Alojzy Kaczmarczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alojzy Kaczmarczyk
Ilustracja
w mundurze Legionów
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 31 maja 1896
Paczółtowice, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 13 listopada 1947
Kraków, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914-1947
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Wolność i Niezawisłość
Jednostki 5 Pułk Piechoty Legionów
85 Pułk Strzelców Wileńskich
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce (1944–1953)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi
Odznaka „Za wierną służbę”

Alojzy Kaczmarczyk (ur. 31 maja 1896 w Paczółtowicach, zm. 13 listopada 1947 w Krakowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa i Balbiny z domu Banasiewicz[1][2]. Ojciec prowadził małe gospodarstwo rolne, matka była akuszerką[3]. Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum w Krakowie. Od 1913 roku był członkiem Związku Strzeleckiego. Był żołnierzem IV batalionu I Brygady. Od listopada 1914 r. do marca 1915 r. przebywał w szpitalu. Po powrocie ze szpitala przydzielono go do 4 kompanii 5 pułku piechoty. W roku 1915 ponownie trafił do szpitala. W lipcu 1916 przeniesiono go do służby w Państwowym Urzędzie Zaciągu w Szczuczynie. 15 czerwca 1917 powrócił do wojska, został przydzielony do 2 kompanii 5 pp. W czasie kryzysu przysięgowego opuścił koszary. 1 czerwca 1919 w stopniu sierżanta został przyjęty do Szkoły Podchorążych w Warszawie[2]. W 1919 roku mianowany podporucznikiem i przydzielony do batalionu zapasowego 5 pułku piechoty Legionów. W jego składzie odbył kampanię lat 1919–1920, za którą został kilkukrotnie odznaczony. W lutym 1923 roku został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów piechoty i na własną prośbę zwolniony do rezerwy. Posiadał przydział mobilizacyjny do 85 pułku piechoty w Nowej Wilejce.

Po ukończeniu Akademii Handlowej w Krakowie[2], pracę zawodową podjął w Banku Polskim w Wilnie. W 1928 roku został naczelnikiem jednego z wydziałów urzędu wojewódzkiego w Wilnie, potem był starostą białostockim, wołkowyskim i suwalskim, a następnie wicewojewodą stanisławowskim do lutego 1937 i od tego czasu nowogródzkim[4][5]. W 1937 roku został starostą puławskim. W 1939 roku został przez okupantów niemieckich aresztowany i osadzony na zamku lubelskim. Zwolniony w styczniu 1940 roku, wyjechał do Krakowa, gdzie podjął pracę jako księgowy sklepu.

W 1940 roku rozpoczął działalność konspiracyjną, otrzymując stopień majora. W latach 1940-1943 był szefem administracji zastępczej dla okręgu ZWZ–AK Kraków, co odpowiadało funkcji wojewody. W 1943 roku został awansowany do stopnia podpułkownika i objął stanowisko szefa wydziału wojskowego Okręgu Kraków Armii Krajowej. W lecie 1944 roku przebywał w Warszawie, po upadku powstania jako cywil został wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Gross–Rosen, a następnie KL Mauthausen–Gusen, gdzie był więziony do końca wojny.

Po powrocie do Krakowa został zatrudniony na stanowisku kierownika Wydziału Finansowego „Społem”. Mieszkał w Krakowie przy ul. Dąbrowskiego 3[2]. W 1945 roku został członkiem WiN. Został kierownikiem Komórki Doradztwa Politycznego Obszaru Południowego WiN, następnie był kierownikiem Doradczego Komitetu Politycznego przy II Zarządzie WiN[1].

We wrześniu 1946 roku został aresztowany przez UB. Sądzony w trwającym od 11 sierpnia 1947 procesie pokazowym siedemnastu członków II zarządu WiN i działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego razem m.in. z płk Franciszkiem Niepokólczyckim, Stanisławem Mierzwą, majorem Walerianem Tumanowiczem i Józefem Ostafinem[6]. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 10 września 1947 (sygn. akt Sr 978/47) w składzie sędziowskim pod przewodnictwem Romualda Klimowieckiego[7] został skazany na łączną trzykrotną karę śmierci, utratę praw publicznych, obywatelskich i honorowych na zawsze oraz na przepadek mienia. Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Wyrok wykonano wieczorem 13 listopada 1947 roku na podwórzu więzienia przy ul. Montelupich strzałem w tył głowy (tego samego dnia zostali straceni inni skazani: Józef Ostafin i Walerian Tumanowicz), katem był strażnik więzienny Henryk Michalik, którego w protokołach wykonania kary śmierci ujęto jako "dowódcę plutonu egzekucyjnego"[8]. Ciała nie wydano rodzinie i pochowano w nieznanym miejscu.

Wyrok skazujący został unieważniony postanowieniem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 17 stycznia 1992 roku.

Żonaty od 19 stycznia 1922 r. z Olimpią Siemaszko, miał córkę Zofię, (zamężną Andrzejewską)[2].

Odznaczenia i ordery[edytuj | edytuj kod]

Jego postać upamiętniono tablicą w holu budynku starostwa powiatowego w Puławach (odsłoniętą w 2007 roku).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Skazani na kare śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie w latach 1946-1955, Kraków 2008, s. 12.
  2. a b c d e Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956, krakowianie1939-56.mhk.pl [dostęp 2018-10-27] (pol.).
  3. Niepodległości Polski zawsze bronić będę - mówił ppłk Alojzy Kaczmarczyk, „plus.gazetakrakowska.pl”, 14 lutego 2018 [dostęp 2018-10-27] (pol.).
  4. Nowy wicewojewoda stanisławowski. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 31 z 10 lutego 1937. 
  5. Pożegnanie wicewojewody Kaczmarczyka. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 44 z 25 lutego 1937. 
  6. 71. rocznica wyroków w procesie krakowskim – 10 września
  7. Krok do ekshumacji szczątków bohaterów. dziennikpolski24.pl, 5 maja 2014. [dostęp 18 listopada 2014].
  8. Mogiła pod śmietnikiem. tygodnik.onet.pl, 28 lutego 2013. [dostęp 18 listopada 2014].

Bibliografia, linki[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]