rodzaj: Quincula Raf. rodzaj: Salpichroa Miers rodzaj: Saracha Ruiz & Pav. rodzaj: Schultesianthus Hunz. rodzaj: Sclerophylax Miers rodzaj: Scopolia Jacq. – lulecznica rodzaj: Solandra Sw. rodzaj: Solanum L. – psianka rodzaj: Trianaea Planch. & Linden rodzaj: Tubocapsicum (Wettst.) Makino rodzaj: Tzeltalia E. Estrada & M. Martínez rodzaj: Vassobia Rusby rodzaj: Witheringia L'Hér.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Solanineae Engl., rodzina psiankowate (Solanaceae Juss.)

Pozycja w systemie Cronquista (1981)

Gromada okrytonasienne, klasa Magnoliopsida, podklasa Asteridae, rząd psiankowce (Solanales), rodzina psiankowate (Solanaceae).

Pozycja w systemie Takhtajana (1997)

Gromada okrytonasienne, klasa Magnoliopsida, podklasa jasnotowe (Lamiidae), nadrząd Solananae, rząd psiankowce (Solanales), rodzina psiankowate (Solanaceae).

Zastosowanie

Niektóre gatunki są uprawiane jako warzywa, np. ziemniak, pomidor. Wiele gatunków jest silnie trujących, a jednocześnie cenionych w lecznictwie. Niektóre gatunki są uprawiane jako używki, np. tytoń szlachetny.

Linki zewnętrzne

• Solanaceae Juss. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (ang.)