Gubernia łomżyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
łomżyńska
Ломжинская губерния
gubernia
Herb
Herb
Państwo  Imperium Rosyjskie
Siedziba Łomża
Powierzchnia 12 086,9 km²
Populacja (1910)
• liczba ludności

632 300[1]
• gęstość 64 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Plan guberni łomżyńskiej
Liczba powiatów 7
Położenie na mapie Królestwa Polskiego
Położenie na mapie
Portal Portal Rosja

Gubernia łomżyńska (ros. Ломжинская губерния) – jednostka administracji Królestwa Kongresowego.

W 1867 roku z obszaru guberni augustowskiej oraz płockiej utworzono nowe gubernie: płocką – mniejszą niż poprzednio, suwalską – głównie z obszarów byłej gub. augustowskiej oraz odnowioną łomżyńską, nawiązującą do departamentu łomżyńskiego Księstwa Warszawskiego.

Powiaty guberni:

Powiaty
Powiat kolneński POL Kolno COA.svg
Powiat łomżyński, Ломжинская губерния изд.Сукачова.JPG
Powiat makowski, POL Maków Mazowiecki COA.svg
Powiat mazowiecki, POL Wysokie Mazowieckie COA.svg
Powiat ostrołęcki, POL Ostrołęka COA
Powiat ostrowski, POL Ostrów Mazowiecka COA.svg
Powiat pułtuski, POL Pułtusk COA.svg
Powiat szczuczyński.[2]. POL Szczuczyn COA.svg

Gubernatorzy[edytuj | edytuj kod]

  • 1893–1895 Reinhold Roman von Essen (1836–1895)

Wzmianka z 1883 roku[edytuj | edytuj kod]

Gubernia łomżyńska leży w płn. części Królestwa Polskiego i ma obszaru 219'51 mil kw., czyli 10,621 w. kw., albo 12,086'9 kil. kw. Dwa jej powiaty najdalej na płn. położone, stanowią tak zwaną "szyję", łączącą gub. suwalską z resztą Królestwa. Granice gub. łomżyńskiej są: na płn. gub. suwalska, na wsch. gub. grodzieńska, na płd. siedlecka i warszawska, na zach. płocka, a na płn.-zach. na przestrzeni około 150 w. Prusy Wschodnie, a mianowicie rejencya królewiecka i gumbińska. Naturalne granice są tylko od wsch. – rzeki: Biebrza, Narew, Liza i Nurzec i od płd. Bug, Od strony Prus nie ma właściwej granicy etnograficznej, gdyż cały pas graniczny w Prusach wschodnich, na szerokość kilku mil, zamieszkują Mazury. Gub. łomżyńska utworzoną została dopiero w r. 1867, wskutek nowej organizacyi kraju i na utworzenie jej złożyły się 4 powiaty (szczuczyński, kolneński, łomżyński, mazowiecki), oderwane od gub. augustowskiej i 4 (ostrołęcki, ostrowski, pułtuski i makowski), oderwane od gub. płockiej. Ze względu na historyczny podział kraju gub. łomżyńska zajmuje całą płn.- wsch.. część Mazowsza (z wyjątkiem ziemi liwskiej, wcielonej do gub. siedleckiej) i niewielką część Podlasia, t. j. obwód tykociński należący do dawnej ziemi bielskiej, a także sam północny skrawek pow. szczuczyńskiego za rzeczką Jegrznią. Pod względem układu poziomego gub. łomżyńska przedstawia wyżynę wzgórkowatą z licznemi i rozległemi zapadlinami, stanowiącemi błotniste dna przedhistorycznych jeziór. Dziś jeszcze na jeziorach Serafin i Maleszewskie[3] (pow. łomżyński) można obserwować tę przemianę wywołaną obniżaniem się poziomu wód wraz z wycięciem lasów. Wyżyna ta rozciąga się w środkowej i wschodniej części obszaru guberni i występuje naj wydatniej w północnej jej części, gdzie od Rajgródu posuwajątl się na Grajewo i Szczuczyn, rozszerza się znacznie i od granicy Prus sięga do samej Biebrzy i Narwi, tworząc wysokie i malownicze brzegi obu tych rzek. Na zach. od Ł. obniża się poziomo i w okolicy zamieszkałej przez kurpiów, występują drobne piaszczyste wzgórza poprzegradzane błotnemi dolinami. Na płd. wzgórza te ciągną się pod Ostrołękę, idą na Różan, Maków i Sieluń, gdzie kończą się nad Orzycem (dopływ Narwi z prawej strony), tworząc w okolicach wsi Krzyżewa (pow. makowski)[4] znaczną wyniosłość. Poza Orzycem pojedynczy tylko łańcuch wzgórz ciągnie się prawym brzegiem Narwi na Pułtusk, Serock, Zegrze i kończy się ostatecznie pod Modlinem. Druga połowa guberni po lewej stronie Narwi, pomiędzy Narwią i Bugiem posiada jednę tylko wyniosłość, sięgającą niemal 800 st. npm.; jest to piaskowzgórze usiane gdzieniegdzie wynoszącymi się szczytami i zajmujące wydłużony czworobok, za końcowe punkty, którego można uważać Nowogród, Ł., Zambrów i Szumowo, a najwyższy jego szczyt pomiędzy Giełczynem, Baczami, Głęboczem Nazywa się Czerwonym Borem i porosły jest lasami leśnictwa Zambrów. Płaskowzgórze to zupełnie bezwodne (...)

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.
  2. Wojciech Trzebiński, Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815-1918 r. : (zarys historyczny), „Dokumentacja Geograficzna” PAN Warszawa 1956 r. zeszyt 4. s. 93.. rcin.org.pl. [dostęp 2019-01-05].
  3. pobliżu wsi Maliszewo-Łynki
  4. między Krzyżewo Nadrzeczne i Krzyżewo-Jurki

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]