Archiwum Państwowe w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archiwum Państwowe w Poznaniu
Ilustracja
Państwo  Polska
Dyrektor Henryk Krystek[1]
Zastępca Dyrektora Krzysztof Stryjkowski[1]
Adres
ul. 23 Lutego 41/43
60-967 Poznań[1]
Strona internetowa
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. 855/Wlkp/A z 23.05.1979 i z 28.12.2011 [2]
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. 23 Lutego 41, na narożniku Placu Wielkopolskiego
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1879
Ukończenie budowy 1882
Zniszczono 1945
Odbudowano po 1945
Właściciel Archiwum Państwowe
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Budynek Archiwum Państwowego w Poznaniu
Ziemia52°24′35″N 16°55′54″E/52,409722 16,931667

Archiwum Państwowe w Poznaniuarchiwum państwowe w Poznaniu utworzone w 1919 w oparciu o niemieckie archiwum państwowe (Staatsarchiv Posen) utworzone w 1869.

Staatsarchiv Posen, jako placówka pruskiej sieci archiwów prowincjonalnych, gromadziło księgi sądów grodzkich i ziemskich z okresu staropolskiego, akta i dokumenty ze skasowanych klasztorów oraz akta po zlikwidowanych urzędach pruskich.

Historia[edytuj]

Przez Polaków archiwum zostało przejęte w styczniu 1919 r., pierwszym dyrektorem został Józef Paczkowski (do 1925 r.), chociaż faktycznie placówką kierował Kazimierz Kaczmarczyk, dyrektor w latach 1925-1953. Archiwum przejęło akta zlikwidowanych urzędów pruskich oraz przejmowało stopniowo akta urzędów i instytucji polskich. W czasie okupacji hitlerowskiej najstarsze dokumenty zostały wywiezione przez Niemców (wróciły do Poznania po wojnie), a większość zasobu została zniszczona w czasie pożaru budynku archiwum na Górze Przemysła w styczniu 1945 r. w trakcie walk o Poznań.

Ocalałe akta stały się zaczątkiem zasobu obecnego Archiwum Państwowego w Poznaniu, który systematycznie uzupełniano dokumentacją polskich urzędów, instytucji, przedsiębiorstw, organizacji itd.

Obecnie Archiwum posiada 3 oddziały zamiejscowe: w Gnieźnie, Koninie i Pile.

Budynek[edytuj]

Archiwum Państwowe w Poznaniu – zabytkowy, neorenesansowy budynek archiwum państwowego w Poznaniu, zlokalizowany przy ul. 23 Lutego 41, na narożniku Placu Wielkopolskiego (dawniej Sapieżyńskiego).

Gmach zbudowano w latach 1879-1882 dla siedziby Wyższego Sądu Krajowego (Oberlandesgericht), według projektu Heinricha Kocha (1878), z późniejszymi uzupełnieniami do projektu wykonanymi przez Johanna Anathola Theodora Hermanna i Karla Friedricha Endella. Wcześniej w tym miejscu funkcjonowało więzienie i areszt śledczy (inkwizytoriat). Budowa była elementem porządkowania programu architektonicznego Placu Sapieżyńskiego. Obiekt mieścił salę rozpraw, biura i mieszkanie prezesa sądu – wszystko to bogato zdobione ornamentami, nawiązującymi do renesansu włoskiego i francuskiego. Po zniszczeniach wojennych w 1945, gmach odbudowano niedbale, z brakiem poszanowania dla detalu, zatynkowując żółte cegły elewacyjne. W 1951 umieszczono w gmachu Archiwum Państwowe. Jedyną pozostałością dawnej świetności budynku jest reprezentacyjna klatka schodowa.

Zasób[edytuj]

Zasób archiwalny (archiwum poznańskie wraz z oddziałami) na koniec 2013 r. obejmuje ponad 7 tys. zespołów i zbiorów akt: od najstarszego dokumentu przechowywanego w polskich archiwach państwowych - dokumentu fundacyjnego klasztoru cystersów w Łeknie z 1153 r.) do akt z czasów najnowszych i składa się z ponad 1 miliona jednostek archiwalnych, zajmujących około 13,5 km bieżących półek. Najwięcej, bo przeszło połowa zasobu, przypada na lata zaboru pruskiego, akt staropolskich jest ok. 800 m.b. Do największych zespołów należą: Akta miasta Poznania, Komisja Kolonizacyjna w Poznaniu, Konsystorz Ewangelicki, Namiestnik Rzeszy Okręgu "Kraj Warty", a także zbiór ksiąg metrykalnych. Archiwum przechowuje też ok. 30 tys. map i planów, dokumentację audiowizualną, fotografie, dokumenty pergaminowe, ok. 8800 ksiąg staropolskich (grodzkich, ziemskich, miejskich, cechowych)


Współpraca ze Stowarzyszeniem Wikimedia[edytuj]

10 lipca 2014 r., Archiwum Państwowe w Poznaniu i Stowarzyszenie Wikimedia Polska podpisało porozumienie o współpracy, na mocy którego na serwerach Wikimedia Commons umieszczane są pliki zawierające zeskanowane obrazy materiałów archiwalnych z zasobu poznańskiego Archiwum.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  1. Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010, ISBN 978-83-7445-018-8
  2. Praca zbiorowa, Atlas architektury Poznania, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, s.175, ISBN 978-83-7503-058-7
  3. Praca zbiorowa, Poznań – spis zabytków architektury, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2004, s.26, ISBN 83-89525-07-0
  4. Marcin Libicki, Poznań – przewodnik, Wydawnictwo Gazeta Handlowa, Poznań, 1997, ss.26-27, ISBN 83-902028-4-0
  5. Praca zbiorowa, Poznań – przewodnik po zabytkach i historii, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2003, s.204, ISBN 83-87847-92-5
  6. Archiwistyka, H. Robótka, B. Ryszewski, A. Tomczak, Warszawa 1989, s. 281-284, 484-485.

Linki zewnętrzne[edytuj]