Adam Mahrburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Mahrburg
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 6 sierpnia 1855
Czyki
Data i miejsce śmierci 13 listopada 1913
Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Petersburski

Adam Mahrburg (ur. 6 sierpnia 1855 w Czykach, zm. 13 listopada 1913 w Warszawie) – polski filozof, teoretyk nauki, pisarz i działacz pedagogiczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Konstantego i Emilii z domu Jabłószewskiej. Do szkoły średniej uczęszczał w Mińsk, którą ukończył 1875 roku z odznaczeniem[1]. Od 1875 do 1881 odbywał studia na Wydziale Historyczno-Filozoficznym Uniwersytu w Sankt Petersburgu, podczas których otrzymała na drugim roku złoty medal za pracę o Arystotelesie[2]. Po ukończeniu studiów pozostał w Sankt Petersburgu, nie mogąc jednak kontynuować pracy naukowej w wyniku sporu naukowego z jednym z profesorów, utrzymywał się się korepetycji oraz dotywczych prac naukowych i publicystycznych[2][3]. Od 1883 roku pracował w redakcji tygodnika „Kraj”. W 1886 roku otrzymał stypendium z Kasy im. Józefa Mianowskiego i w 1987 roku rozpoczął rozprawę doktorską na tamtejszym uniwersytecie pod kierunkiem Wilhelma Wundta[2]. Po ukończeniu uzyskaniu doktoratu i następnie habilitacji miał objąć katedrę psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim[3]. Jednakże spór naukowy ze środowiskiem Stańczyków oraz nie ukończenie rozprawy doktorskiej nie pozwoliły na realizację tych planów[2].

Od 1890 roku przebywał w Warszawie, prowadząc początkowo prywatne wykłady, następnie w ramach Uniwersytetu Latającego, w tym czasie również przekładał dzieła obce na język polski i publikował szkice, polemiki i recencje w licznych czasopismach[2]. Od 1905 był wykładowcą na Uniwersytecie dla Wszystkich i nauczycielem w Gimnazjum Chrzanowskiego. W dniu 23 grudnia 1899 w wyniku denuncjacji przez Michała Radziwiłła, został aresztowany i osadzony w Cytadeli Wraszawskiej wraz z innymi osobami związanymi z czytelnią Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, gdzie przybywał przez trzy miesiące[2]. Po 1907 roku trudne warunki życia i przepracowanie doprowadziły do pogorszenia stanu psychicznego[2]. Zmarł w 1913 roku w Warszawie[2].

Z zawartego w 1898 roku małżeństwa ze śpiewaczką Janiną z Wróblewskich (1875–1966) urodzili się syn Adam (1904–1981) oraz córki Jadwiga (1902–1943), Janina Chodorowska (1899–1964) i Wanda (1901–1971)[2].

Pochowany jest na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w grobie rodzinnym[4]

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Zajmował się publicystyką popularnonaukową, filozofię sprowadził do teorii poznania nauk. Według Mahrburga pojęcia stworzone przez naukę są narzędziami myśli, które umożliwiają przewidywanie, porządkowanie zjawisk i skuteczne działanie, co określał stworzonym przez siebie terminem empiryzm relatywistyczny[2].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Spirytyzm jako fakt i doktryna. „Świat”, 1889
  • Teoryja celowości ze stanowiska naukowego: studyjum filozoficzne, Kraków 1888.[5]
  • Genjusz i obłąkanie: uwagi nad dziełem C. Lombroso, Kraków 1888.[6]
  • Psychologija współczesna i stanowisko jej w systemie wiedzy, Kraków 1891.[7]
  • Co to jest nauka?, Warszawa: Nakładem słuchaczek i słuchaczów autora, 1907.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polski Słownik Biograficzny 1974 ↓, s. 146.
  2. a b c d e f g h i j Polski Słownik Biograficzny 1974 ↓, s. 147.
  3. a b Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Ryszard Ergetowski, Zamierzona habilitacja i niedoszły lektorat Adama Mahrburga, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, XIV (3), 1969, s. 501-512 [dostęp 2018-09-11].
  4. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. [dostęp 2018-09-11].
  5. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Adam Mahrburg, Teoryja celowości ze stanowiska naukowego: studyjum filozoficzne, wyd. 1888., polona.pl [dostęp 2018-09-11].
  6. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Adam Mahrburg, Genjusz [!] i obłąkanie : uwagi nad dziełem C. Lombroso, wyd. 1888., polona.pl [dostęp 2018-09-11].
  7. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Adam Mahrburg, Psychologja [!] współczesna i stanowisko jej w systemie wiedzy : odczyt miany na zebraniu ogólnem VI Zjazdu przyrodników i lekarzy w Krakowie w dniu 17 lipca 1891 r., wyd. 1891., polona.pl [dostęp 2018-09-11].

Bbliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]