Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rzeki dopływu Czrnej Przemszy. Zobacz też: inne znaczenia o tej samej nazwie.
Brynica
Ilustracja
Brynica w Piekarach Śląskich
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Rzeka
Długość 57,2 km
Powierzchnia zlewni 482,7 km²
Źródło
Miejsce Mysłów
Współrzędne 50°34′05,2″N 19°12′00,1″E/50,568111 19,200028
Ujście
Recypient Czarna Przemsza
Miejsce Mysłowice
Wysokość 243,8 m n.p.m.[1]
Współrzędne 50°15′32″N 19°08′14″E/50,258889 19,137222
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście

Brynica (niem. Brinitz[potrzebny przypis]) – rzeka, prawy dopływ Czarnej Przemszy[2] o długości 57,2 km[3] i powierzchni dorzecza 482,7 km².

Rzeka płynie w województwie śląskim. Jej źródła znajdują się w Mysłowie, na wysokości 350 m n.p.m. Płynie przez Miasteczko Śląskie, Świerklaniec, Piekary Śląskie, Bobrowniki Będzińskie, Wojkowice, Czeladź, Siemianowice Śląskie, Katowice, Sosnowiec i Mysłowice. W Mysłowicach, przy granicy z Sosnowcem, uchodzi do Czarnej Przemszy.

Rola kulturalna i historyczna[edytuj]

W średniowieczu słynęła z siedlisk bobrów, które rozciągały się od jeziora Oparów (niedaleko Ożarowic) po Milowice, uniemożliwiając na tym odcinku żeglugę. Obecnie, w dolnym i średnim biegu, jest bardzo zanieczyszczona, choć w ostatnich latach jej stan wyraźnie się poprawił. Jest siedliskiem kaczek głównie krzyżówek i łabędzi, najczęściej niemych.[potrzebny przypis] Jej brody i mosty były miejscem przepraw kupców, co sprzyjało rozwojowi osadnictwa nad jej brzegami. Nad jednym z takich brodów, później mostów powstała Czeladź. W 1840 roku koryto rzeki na terenie dzisiejszego Sosnowca przesunięto w kierunku zachodnim, a w 1935 roku w Kozłowej Górze zbudowano na niej zbiornik wody pitnej (pojemność ok. 15,8 mln m³).

Brynica na wysokości Stadionu Ludowego w Sosnowcu

Odcinek Brynicy stanowi historyczną granicę między Śląskiem a Zagłębiem Dąbrowskim, także częściowo granicę administracyjną między Katowicami a Sosnowcem. Dawniej była to granica pomiędzy państwem Habsburgów (potem Prusami) a Polską szlachecką, potem porozbiorową, następnie granica pomiędzy Prusami (później Niemcami) a Rosją; w latach 1918–1922 stanowiła granicę niemiecko-polską. 20 czerwca 1922 roku zgodnie z postanowieniami konwencji o podziale Górnego Śląska z 15 maja 1922 wojska polskie pod dowództwem gen. broni Stanisława Szeptyckiego przekroczyły most między Szopienicami a Sosnowcem, przejmując wschodnią część Górnego Śląska pod polską administrację. Wkraczających żołnierzy powitała Maria Kamińska (babka Kazimierza Kutza)[potrzebny przypis]. Jeden z powstańców śląskich – Janusz Howaniec symbolicznie rozerwał kajdany niewoli. Wydarzenie to upamiętnione jest znajdującą się tutaj tablicą[4].

Rzeka w przeszłości zwana była Brzennyczą, Braną (za czasów Bolesława Chrobrego), Brzeźnicą oraz Brenicą.[potrzebny przypis]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Władysław Mroziński: B – jak Brynica w „Kurier Związkowy”

Linki zewnętrzne[edytuj]