Bohdan Butenko

Bohdan Butenko
	; Bohdan Butenko, 28 maja 2011
Data i miejsce urodzenia	8 lutego 1931 ; Bydgoszcz
Data śmierci	14 października 2019
Dziedzina sztuki	grafika
	Ważne dzieła
	Kwapiszon; Gapiszon; Gucio i Cezar;
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

Bohdan Butenko (ur. 8 lutego 1931 w Bydgoszczy, zm. 14 października 2019^[1]) – polski rysownik, ilustrator i grafik, autor komiksów oraz książek.

Życiorys

Urodził się w Bydgoszczy, gdzie mieszkał z rodzicami do wybuchu II wojny światowej; okres okupacji przetrwał w Warszawie^[2]. Po wojnie mieszkał w Pruszkowie przy ul. Kościuszki^[3], maturę zdał w Liceum Ogólnokształcącym im. Tomasza Zana w tym mieście^[4]. Studia rozpoczął w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych^[5], która w 1950 została połączona z Akademią Sztuk Pięknych i funkcjonowała następnie pod nazwą Akademia Sztuk Plastycznych w Warszawie. W 1955 został absolwentem tej uczelni^[3]; obronił dyplom w pracowni Jana Marcina Szancera^[5].

Karierę artystyczną rozpoczął w 1955 jako redaktor artystyczny w wydawnictwie Nasza Księgarnia. Współpracował z czasopismami dla dzieci, tj. „Miś”, „Świerszczyk”, „Płomyczek”, „Płomyk”. Był twórcą postaci Gapiszona^[6], Kwapiszona, Gucia i Cezara, ilustratorem wielu książek dla dzieci. Wykonał kilkaset opracowanych graficznie i zilustrowanych książek (własnych i cudzych)^[7]. Opracowywał graficznie również publikacje informacyjne i edukacyjne (m.in. Encyklopedię Warszawy oraz Pisarzy świata. Słownik encyklopedyczny)^[8]. Był również autorem scenografii dla Kabaretu Starszych Panów oraz licznych scenografii teatralnych. Przez około dwadzieścia lat współpracował z Telewizją Polską. Bohdan Butenko większość swoich prac podpisywał Butenko pinxit – z użyciem łacińskiego wyrażenia oznaczającego namalował. Stworzone przez niego postacie Gapiszona, Kwapiszona, Gucia i Cezara znalazły się na czterech znaczkach pocztowych wydanych w 2011 przez Pocztę Polską.

Członek Związku Polskich Artystów Plastyków (w latach 1955–1982) oraz Międzynarodowej Izby ds. Książek dla Młodych (IBBY). W latach 1990–2011 pełnił funkcję prezesa Fundacji Świat Dziecka, której był współzałożycielem. Opracował projekt statuetek Donga, przyznawanych przez tę instytucję^[9].

Otrzymał m.in. trzykrotnie nagrodę przyznawaną w ramach Internationale Buchkunst-Ausstellung w Lipsku, różne nagrody i wyróżnienia w konkursie PTWK „Najpiękniejsza Książka Roku”. W 1990 ilustrowana przez niego książka O Felku, Żbiku i Mamutku została uznana książką roku przez polską sekcję IBBY^[10].

W 2022 Bohdan Butenko został patronem przedszkola i żłobka „Filip i Maja” w Dąbrowie Górniczej^[11]. W 2023 ukazała się poświęcona mu publikacja Bohdan Butenko. Pinxit i cała reszta autorstwa Dariusza Rekosza^[12].

Wybrane wystawy

Wystawy indywidualne: Paryż – 1964, 1966, 1992, Bratysława – 1966, Budapeszt – 1967, 1994, Tokio – 1979, Sztokholm – 1989, Berlin Zachodni – 1989, Kopenhaga – 1990, Praga – 1991, Baltimore – 1993, Warszawa – 1999, Oświęcim – 2000, Suwałki – 2001, Poznań – 2001, 2004, 2011^[13], Szczecin – 2003, Sopot – 2003. Brał także udział w wystawach zbiorowych, m.in. w Biennale Ilustracji Bratysława, IBA w Lipsku i Międzynarodowych Targach Książki Dziecięcej w Bolonii^[14].

Odznaczenia i wyróżnienia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)^[15]
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2006)^[16]
Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976)^[8]
Order Uśmiechu (2012)^[17]
Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość artystyczną (1974)^[8]
Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2006)^[10]^[18]
„Pegazik”, nagroda Poznańskich Spotkań Targowych (2006)^[10]
„Guliwer w krainie Liliputów”, nagroda kwartalnika „Guliwer”^[10]
Nagroda specjalna Fundacji „ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom” (2011)^[10]

