Bigelow Expandable Activity Module

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bigelow Expandable Activity Module (BEAM)
BEAM mockup.jpg
Inne nazwy BEAM
Rakieta nośna Falcon 9 FT
Miejsce startu Cape Canaveral Air Force Station, USA
Opis
Komponent stacji ISS
Typ elementu habitat
Czas trwania misji
Start 8 kwietnia[1] 2016 (20:43 GMT)
Dokowanie 16 kwietnia 2016
Wymiary
Długość 4,01[2] m
Średnica 3,23[2] m
Masa całkowita 1400[2] kg
Pojemność hermetyzowana 16[2] m3

Bigelow Expandable Activity Module (BEAM) – nadmuchiwany, testowy moduł mieszkalny stanowiący od 2016 r. element Międzynarodowej Stacji Kosmicznej opracowany przez firmę Bigelow Aerospace w ramach kontraktu z NASA. Służy on jako testowy moduł, który będzie dołączony do stacji w latach 2016-2018 celem sprawdzenia przydatności tego rodzaju konstrukcji w astronautyce załogowej. Firma planuje wybudować drugi identyczny moduł, który posłuży na planowanej przez nią stacji komercyjnej za śluzę powietrzną.

Historia[edytuj]

W początkach roku 2010 NASA wróciła do pomysłu wykorzystania nadmuchiwanych habitatów podobnych do konstrukcji Transhab[3][4]. Rozważano wtedy wykorzystanie projektów firmy Bigelow, która przejęła tę technologię. Wśród planów był m.in. moduł o kształcie toroidalnym, zwany Bigelow Expandable Activity Module. Taki typ modułu posłużyć miał za konstrukcję testową wirówki dla projektu Nautilus-X[5]. W styczniu 2011 roku Bigelow przewidywał budowę i przygotowanie do lotu w czasie 24 miesięcy od podpisania kontraktu[6].

20 grudnia 2012 roku NASA przyznała firmie Bigelow kontrakt na 17,8 miliona dolarów, mający umożliwić skonstruowanie modułu[7] w ramach prowadzonego przez Agencję programu Advanced Exploration Systems[8].

Plany NASA zostały ogłoszone w 2013 roku, planowaną datą wyniesienia nowego modułu na orbitę był rok 2015[9]. Termin budowy został dotrzymany[10]. Wyniesienie modułu, zaplanowane na wrzesień 2015, uległo przesunięciu ze względu na eksplozję tuż po starcie rakiety Falcon 9 podczas misji zaopatrzeniowej na Międzynarodową Stację Kosmiczną 28 czerwca 2015[11]. Ostatecznie moduł BEAM został wyniesiony w kosmos 8 kwietnia 2016 za pomocą rakiety Falcon 9 w jej nowej wersji Full Thrust, w ramach misji zaopatrzeniowej CRS-8[1].

Bigelow Aerospace planuje wybudować drugi moduł BEAM, który posłuży za śluzę powietrzną dla komercyjnej stacji Bigelow. Struktura modułu pozwoli na pomieszczenie jednocześnie do trzech osób – o jedną więcej, niż pozwalają na to śluzy na ISS[12].

Przebieg budowy modułu[edytuj]

Gotowy do wystrzelenia moduł Bigelow Expandable Activity Module w hali Bigelow Aerospace w Las Vegas (12 marca 2015)
Przebieg napełniania powietrzem modułu BEAM zacumowanego do ISS (28 maja 2016)

Zakontraktowana przez NASA wersja modułu ma kształt cylindryczny i jest mniejsza od pierwotnie planowanego torusa. W ramach zawartego w maju 2013 roku kontraktu firma Sierra Nevada Corporation wykonała wart 2 miliony dolarów mechanizm Common Berthing Mechanism, z pomocą którego moduł zostanie zacumowany do ISS[9].

12 marca 2015 roku na konferencji prasowej w fabryce Bigelow Enterprises zaprezentowano mediom gotowy moduł dla stacji ISS, spakowany do wystrzelenia[13]. Wnętrze modułu opisano jako „duża szafa z wyściełanymi ścianami, z wyposażeniem i czujnikami zainstalowanymi na dwóch centralnych podporach”[14].

Parametry[edytuj]

Na podstawie danych podanych przez wytwórcę modułu[2]:

Moduł w postaci złożonej rozłożonej
Masa (t) 1,40 1,40
Długość (m) 2,16 4,01
Średnica (m) 2,36 3,23
Objętość (m3) 3,6 16,0

Przebieg misji BEAM[edytuj]

Instalacja modułu na ISS[edytuj]

Wiosną 2015 r. ustalono, że BEAM zostanie dostarczony na ISS w ładowni statku Dragon w misji dostawczej CRS-8, która była planowana we wrześniu 2015 r. Jednak na skutek awarii rakiety Falcon 9 podczas startu misji CRS-7 w czerwcu 2015 r., doszło do dużych opóźnień.

Ostatecznie moduł BEAM został wyniesiony w kosmos 8 kwietnia 2016 r. za pomocą rakiety Falcon 9 statkiem Dragon firmy SpaceX w ramach misji zaopatrzeniowej CRS-8[1]. Moduł w stanie złożonym został umieszczony w części niehermetyzowanej statku.

