Teologia moralna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy działu teologii. Zobacz też: etykę chrześcijańską w ogólniejszym ujęciu.

Teologia moralna (łac. Theologia moralis[1]) – dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia.

Historia i przedstawiciele[edytuj | edytuj kod]

Teologia moralna powstała jako samodzielna nauka dopiero w epoce Reformacji, gdy ta dyscyplina została wyodrębniona z teologii dogmatycznej przez reformatora francuskiego Lamberta Daneau(fr.) (1530-1595) w jego pracy Ethices christianae (1577)[1]. Przed ukształtowaniem się teologii moralnej jako dyscypliny teologicznej już istniała etyka chrześcijańska, która pojawiła się wraz z Ewangeliami[2].

Do najwybitniejszych przedstawicieli teologii moralnej należeli: Karl Schwarz, Christian Palmer i in. w Protestantyzmie; Teofan Pustelnik, Wasilij Bażanow(ros.) i in. w Rosyjskim Kościele Prawosławnym[1]. W Rosji tę dyscyplinę zapoczątkował w XVIII w. Teofan (Prokopowicz), którego kurs „Teologia moralna” wszedł do programu nauczania w Kijowskiej i Moskiewskiej Akademii Duchownej[3]. W 1901 roku Aleksandr Bronzow opublikował książkę, poświęconą dziejom prawosławnej teologii moralnej w Rosji[4]. W PRL Prof. Władysław Wicher wydał książkę Podstawy teologii moralnej[5].

Zakres i zadania teologii moralnej[edytuj | edytuj kod]

Według encykliki „Blask prawdy” (Veritatis splendor) 29 papieża Jana Pawła II, teologia moralna to dyscyplina teologiczna, a więc nauka spełniająca wymogi ludzkiego rozumu, badająca Objawienie Boże w odniesieniu do dobra i zła, czyli moralności ludzkich czynów oraz do osoby, która ich dokonuje. Według encykliki teologia moralna zajmuje się życiem ludzkim, ale wychodzi z przesłanki, że źródłem moralnego działania jest Bóg.

Jest także „teologią”, jako że za początek i cel moralnego działania uznaje Tego, który „jeden tylko jest Dobry” (Mt 19,17) i który ofiarując się człowiekowi w Jezusie Chrystusie, obdarza go szczęściem Boskiego życia /Veritatis splendor 29/[6].

Definicje[edytuj | edytuj kod]

Przedmiotem teologii moralnej jest systematyzacja nauki chrześcijańskiej o moralności[1].

We wszystkich definicjach teologii moralnej można znaleźć pewne elementy przyjęte przez wszystkich moralistów, nawet jeśli różnie je oni pojmują. Tak więc wszyscy zgodzą się ze stwierdzeniem, że teologia moralna to część teologii rozpatrująca ludzkie czyny w świetle Objawienia. W ten sposób wyróżniamy cztery definicje teologii moralnej:

  1. Pierwsza definicja mówi, że teologia moralna jest częścią teologii rozpatrującą ludzkie czyny w takiej mierze, w jakiej są one podporządkowane prawu moralnemu, jego przykazaniom i powinnościom przez te przykazania określanym, w świetle Objawienia.
  2. Druga definicja wyjaśnia, że teologia moralna jest częścią teologii rozpatrującą ludzkie czyny po to, aby dostosować je do obowiązku i do norm, jakie narzucają nam rozum i wola Boża, w świetle Objawienia.
  3. Następna definicja obrazuje, iż teologia moralna jest częścią teologii rozpatrującą ludzkie czyny, aby je podporządkować prawdziwemu szczęściu i celowi ostatecznemu człowieka za pośrednictwem cnót, a to w świetle Objawienia.
  4. Czwarta definicja mówi, że teologia moralna jest częścią teologii rozpatrującą ludzkie czyny, aby je dostosować do wartości przyczyniających się do rozwoju człowieka, a to w świetle Objawienia.

Teologia moralna a etyka teologiczna[edytuj | edytuj kod]

Termin „teologia moralna” bywa utożsamiany z terminem „etyka teologiczna”, niektórzy teolodzy katoliccy opowiadają się jednak za rozróżnieniem tych terminów jako nazw odrębnych dyscyplin[7]. Teolodzy protestanccy posługują się głównie drugim terminem, kładąc przy tym nacisk na odrębność etyki teologicznej od etyki filozoficznej[8].

Teologia moralna a etyka filozoficzna[edytuj | edytuj kod]

Teologia moralna ma zawsze charakter normatywny - określa jakie czyny są dobre, a jakie złe przez refleksję naukową na podstawie Objawienia. Etyka zaś jako dział filozofii zajmujący się badaniem moralności, może, ale nie musi wyprowadzać zasady moralne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Барсов ↓.
  2. (Игумнов) 1994 ↓, s. 12.
  3. Назаров 2003 ↓, s. 802.
  4. Бронзов, А. А. Нравственное богословие в России в течение XIX столетия. — СПб., 1901
  5. Władysław Wicher: Podstawy teologii moralnej. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1969.
  6. Jan Paweł II: VERITATIS SPLENDOR. Do wszystkich biskupów Kościoła katolickiego o niektórych podstawowych problemach nauczania moralnego Kościoła. W: vatican.va [on-line]. 6 sierpnia 1993 r. [dostęp 2019-11-22].
  7. Wojciech Giertych: Etyka teologiczna czy teologia moralna?. Opoka.org.pl. [dostęp 2010-08-30].
  8. Etyka teologiczna a etyka filozoficzna. W: Witold Benetyktowicz: Co powinniśmy czynić. Zarys ewangelickiej etyki teologicznej. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1993, s. 9–10.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]