Przypisy

↑ Joanna Domańska: Butenko Abiit, non Obiit. przekroj.pl, 16 października 2019. [dostęp 2019-10-16].
↑ Zmarł Bohdan Butenko. Znany rysownik był rodowitym bydgoszczaninem. wyborcza.pl, 16 października 2019. [dostęp 2019-10-16].
1 2 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations. Michał Bylina, Józef Czerwiński, Roman Tomaszewski (red.). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 20.
↑ Irena Szymańska Horban. Bogdan Butenko – jeden z tych sławnych Zaniaków. „Przegląd Pruszkowski”. Nr 2, s. 109, 2019. [dostęp 2020-02-26].
1 2 Bohdan Butenko. muzeumkarykatury.pl. [dostęp 2020-10-27].
↑ Emilia Dłużewska. Co ten Butenko tym razem wymyślił. „Gazeta Wyborcza”. Nr 117, s. 6–7, 20 maja 2016. [dostęp 2022-05-21].
↑ Książki i okładki. bohdanbutenko.pl. [dostęp 2022-01-17].
1 2 3 Barbara Petrozolin-Skowrońska: LPK: Bohdan Butenko (1931-2019). wydawca.com.pl, 8 lutego 2022. [dostęp 2023-11-18].
↑ Nagroda Donga. polskieradio.pl, 21 kwietnia 2010. [dostęp 2012-05-30].
1 2 3 4 5 Bohdan Butenko. culture.pl. [dostęp 2023-11-18].
↑ Bohdan Butenko patronem Filipa i Mai. bohdanbutenko.pl, 2022. [dostęp 2022-11-06].
↑ Bohdan Butenko – pinxit i cała reszta. bohdanbutenko.pl. [dostęp 2023-02-15].
↑ Wystawa Butenki w Muzeum Archidiecezjalnym. archpoznan.pl. [dostęp 2012-05-04].
↑ Katalog wystawy: Bohdan Butenko – ilustracje. Poznań: Galeria Sztuki Współczesnej Profil, 2004. ISBN 83-918425-9-2.
↑ M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 729 (ISAP).
↑ Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2022-04-04].
↑ Henryka Krzywonos i Marek Plura kawalerami Orderu Uśmiechu. wp.pl, 23 marca 2012. [dostęp 2012-05-04].
↑ Bibliografie osobowe: Bohdan Butenko. „Poradnik Bibliograficzno-Metodyczny”. Nr 2 (209). Rok LIII, s. 72–76, 2020. ISSN 0238-9142.

Bibliografia

Katalog wystawy: Bohdan Butenko – ilustracje. Poznań: Galeria Sztuki Współczesnej Profil, 2004. ISBN 83-918425-9-2.
Bohdan Butenko. muzeumkarykatury.pl. [dostęp 2020-10-27].
Bibliografie osobowe: Bohdan Butenko. „Poradnik Bibliograficzno-Metodyczny”. Nr 2 (209). Rok LIII, s. 72–76, 2020. ISSN 0238-9142.

Linki zewnętrzne

Bohdan Butenko. butenko.pl. [dostęp 2022-01-17].
Bohdan Butenko: Oficjalne portfolio. bohdanbutenko.pl. [dostęp 2022-01-17].
Tomasz Marciniak: Bohdan Butenko i Jego Twórczość. cartoon.com.pl, 30 października 2003. [dostęp 2012-02-24].
Sylwetka/twórczość: Bohdan Butenko o sobie, Bohdan Butenko w oczach innych. Zestawienie bibliograficzne: Twórczość Bohdana Butenki. „BIBiK: Biuletyn Informacji Bibliotecznych i Kulturalnych Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi”. Nr 2 (155). Rok XIX, s. 3–9, A–D, 24 marca 2015. [dostęp 2021-07-14].

[1] Joanna Domańska: Butenko Abiit, non Obiit. przekroj.pl, 16 października 2019. [dostęp 2019-10-16].

[2] Zmarł Bohdan Butenko. Znany rysownik był rodowitym bydgoszczaninem. wyborcza.pl, 16 października 2019. [dostęp 2019-10-16].

[:3-3] 1 2 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations. Michał Bylina, Józef Czerwiński, Roman Tomaszewski (red.). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 20.

[4] Irena Szymańska Horban. Bogdan Butenko – jeden z tych sławnych Zaniaków. „Przegląd Pruszkowski”. Nr 2, s. 109, 2019. [dostęp 2020-02-26].

[mk-5] 1 2 Bohdan Butenko. muzeumkarykatury.pl. [dostęp 2020-10-27].

[6] Emilia Dłużewska. Co ten Butenko tym razem wymyślił. „Gazeta Wyborcza”. Nr 117, s. 6–7, 20 maja 2016. [dostęp 2022-05-21].

[7] Książki i okładki. bohdanbutenko.pl. [dostęp 2022-01-17].

[:0-8] 1 2 3 Barbara Petrozolin-Skowrońska: LPK: Bohdan Butenko (1931-2019). wydawca.com.pl, 8 lutego 2022. [dostęp 2023-11-18].

[9] Nagroda Donga. polskieradio.pl, 21 kwietnia 2010. [dostęp 2012-05-30].

[:1-10] 1 2 3 4 5 Bohdan Butenko. culture.pl. [dostęp 2023-11-18].

[11] Bohdan Butenko patronem Filipa i Mai. bohdanbutenko.pl, 2022. [dostęp 2022-11-06].

[12] Bohdan Butenko – pinxit i cała reszta. bohdanbutenko.pl. [dostęp 2023-02-15].

[13] Wystawa Butenki w Muzeum Archidiecezjalnym. archpoznan.pl. [dostęp 2012-05-04].

[14] Katalog wystawy: Bohdan Butenko – ilustracje. Poznań: Galeria Sztuki Współczesnej Profil, 2004. ISBN 83-918425-9-2.

[15] M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 729 (ISAP).

[16] Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2022-04-04].

[17] Henryka Krzywonos i Marek Plura kawalerami Orderu Uśmiechu. wp.pl, 23 marca 2012. [dostęp 2012-05-04].

[BO-18] Bibliografie osobowe: Bohdan Butenko. „Poradnik Bibliograficzno-Metodyczny”. Nr 2 (209). Rok LIII, s. 72–76, 2020. ISSN 0238-9142.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]