Bełsznica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bełsznica
Herb
Herb
Przystanek PKP
Przystanek PKP
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat wodzisławski
Gmina Gorzyce
Liczba ludności (2008) 1 095
Tablice rejestracyjne SWD
SIMC 0214540
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Bełsznica
Bełsznica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bełsznica
Bełsznica
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bełsznica
Bełsznica
Ziemia 49°58′42″N 18°21′46″E/49,978333 18,362778

Bełsznica (niem. Belschnitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Gorzyce. W latach 1945-54 siedziba gminy Bełsznica.

Położenie[edytuj]

Geograficznie Bełsznica leży u stóp wzgórz leśnych Płaskowyżu Rybnickiego. Ze wzgórza położonego 256 m n.p.m. rozciąga się widok nad dolinę Odry i Olzy aż po Bramę Morawską. Historycznie miejscowość leży na Górnym Śląsku. Administracyjnie jest położona w południowej części powiatu wodzisławskiego około 11 km na południe od Wodzisławia Śląskiego. W miejscowości znajduje się przystanek kolejowy Bełsznica.

Nazwa[edytuj]

Nazwa wsi Bełsznica pochodzi prawdopodobnie od rośliny leśnej o tej nazwie. Lasów na tym terenie w dawniejszych czasach było o wiele więcej niż obecnie. Obszary leśne były sukcesywnie zmniejszane poprzez wyrąb drzew, używanych wówczas do budowy domów i na opał. Pozostałości po tamtych czasach to okazała lipa i dąb rosnącego na grobli dawnego stawu olzańskiego[potrzebny przypis].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą niemiecką Belschnitz oraz polską Belśnice[1].

Historia[edytuj]

Po raz pierwszy nazwę Bełsznica spotykamy w dokumencie z roku 1239[potrzebny przypis]. Zawiera on wykaz miejscowości składających dziesięciny dla prepozyta Kolegiaty św. Krzyża w Opolu, założonej przez biskupa Tomasza II w latach 1232-1239. Z tego też faktu wynika, że wieś istniała już w początkach XIII wieku, a więc jeszcze na prawie polskim.

Mapa z roku ok. 1550 przedstawia Bełsznicę wchodzącą w skład majoratu bogumińskiego, wydzielonego z księstwa raciborskiego, który od wschodu graniczy z ziemią wodzisławską, od południa – z księstwem cieszyńskim. Majorat bogumiński przez wiele lat był kierowany przez rycerzy[potrzebny przypis].

Z dokumentu z roku 1521 dowiadujemy się, że Bełsznica wraz z kilkoma innymi miejscowościami zostaje sprzedana księciu Janowi Opolskiemu. Następne wzmianki o Bełsznicy pochodzą z lat 1679 i 1687/88. Są to lata, w których odbywały się wizytacje biskupie parafii Rogów, do której już wówczas należała Bełsznica.

Na mapie I.W. Wielanda z roku 1736 uwidocznione są na terenie Bełsznicy dwa stawy z których jeden rozciąga się aż po granice Uchylska i Odry. Pozostałościami po stawach są "groble" – usypane wały ziemne, rozciągające się w pd-zach. części wsi.

Kto i kiedy wybudował groble – trudno określić, ale wiadomym jest iż w XV w. Na tych terenach rozwinęła się na dużą skalę przesadkowa hodowla karpia, która stanowiła główne źródło utrzymania tutejszej ludności. Na przełomie XVII i XIX w. staw jeszcze istniał – nazwany na mapie Massenbacha z r. ok. 1780 – "wielkim stawem olzańskim".

Z mapy tej dowiadujemy się również o istnieniu młyna na potoku, płynącego z terenów leśnych Czyżowic, a usytuowanego przy drodze ciągnącej się od Cieszyna poprzez Bełsznicę do Raciborza (tzw. "droga królewska").

W roku 1813 książę Lichnowski odsprzedaje Bełsznicę niejakiemu Forsterowi. Ten zaś ze swojej strony sprzedaje te dobra alodialne w roku 1817 baronowi von Gruttschreiber. Ten z kolei sprzedał Bełsznicę w roku 1839 wraz z pobliskimi wioskami, właścicielowi dóbr rycerskich von Wallhohofen, od którego w roku 1839 nabywa je hrabia Arco który posiadał je do lat 90. ubiegłego stulecia.

W okresie międzywojennym ziemie wydzierżawione zostały Rybnickiemu Zjednoczeniu Węglowemu, zaś po II wojnie światowej – upaństwowione. W roku 1874 utworzono policyjne okręgi urzędowe tzw. "Amtsbezirke". Bełsznica wraz z kolonią Gruttschreiber, Młyńsko i domami polnymi weszła w okręg urzędowy Gorzyce. Naczelnikiem stał się hrabia Arco[potrzebny przypis].

Po zajęciu niemal całego Śląska przez Prusy w wieku XVIII (16.07.1740 r.) wprowadzono obowiązek posiadania pieczęci przez gminy wiejskie. Bełsznica nie posiada własnego herbu lecz używa pieczęci czysto napisowych z czasów niemieckich w XIX w. Znana jest pieczęć do laku z napisem: Siegel d. Gemeinde /Belschltz/Ryb. B. Bez. Oppeln/ – 31 mm.

Po przyłączeniu do Polski 21.10.1921 r[potrzebny przypis]. sprawiono tej miejscowości dwie pieczęcie również bezherbowe, które w środku mają napis: Powiat Rybnicki, zaś w otoku Gmina (Bełsznica).

Lata 1884-86 przynoszą Bełsznicy trakt kolei żelaznej, ciągnącej się z Wodzisławia do Chałupek. Przystanek w Bełsznicy nosił nazwę "Gorzyce". W roku 1888 zbudowano w Bełsznicy remizę strażacką. Nasilające się na tym terenie pożary spowodowały zorganizowanie w roku 1911 przez Karola Siedlaczka, jednej z pierwszych w tym rejonie Ochotniczej Straży Pożarnej. Jej działalność objęła zasięgiem dwie gromady – Bełsznicę i Odrę. W latach 1927/28 wybudowano we wsi sieć elektryczną. Dostawcą energii było gwarectwo rybnickie, zaś koszty związane z tą inwestycją zostały sfinansowane z pożyczki amerykańskiej, której udzieliły gminie władze województwa śląskiego.

Demografia[edytuj]

W roku 1929 liczba mieszkańców w Bełsznicy wynosiła 758 osób, w 1997 r. – 1046[potrzebny przypis].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.