Kasa im. Józefa Mianowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kasa im. Józefa Mianowskiego – Fundacja Popierania Nauki
Państwo  Polska
Siedziba Warszawa
Data założenia 12 lipca 1881
Rodzaj stowarzyszenia fundacja
Status organizacja pożytku publicznego
Profil działalności nauka
Zasięg Rzeczpospolita Polska
Prezes Leszek Zasztowt
Nr KRS 0000050302
Data rejestracji 5 października 2001
Powiązania Polska Akademia Nauk
Towarzystwo Naukowe Warszawskie
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej
Fundacja im. Stefana Batorego
brak współrzędnych
Strona internetowa
Pałac Staszica w Warszawie, siedziba fundacji

Kasa im. Józefa Mianowskiego – Fundacja Popierania Nauki – największa i najważniejsza polska organizacja naukowa powstała w zaborze rosyjskim 12 lipca 1881[1], reaktywowana w roku 1991.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wśród czterdziestu pięciu pierwotnych założycieli Kasy znaleźli się m.in.: Jerzy Aleksandrowicz, Ignacy Baranowski, Eugeniusz Dziewulski, Aleksander Głowacki (Bolesław Prus), Władysław Holewiński, Józef Kirszrot-Prawnicki, Aleksander Kraushar, Stanisław Leopold Kronenberg, Jakub Natanson, Józef Kazimierz Plebański, Stanisław Przystański, Henryk Sienkiewicz, Antoni Ślósarski, Karol Strasburger, Filip Sulimierski, August Wrześniowski i Bronisław Znatowicz.

6 października 1881 powołano Komitet zarządzający Kasą, na którego czele stanął dr Tytus Chałubiński – były profesor warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej i Szkoły Głównej. Wiceprezesem został Stanisław Kronenberg – finansista i mecenas nauk, jeden z najbogatszych ludzi w ówczesnym zaborze rosyjskim. Kasjerem (skarbnikiem) Kasy wybrano Karola Deikego – finansistę, prezesa Banku Handlowego w Warszawie. Sekretarzem Komitetu Kasy został lekarz społecznik Karol Dobrski. Pozostałymi członkami Komitetu wybrano: Piotra Chmielowskiego, Mścisława Godlewskiego, Władysława Holewińskiego, Jakuba Natansona, Józefa Eryka Natansona, Henryka Sienkiewicza, Franciszka Śliwickiego, Henryka Struve i Filipa Sulimierskiego. Wszyscy członkowie Komitetu związani byli w przeszłości ze Szkołą Główną.

Instytucja ta już w XIX w. stała się największą polską organizacją wspomagającą badania i wydawnictwa naukowe. W pewnym okresie, tuż przed wybuchem I wojny światowej, dzięki zapisom ojca ropy bakijskiej polskiego geologa Witolda Zglenickiego dysponowała tak wielkimi funduszami, że nie mogła ich wydać. Kasa im. Józefa Mianowskiego, funkcjonująca w okresie II Rzeczypospolitej jako Instytut Popierania Nauki, dezaktywowana została 31 grudnia 1952 wraz z Towarzystwem Naukowym Warszawskim.

Aktem notarialnym z dnia 20 maja 1991 r. Kasa im. Józefa Mianowskiego została reaktywowana jako Fundacja Popierania Nauki. Dnia 11 października 1991 r. wpisana została do rejestru fundacji decyzją Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piskurewicz Jan, Huebner Piotr, Zasztowt Leszek: Zarys historii Kasy Mianowskiego, [w:] Kasa im. Józefa Mianowskiego, Fundacja Popierania Nauki 1881-1991, Warszawa 1992, s. 7–54.
  • Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Interpress, 1981. ISBN 83-223-1876-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]