Adam Mahrburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Mahrburg

Adam Mahrburg (ur. 6 sierpnia 1855 w Czykach, zm. 13 listopada 1913 w Warszawie) – polski filozof, teoretyk nauki, pisarz i działacz pedagogiczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Konstantego i Emilii z domu Jabłószewskiej. Do szkoły średniej uczęszczał w Mińsku. Od 1875 do 1881 studiował na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu. Po ukończeniu studiów pozostał w Sankt Petersburgu, utrzymując się z prac dorywczych, od 1883 pracował w redakcji „Kraju”. Dzięki stypendium z Kasy im. Józefa Mianowskiego mógł udać się na podróż naukową do Lipska, na tamtejszym uniwersytecie przygotował pod kierunkiem Wilhelma Wundta rozprawę doktorską. Po powrocie ze stypendium zamierzał habilitować się na Uniwersytecie Jagiellońskim i objąć tamtejszą katedrę psychologii[1].

Od 1890 roku przebywał w Warszawie. Od 1905 był wykładowcą na Uniwersytecie dla Wszystkich i nauczycielem w Gimnazjum Chrzanowskiego. 23 grudnia 1899, zadenuncjowany przez Michała Radziwiłła, został aresztowany i osadzony w Cytadeli.

Z zawartego w 1898 roku małżeństwa ze śpiewaczką Janiną z Wróblewskich (1875–1966) urodzili się syn Adam (1904–1981) oraz córki Jadwiga (1902–1943), Janina zamężna Chodorowska (1899–1964) i Wanda (1901–1971).

Pochowany jest na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w grobie rodzinnym[2].

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Zajmował się publicystyką popularnonaukową, filozofię sprowadził do teorii poznania nauk. Według Mahrburga pojęcia stworzone przez naukę są narzędziami myśli, które umożliwiają przewidywanie, porządkowanie zjawisk i skuteczne działanie (empiryzm relatywistyczny).

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Teoryja celowości ze stanowiska naukowego: studyjum filozoficzne. Kraków, 1888
  • Genjusz i obłąkanie: uwagi nad dziełem C. Lombroso. Petersburg: Księg. Polska Br. Rymowicz, 1888
  • Psychologija współczesna i stanowisko jej w systemie wiedzy Kraków: G. Gebethner, 1891
  • Co to jest nauka?. Warszawa: nakł. słuchaczek i słuchaczów autora, 1907
  • Pisma filozoficzne, tom 1. Warszawa: F. Hoesick, 1914
  • Pisma filozoficzne, tom 2. Warszawa: F. Hoesick, 1914

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ryszard Ergetowski. Zamierzona habilitacja i niedoszły lektorat Adama Mahrburga. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 14 (3), s. 501-512, 1969
  2. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. [dostęp 2017-10-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]