Azydek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Azydek sodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaN3
Masa molowa 65,01 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek lub kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 26628-22-8
PubChem 33557[2]
Podobne związki
Inne aniony cyjanek sodu, amidek sodu
Inne kationy azydek ołowiu, azydek miedzi, azydek litu
Podobne związki azotek sodu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azydek sodu, NaN
3
nieorganiczny związek chemiczny z grupy azydków, sól azotowodoru i sodu.

Występuje w postaci białego proszku lub kryształów o gęstości 1,8 g/cm³. Rozpuszczalny w wodzie, gdzie powoli hydrolizuje do toksycznego azotowodoru HN
3
(także podczas reakcji z silnymi kwasami). Jest toksyczny.

Azydek sodu można otrzymać w dwuetapowej reakcji[5]:

2Na + 2NH
3
→ 2NaNH
2
+ H
2
NaNH
2
+ N
2
O → NaN
3
+ H
2
O

Stosowany jest w syntezie organicznej, np. do otrzymywania azydków alkilowych w reakcji z halogenkami alkilowymi[a], w produkcji materiałów wybuchowych, a także jako czynnik generujący gaz w poduszkach powietrznych.

Ze względu na bardzo dużą toksyczność wobec mikroorganizmów, w praktyce laboratoryjnej azydek sodu (w stężeniu rzędu 0,1%) wykorzystywany jest do zabezpieczania roztworów buforowych i in. przed rozwojem pleśni i bakterii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W preparatyce organicznej azydek sodu często jest zastępowany trudniej dostępnym azydkiem litu ze względu na znacznie lepszą rozpuszczalność LiN
    3
    w rozpuszczalnikach organicznych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4.
  2. Azydek sodu (CID: 33557) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b Azydek sodu (nr 438456) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  4. a b Azydek sodu (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].
  5. Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, ISBN 83-01-06542-7, OCLC 835889201.[potrzebny numer strony]