Świniokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Świniokształtne
Suina[1]
Jaeckel, 1911
świnia domowa
świnia domowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Nadrząd kopytne
Rząd parzystokopytne
Podrząd świniokształtne
Synonimy

Suiformes

Świniokształtne[2] (Suina) – podrząd ssaków z rzędu parzystokopytnych.

Tradycyjnie do świniokształtnych zaliczano wszystkożerne parzystokopytne nieprzeżuwające (nazwa nieprzeżuwające była również uznawana za synonim tej grupy), co wiąże się z takimi cechami anatomicznymi, jak jednokomorowy żołądek czy guzkowate zęby trzonowe. Charakterystyczną cechą jest też masywna budowa ciała i czteropalczaste, krótkie kończyny[3]. W pewnym momencie odkryto, że hipopotamy, zaliczane wówczas do świniokształtnych, mają złożony żołądek i przeżuwają pokarm (w sposób odmienny niż typowe przeżuwacze)[4].

Tradycyjna systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wedle tradycyjnego ujęcia systematyki ssaków świniokształtne to podrząd w rzędzie parzystokopytne. Dzieli się je na podrzędy. Pierwszy z nich to właśnie świniokształtne, do których zaliczają się świniowate[2], pekariowate[5] i hipopotamowate. Następny podrząd wielbłądokształtnych tworzy rodzina wielbłądowatych. Trzeci podrząd to właśnie przeżuwacze. Zaliczają się do nich kanczylowate[6], piżmowcowate, jeleniowate[7], widłorogowate, żyrafowate[8], wołowate[9], ponadto zaś rodziny wymarłe.

Odrębny podrząd ssaków stanowią wedle tego ujęcia walenie, również podzielone na podrzędy: fiszbinowców[10], zębowców[11] i prawaleni[12].

Zmiany w systematyce[edytuj | edytuj kod]

Odkrycie różnic w sposobie trawienia pokarmu przez hipopotamy i pozostałe świniokształtne nie miało wpływu na powyższą systematykę[4]. Zaczęła ona ulegać zmianom dopiero dzięki poszukiwaniom przodków waleni. Nie ulegało wątpliwości, iż należy ich szukać pośród ssaków żyjących na lądzie[13], które dopiero wtórnie wykształciły przystosowania do środowiska wodnego, upodabniając się do innych zwierząt wodnych na drodze konwergencji[14]. Wśród możliwych przodków waleni wymieniano parzystokopytne bądź ich bliskich krewnych[13]. Pomysły te potwierdzone zostały badaniami genetycznymi. W 1994 opublikowano pracę pokazującą bliskie pokrewieństwo waleni (reprezentowanych w badaniu przez kilka gatunków) i przeżuwaczy (bydło domowe) – grupy te były sobie wzajemnie bliższe, niż świniokształtnym (w badaniu brała udział świnia domowa). Wynik ten nie zgadzał się z systematyką łączącą przeżuwacze i świniokształtne w jednym rzędzie, z waleniami w drugim[15]. W tym samym roku pojawiła się też inna praca, autorstwa Irwina i Árnasona, opierająca się na sekwencjonowaniu genu kodującego cytochrom b. W badaniu tym uwzględniono także hipopotama. Wynik pozostawał w sprzeczności z dotychczas stosowaną klasyfikacją: hipopotamy i walenie są sobie bliższe, niż jakimkolwiek innym uwzględnionym w pracy ssakom[16].

Kladogram (na podstawie Spaulding, O’Leary, Gatesy, 2009[17])

W rezultacie tych badań w 1999 hipopotamy włączono razem z waleniami do kladu Whippomorpha, razem z przeżuwaczami tworzącym klad Cetruminantia. Rzeczone Cetruminantia miały być grupą siostrzaną kladu zawierającego świnie (w pracy Waddela et al. tworzącej nowe nazwy pisano o świniowatych), razem z którymi tworzyły klad Artiofabula[18]. Odmienne stanowisko prezentuje zespół Spaulding. Hipopotamy zalicza wraz w z waleniami do Cetancodonta (synonim Whippomorpha), a Cetancodonta do Cetancodontamorpha. Świniokształtne definiuje jako najwęższy klad zawierający dzika euroazjatyckiego i pekariowca obrożnego. Klad ten, zdefiniowany sposobem node, zalicza się do większego, odpowiadającego mu kladu typu stem, Suinamorpha, do którego zaliczają się wszystkie taksony bliższe współczesnym świniokształtnym niż jakimkolwiek innym gatunkom. Cetancodontamorpha i Suinamorpha wraz z Ruminantiamorpha i Camelidamorpha tworzą 4 wielkie pozostające w politomii klady w obrębie Artiodactylamoprha[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Suina, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Cichocki i in. 2015 ↓, s. 167.
  3. świniokształtne (pol.). W: Encyklopedia pwn.pl [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2017-12-20].
  4. a b Henryk Szarski: Historia zwierząt kręgowych. Wyd. nowe (VI zmienione). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 411-414. ISBN 83-01-12632-9.
  5. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 168.
  6. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 169.
  7. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 171.
  8. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 176.
  9. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 177.
  10. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 186.
  11. Cichocki i in. 2015 ↓, s. 187.
  12. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Gao Hong-Yan, Ni Xi-Jun. Diverse stem cetaceans and their phylogenetic relationships with mesonychids and artiodactyls. „Vertebrata PalAsiatica”. 53 (2), s. 153-176, 2015 (ang.). 
  13. a b J.G.M. Thewissen, Williams, E. M. The Early Radiation of Cetacea (Mammalia): Evolutionary Pattern and Developmental Correlations. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 33 (1), s. 73–90, 2002. DOI: 10.1146/annurev.ecolsys.33.020602.095426. 
  14. Futuyma 2008 ↓, s. 50.
  15. Dan Graur & Desmond G. Higgins. Molecular evidence for the inclusion of cetaceans within the order Artiodactyla.. „Molecular Biology and Evolution”. 11, s. 357-64, 1994 (ang.). 
  16. David M. Irwin, Úlfur Árnason. Cytochrome b gene of marine mammals: Phylogeny and evolution. „Journal of Mammalian Evolution”. 2, s. 37–55, 1994. Springer Link (ang.). 
  17. a b Michelle Spaulding, Maureen A. O'Leary, John Gatesy. Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution. „PLoS One”. 4 (9), 2009. DOI: 10.1371/journal.pone.0007062 (ang.). 
  18. Peter J. Waddell, Norihiro Okada, Masami Hasegawa. Towards resolving the interordinal relationships of placental mammals.. „Systematic Biology”. 48 (1), s. 1-5, 1999. Society of Systematic Biologists. ISSN 1076-836X (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]