Konstanty Wasyl Ostrogski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konstanty Wasyl Ostrogski
Ilustracja
Konstanty Wasyl Ostrogski, portret anonimowego malarza polskiego z XVII wieku
Herb
Ostrogski
Rodzina Ostrogscy
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1526
Ostróg
Data i miejsce śmierci 13 lutego (23 lutego) 1608
Ostróg
Ojciec Konstanty Ostrogski
Matka Aleksandra Słucka
Żona

Zofia Tarnowska

Dzieci

Janusz Ostrogski
Katarzyna Ostrogska
Konstanty Ostrogski
Aleksander Ostrogski

Medal z podobizną Konstantego Wasyla Ostrogskiego

Konstanty Wasyl Ostrogski (ur. 2 lutego 1526 w Ostrogu, zm. 13 lutego (23 lutego) 1608 w Ostrogu) – książę, ruski magnat, starosta włodzimierski, wojewoda kijowski od 1559 i marszałek ziemski wołyński (1550), poczwórny senator, dowódca wojsk i obrońca kresów przeciwko Tatarom, działacz oświatowy, rozwijający kulturę i oświatę na Wołyniu, założyciel szkoły i drukarni, tworząc z miasta Ostroga wybitne ognisko oświaty i gromadząc uczonych na swym dworze.

Pochodzenie i rodzina[edytuj | edytuj kod]

Syn jednej z najświetniejszych postaci rodu hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego (1460-1530), założyciela miast Zwiahla, Konstantynowa i Dubna, który skolonizował i zaludnił Księstwo Ostrowskie. Matką była ks. Aleksandra Olelkowicz Słucka (1500- 1550), córka księcia na Słucku i Kopyle. Tak jak ojciec był wyznawcą prawosławia i zagorzałym przeciwnikiem unii brzeskiej. Podtrzymywał powstanie Nalewajki by uniemożliwić ratyfikację unii brzeskiej[1].

Małżonką jego została w 1553 r. Zofia Tarnowska, katoliczka. W wyniki jej wpływu katoliczkami były też córki.

Jego dziećmi byli:

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Wśród jego istotnych dokonań (w tym otworzenie w Ostrogu drukarni czy założenie sieci szkół przycerkiewnych na terenach wołyńskich) należy wymienić utworzenie kolegium, nazywane czasem akademią. Trójjęzyczna (słowiańsko-grecko-łacińska) placówka pełniła funkcję szkoły średniej, jej poziom mógł natomiast równać się z najlepszymi szkołami na obszarze Korony. W porównaniu do innych szkół w kręgu prawosławnej kultury kolegium było wyjątkowo nowoczesne. Wykładowcy tacy jak Gerasim Smotrycki, Damian Nalewajka czy Nicefor Parasios nauczali gramatyki, retoryki, dialektyki, arytmetyki, geometrii, astronomii, muzyki, języka cerkiewnosłowiańskiego i greki. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku[2].

W 1573 roku potwierdził elekcję Henryka III Walezego na króla Polski[3].

Na początku XVII w. (po śmierci księcia Konstantego Wasyla oraz jego syna Aleksandra) nastąpił wyraźny regres Akademii Ostrogskiej. Wówczas pozycję zwierzchnią w rodzie uzyskał Janusz Ostrogski, katolicki konwertyta. Ostróg stracił na znaczeniu jako wiodący ośrodek myśli prawosławnej w kraju.

W roku 1581 drukarnia ostrogska, prowadzona przez Iwana Fedorowicza, wydała Biblię Ostrogską, pierwszą edycję Biblii w języku cerkiewnosłowiańskim, pod redakcją Smotryckiego.

Przypisy

  1. Stanisław Żochowski, Unia brzeska w Polsce XVII wieku, Londyn 1988, s. 27.
  2. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859. s. 87.
  3. Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917, s. 149

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Bohun, Jak Kozacy stali się podporą prawosławia. W: Mówią wieki, nr 12/08 (587), s. 19, wyd. Bellona,
  • Tomasz Kempa, Konstanty Wasyl Ostrogski (ok. 1524/1525-1608. Wojewoda kijowski i marszałek Ziemi Wołyńskiej, ISBN 83-231-0796-3, Toruń, 1997, wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
  • Tomasz Kempa, Dzieje rodu Ostrogskich, ISBN 83-7174-971-6, Toruń, 2002, wyd. Adam Marszałek
  • Tomasz Kempa, Akademia i Drukarnia Ostrogska, ISBN 83-88863-23-1, Biały Dunajec - Ostróg, 2006, wyd. "Wołanie z Wołynia"
  • Л. Гайдай, Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях, Луцьк: Вежа 2000.