10 kwietnia 2016 r. BEAM został dostarczony w ładowni statku Dragon do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[15].

16 kwietnia 2016 r. BEAM został przez astronautę Tima Peake wyjęty z ładowni statku manipulatorem Canadarm2, po czym o godz. 9:36 UTC przyłączony do bocznego węzła cumowniczego modułu Tranquility[16][17].

Pierwszą próbę napełnienia modułu powietrzem i rozłożenia go przeprowadzono 26 maja 2016 r. Próba okazała się nieudana prawdopodobnie z powodu 10-miesięcznego przetrzymywania modułu w stanie złożonym w oczekiwaniu na opóźniający się start, co mogło spowodować zaprasowanie się materiału, z którego moduł został wykonany. Moduł powiększał się w bardzo małym stopniu mimo pompowania do niego powietrza. Próbę powtórzono dwa dni później, 28 maja 2016 r. Operację przeprowadzał astronauta Jeff Williams. Proces napełniania modułu trwał ok. 7,5 godziny i przebiegał o wiele wolniej niż zakładano, ale zakończył się sukcesem[18].

Testy modułu[edytuj]

Dwuletnia misja służyć będzie testom dotyczącym m.in. trwałości struktury, przenikliwości promieniowania, wyciekom atmosfery i utrzymaniu temperatury[8][19]. Załoga będzie jedynie co jakiś czas wchodzić do modułu by zebrać dane, natomiast poza tym moduł zostanie zamknięty[20]. Po zakończeniu misji BEAM zostanie odcumowany od ISS i spłonie w atmosferze[19].

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c William Graham: SpaceX return Dragon to space as Falcon 9 nails ASDS landing (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2016-04-08. [dostęp 2016-04-09].
  2. a b c d e BEAM: the experimental platform (ang.). Bigelow Aerospace, LLC. [dostęp 2016-04-16].
  3. Paul Marks: NASA turned on by blow-up space stations (ang.). W: New Scientist [on-line]. 3 marca, 2010. [dostęp 3 marca, 2010]. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  4. A New Space Enterprise of Exploration: Inflatable Module Mission (ang.). W: NASA.gov [on-line]. 26 maja 2010. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  5. Clark S Lindsey: NASA NAUTILUS-X: multi-mission exploration vehicle includes centrifuge, which would be tested at ISS (ang.). W: HobbySpace.com [on-line]. 28 stycznia 2011. [zarchiwizowane z tego adresu (19 kwietnia 2011)].
  6. Leonard David: International Space Station Could Get Private Inflatable Room (ang.). W: Space.com [on-line]. 26 stycznia 2011. [dostęp 31 stycznia 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  7. NASA Headquarters: NASA Contract to Bigelow Aerospace (ang.). W: SpaceRef.com [on-line]. 11 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  8. a b NASA to Test Bigelow Expandable Module on Space Station (ang.). W: NASA.gov [on-line]. 16 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  9. a b Dan Leone: Sierra Nevada Corp. To Build ISS Berthing Hardware for Bigelow Module (ang.). W: Space News [on-line]. 12 czerwca 2013.
  10. Boeing, SpaceX Prepare For First Crew Flights To ISS (ang.). W: Aviation Week & Space Technology [on-line]. 30 stycznia 2015. [dostęp 3 lutego 2015].
  11. Expandable space stations will be tested and proven in space within 12 months and then larger modules will increase space station size per cost by over ten times (ang.). W: Next Big Future [on-line]. 2015-08-30. [dostęp 2016-01-02].
  12. Carl Franzen: Inflatable Spacecraft's Other Goal: Space Walks For Tourists (ang.). W: Talking Points Memo [on-line]. 17 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (21 lipca 2013)].
  13. New Expandable Addition on Space Station to Gather Critical Data for Future Space Habitat Systems (ang.). W: NASA.gov [on-line]. 12 marca 2015.
  14. Hannah Dreier: Space station to get $18 million balloon-like room (ang.). W: Associated Press [on-line]. 17 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (19 stycznia 2013)].
  15. Chris Gebhardt: ISS welcomes CRS-8 Dragon after flawless launch (ang.). NASASpaceflight.com, 2016-04-09. [dostęp 2016-04-16].
  16. Chris Bergin: BEAM installed on ISS following CRS-8 Dragon handover (ang.). NASASpaceflight.com, 2016-04-16. [dostęp 2016-04-16].
  17. Jim Wilson: BEAM Successfully Installed to the International Space Station (ang.). NASA, 2016-04-16. [dostęp 2016-04-16].
  18. Pete Harding: ISS controllers complete BEAM module expansion (ang.). NASASpaceflight.com, 2016-05-28. [dostęp 2016-05-29].
  19. a b Paul Marks: NASA buys blow-up habitat for space station astronauts (ang.). W: New Scientist [on-line]. 16 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (18 stycznia 2013)].
  20. Brian Vastag: International space station to receive inflatable module (ang.). W: The Washington Post [on-line]. 16 stycznia 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (19 stycznia 2013)].

Linki zewnętrzne[edytuj]