Żębocin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°10'17"N 20°19'12"E
- błąd 39 m
WD 50°12'N, 20°20'E, 50°10'21.40"N, 20°19'20.28"E
- błąd 19574 m
Odległość 604 m
Żębocin
wieś
Ilustracja
Panorama wsi z widokiem na kościół
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Proszowice
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-100[1]
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0332400
Położenie na mapie gminy Proszowice
Mapa lokalizacyjna gminy Proszowice
Żębocin
Żębocin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żębocin
Żębocin
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Żębocin
Żębocin
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu proszowickiego
Żębocin
Żębocin
Ziemia50°10′17″N 20°19′12″E/50,171389 20,320000

Żębocinwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Proszowice.

W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewody kijowskiego Konstantego Wasyla Ostrogskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żębocin[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0332417 Wygwizdów część wsi
0332423 Wysiółek część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1050 – według tradycji powstał kościół. Plebanem został Stanisław Szczepanowski, późniejszy biskup krakowski. Miał on sadzić lipy wokoło kościoła.
  • Pocz. XII wieku – legenda o błogosławionej Małgorzacie, żonie dziedzica Żębocina, Mikołaja. Miała ona mieszkać w wieży kościelnej, odcięta od świata, aby nie narażać czci niewieściej w czasie wojennej wyprawy męża na Ruś. Pożywienie podawano jej na sznurze. Jeszcze w XVIII wieku pokazywano jej izdebkę, a w niej pień lipy sadzonej przez św. Stanisława.
  • Poł. XIII wieku – budowa obecnego gotyckiego kościoła.
  • 1326 – parafia należała do dekanatu pleszewskiego.
  • 1444 – wzmiankowany Stanisław Szydłowiecki dziedzic wsi i pobliskiej Kowali.
  • 1475Jan Długosz wymienia „Zamboczin” z kościołem i parafią, która pobiera dziesięcinę z folwarku w pobliskiej Kowali.
  • 1595 – Żębocin w dekanacie proszowickim. Wizytacja biskupia odnotowuje murowany kościół parafialny pw. św. Stanisława i św. Małgorzaty. Plebanem został Stanisław z Proszowic. Wikary miał osobny dom z ogrodem. Istnieje szkoła, której rektor także miał dom z ogrodem. Wymieniono pola plebańskie i czynsze z pól m.in. w Żerkowicach, Więckowicach i Żębocinie. Do parafii należały: Żębocin, Kowala, Więckowice, Żerkowice, Grębocin i Dobranowice. Opisano wyposażenie kościoła, m.in. księgi i srebrne naczynia liturgiczne.
  • XVII wiek – Żębocin w rękach Szembeków.
  • 1614 – 14 grudnia ponowna konsekracja kościoła, dokonana przez bp. Waleriana Lubienieckiego z upoważnienia Piotra Tylickiego, biskupa krakowskiego.
  • 1619 – do zespołu plebańskiego należy kościół murowany, dzwonnica drewniana z trzema dzwonami (czwarty na wieży kościelnej), dom plebana z ogrodem, szkoła, dom organisty oraz wikarówka (nie zamieszkała). Kościół w nienajlepszym stanie, gdyż zalecana jest reperacja. W parafii oprócz Żębocina Żerkowice, Kowala, Więckowice.
  • 1629 – opisano kościół, wspomniano m. in. o odnowieniu ołtarza głównego, ławki w złym stanie, wymieniono kamienną chrzcielnice, srebrna monstrancję, naczynia liturgiczne.
  • 1648 – w inwentarzu wspomniano o mitrze św. Stanisława i pniu lipy sadzonej według tradycji przez świętego oraz o co piątkowej mszy za męczennika.
  • 1728 – kościół posiadał drewniane wyposażenie i organy, z zewnątrz spękany. Drewniana dzwonnica mieściła trzy dzwony. Plebania z sadem i ogrodem, szpital i szkoła. Parafia liczyła 500 dusz z Żębocina, Kowali, Żerkowic, Grębocina, Więckowic.
  • 17571783 – przebudowa kościoła i wprowadzenie barokowego wystroju wnętrza. Z 1783 zachował się obszerny opis kościoła i otoczenia w języku polskim m. in. wylicza w parafii 670 dusz, obszerną plebanię.
  • 1776 – budowa nowej murowanej dzwonnicy barokowej fundacji proboszcza ks. Jerzego Dobrzyńskiego.
  • 1827 – według spisu ludności było we wsi 193 mieszkańców w 43 domach.
  • 1905 – szkoły w Żębocinie i Kowali jedynymi szkołami wiejskimi w rejonie Proszowic gdzie nauczycielem społecznikiem był Piotr Kaszycki.
  • 1925 – budowa nowej plebanii.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny
  • Zespół kościelno-plebański pw. św. Stanisława i św. Małgorzaty w Żębocinie, na który składają się: budynek gotycko-barokowego kościoła parafialnego, dzwonnica, plebania i ogród.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Żębocin na tle powiatów: proszowickiego i krakowskiego

Wieś administracyjnie położona jest w województwie małopolskim na północny wschód od Krakowa, w powiecie proszowickim, gmina Proszowice. Pod względem historycznym i kulturowym Żębocin leżą w Małopolsce, w ziemi krakowskiej.

Wieś (w linii prostej) położona jest w odległości:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].