Łyse (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łyse
gmina wiejska
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat ostrołęcki
TERYT 1415072
Wójt Grzegorz Fabiszewski
(od 2018)
Powierzchnia 246,45 km²
Populacja (2018-09-05)
• liczba ludności

8600[1]
• gęstość 34,1 os./km²
Nr kierunkowy 29
Tablice rejestracyjne WOS
Adres urzędu:
ul. Ostrołęcka 2
07-437 Łyse
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Łyse
Liczba sołectw 21[2][3]
Liczba miejscowości 23[3]
Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Łyse
Łyse
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łyse
Łyse
Ziemia53°22′N 21°34′E/53,365278 21,563056
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Łysegmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie ostrołęckim.

Historia gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Łyse położona jest na piaszczystej nizinie kurpiowskiej o znacznym odsetku lasów i użytków zielonych. W skład gminy wchodzą 22 wsie stanowiąc 21 sołectw. Największą wsią poza Łysymi są Lipniki (231 gospodarstw) najmniejszą zaś Złota Góra (21 gospodarstw). Gmina graniczy od północy z gminą Pisz (dawne granice z Prusami Wschodnimi), Od północnego zachodu z gminą Rozogi, zachodnią granicę stanowi Gmina Myszyniec, południowo-zachodnią gmina Kadzidło, zaś wschodnią granicą sięga województwa Łomżyńskiego, granicząc z gminą Turośl.

Ziemia jest tu słaba, gdyż gmina położona jest na sandrach (piaskach) naniesionych przez ostatnie zlodowacenie bałtyckie. Ten sam lodowiec wyrzeźbił krajobraz sąsiednich Mazur. Gleby są w przeważającej mierze klas V, VI i VI RZ (pod zalesienie). Lepsze są łąki i pastwiska stanowiące podstawę rolnictwa.

W środkowej części gminy zachował się duży kompleks bagien Serafińskich, będących pozostałością po zeutrofizowanym jeziorze Krusko. W średniowieczu nad jego północnym brzegiem stał dwór myśliwski książąt mazowieckich. Obecnie bagna są rezerwatem fauny i flory o powierzchni 184, 92 ha.

Gmina Łyse to teren żywych jeszcze tradycji kurpiowskich. Można tu jeszcze spotkać barwny, tradycyjny stój, gwarę w codziennym użyciu, liczne obrzędy związane z porami roku, rolnictwem, zbieractwem. Najpopularniejszym z nich jest Palma Kurpiowska. Odbywa się co roku w Niedzielę Palmową i jest ściśle związana z tradycją chrześcijańską. Palmy sięgają 10 m wysokości. Wyrabia się je z kolorowych papierów, gałązek miejscowych drzew i poszycia leśnego. Organizowany jest konkurs na najładniejszą palmę. Przy okazji twórcy ludowi prezentują i sprzedają swój dorobek. Są to rzeźby, pieczywo obrzędowe, wycinanki, pisanki, kierce. Obrzęd ten ściąga co roku licznych turystów z kraju i zagranicy. Źródło http://gminalyse.pl/gmina.html

Siedziba gminy to Łyse.

W latach 1939 – 1945 gmina znalazła się w strukturach Landkreis Scharfenwiese (ostrołęcki) w rejencji ciechanowskiej (niem. Regierungsbezirk Zichenau) Prus Wschodnich[4].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[5] gmina Łyse ma obszar 246,45 km², w tym:

  • użytki rolne: 62%
  • użytki leśne: 35%

Gmina stanowi 11,74% powierzchni powiatu.

Wójtowie[edytuj | edytuj kod]

III Rzeczpospolita

  • I kadencja (1990–1994) – Czesław Drężek
  • II kadencja (1994–1998) – Czesław Drężek
  • III kadnecja (1998–2002) – Wiesław Kowalikowski
  • IV kadencja (2002–2006) – Wiesław Kowalikowski
  • V kadencja (2006–2010) – Wiesław Kowalikowski
  • VI kadencja (2010–2014) – Wiesław Kowalikowski
  • VII kadencja (2014–2018) – Jerzy Ksepka
  • VIII kadencja (2018-2023) - Grzegorz Fabiszewski

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 6.419 osób, 6.341 było wyznania rzymskokatolickiego, 5 prawosławnego, 3 greckokatolickiego a 70 mojżeszowego. Jednocześnie 6.378 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 39 żydowską a 2 rusińską. Było tu 1.179 budynków mieszkalnych [6].

Dane z 30 czerwca 2004

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 7913 100 3891 49,2 4022 50,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
32,1 15,8 16,3
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Łyse w 2014 roku[7].


Piramida wieku Gmina Lyse.png

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Antonia, Baba, Dawia, Dęby, Dudy Puszczańskie, Grądzkie, Klenkor-Wyżega, Lipniki, Łączki, Łyse, Piątkowizna, Plewki, Pupkowizna, Serafin, Szafranki, Tartak, Tyczek, Warmiak, Wejdo, Zalas, Złota Góra[2].

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Kadzidło, Myszyniec, Pisz, Rozogi, Turośl, Zbójna

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwartalnik gminny. nr III/2018. s. 25
  2. a b BIP gminy, sołectwa
  3. a b Urząd Statystyczny w Warszawie
  4. Karte: Scharfenwiese 1944/45, www.territorial.de [dostęp 2020-04-12].
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 45.
  7. http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Lyse, w oparciu o dane GUS.