Szopienice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Katowic Szopienice
Część Katowic
Ilustracja
Szopienice od strony północnej
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Katowice
Dzielnica Szopienice-Burowiec
Data założenia XIV wiek
W granicach Katowic 1960
Nr kierunkowy 0-32
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Szopienice
Szopienice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Szopienice
Szopienice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szopienice
Szopienice
50°15′58,6800″N 19°05′52,0800″E/50,266300 19,097800
Portal Portal Polska
Herb po 1930 roku
VI Liceum Ogólnokształcące im. Jana Długosza
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”

Szopienice (niem. Schoppinitz) − część dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec powstała z połączenia dwóch wsi: Roździenia i Szopienic, położona nad rzeką Rawą, 8 km na wschód od centrum miasta; w latach 1947−1959 samodzielne miasto.

Przemysł[edytuj]

  • Huta Metali Nieżelaznych Szopienice S.A. – wyroby walcowane z miedzi i mosiądzu (taśmy, blachy, rury)
  • Odlewnia Metali Szopienice sp. z o.o. − wydzielona w 2001 HMN Szopienice S.A. − produkcja półproduktów z miedzi i jej stopów, odlewnictwo żeliwa, staliwa, ołowiu, cynku i cyny oraz stopów metali (np. cynkowo-aluminiowych)
  • Selgros − jeden z centrów Selgros Cash&Carry, ogólnopolskiej sieci hal handlu hurtowego
  • Rockwell Automation − spółka zajmująca się produkcją i wdrażaniem elementów automatyki przemysłowej, w tym urządzeń średniego i wysokiego napięcia
  • Unilever Polska S.A. − produkcja margaryny i pakowanie herbaty

Nazwa[edytuj]

Zanim w wyniku procesów urbanizacyjnych miejscowość stała się obecną dzielnicą Katowic była osobną wsią i notowana była w języku polskim oraz niemieckim. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Schopieniec oraz niemiecką Schopinitz[1].

Historia[edytuj]

Zabytki[edytuj]

W Szopienicach znajdują się następujące zabytkowe i historyczne obiekty[3][4][5][6]:

  • Zespół kościelny kościoła św. Jadwigi Śląskiej (pl. Powstańców Śląskich 3); został wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994 (nr rej.: A/1557/94); zespół kościelny obejmuje: kościół parafialny pod wezwaniem świętej Jadwigi z lat 1885−1887 w stylu neogotyckim; kaplicę Ogrójca z 1903, wzniesioną według projektu Ludwika Schneidera w stylu neogotyckim; grupę rzeźb „Adoracja Krzyża” i Pieta z przełomu XIX i XX wieku.
  • Kościół Ewangelicko-Augsburski pw. Zbawiciela (ul. ks. bpa H. Bednorza 20[7]); wpisany do rejestru zabytków 30 grudnia 2002 (nr rej.: A/76/02), wpis do rejestru zabytków obejmuje budynek kościoła wraz z najbliższym otoczeniem w ramach działki (z wyjątkiem ogrodzenia); kościół zaprojektował architekt H. Ritschel, wzniesiono go w latach 1898−1901, w stylu neogotyckim, z cegły klinkierowej. W otoczeniu znajdują się: neogotycka plebania, wybudowana w latach 1907−1908, dawna apteka Graefe’go, dawna willa dra Stauba.
  • Dom handlowy − dawna szkoła katolicka (ul. ks. bpa H. Bednorza 1), obiekt wzniesiono w 1875 w stylu historyzmu, przebudowano w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku[8].
  • Willa mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 5), wybudowana w 1899 w stylu historyzmu, według projektu architekta H. Ritschela[8].
  • Kamienica mieszkalna z oficyną (ul. ks. bpa H. Bednorza 7/7a), wzniesiona pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu z elementami neogotyku[8].
  • Kamienice z oficynami (ul. ks. bpa H. Bednorza 9, 11/11a), wybudowane pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu[8].
  • Ceglany budynek szkoły (ul. ks. bpa H. Bednorza 13), pochodzący z początku XX wieku[8].
  • Kamienica mieszkalna − dawna apteka Graefe’go (ul. ks. bpa H. Bednorza 14), została wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, obiekt projektował architekt H. Ritschel[8].
  • Gmach dawnej szkoły ewangelickiej (ul. ks. bpa H. Bednorza 15), wybudowany na początku XX wieku, posiada cechy stylów: historyzmu ceglanego, neogotyku, modernizmu[8].
  • Kamienica mieszkalna − dawna willa dra Stauba (ul. ks. bpa H. Bednorza 16), wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, zaprojektował ją architekt H. Ritschel[8].
  • Kamienica mieszkalna − dawna kamienica F. Mixy (ul. ks. bpa H. Bednorza 22), wybudowana w 1908 dla Franza Mixy[9], posiada cechy stylu modernizmu i klasycyzmu[8].
  • Zabytkowy budynek administracyjny (tzw. „willa Jacobsena”) z początku XX wieku (ul. ks. bpa H. Bednorza 60[10]); wpisany do rejestru zabytków 17 czerwca 1982 (nr rej.: A/1291/82), granice ochrony obejmują obiekt w ramach ogrodzenia[4]; kamienica jest murowana z cegły.
  • Zespół zabudowy dawnego browaru i słodowni braci Mokrskich (ul. ks. bpa H. Bednorza 2a−6); wpisany do rejestru zabytków 13 listopada 1992 (nr rej.: A/1506/92), granice ochrony konserwatorskiej obejmują cały zespół zabudowań wraz z otoczeniem, jego układ przestrzenny, zieleń oraz ciągi komunikacyjne.
  • Zabytkowa kamienica mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 43); wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego; w budynku zachowały się formy historycznej stolarki okiennej i drzwiowej, historyczny rodzaj pokrycia dachu (dachówka), detal architektoniczny i wystrój elewacji[5].
  • Zabytkowa murowana kamienica (ul. ks. bpa H. Bednorza 49)[6]; wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego.
  • Zabytkowy gmach VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Długosza (ul. Lwowska 2); wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994, nr rej.: 1560/94, wzniesiony w 1906 według projektu Kuntzego (budowniczego miejskiego z Opola), w stylu neogotyckim (podczas III powstania śląskiego był siedzibą Wojciecha Korfantego i Naczelnej Władzy Cywilnej i Wojskowej).
  • Zabytkowa kamienica wraz z budynkiem gospodarczym (ul. Lwowska), wzniesione w drugiej połowie XIX wieku (budynek gospodarczy z 1896), murowane[6].
  • Murowany budynek dawnego hotelu Klippera (ul. Lwowska 5); wzniesiony pod koniec XIX wieku; obecnie mieści się w nim przychodnia specjalistyczna[6].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 7); wzniesiona pod koniec XIX wieku[6].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 10, róg z ul. Wypoczynkową 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[6].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 12, róg z ul. 11 Listopada 2); wzniesiona pod koniec XIX wieku[6].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 14, róg z ul. 11 Listopada 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[6].
  • Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 1, 3, 5, 7); wzniesiona w 1908[6].
  • Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 4); wzniesiona na początku XX wieku[6].
  • Zespół zabudowy dawnej huty cynku z lat 1908−1912: hala nr 1 pieców destylacyjnych wraz z kominami, budynek muflarni, magazynu blendy, cechowni, wieża ciśnień, portiernia nr 1, wysoka kolejka wąskotorowa na estakadzie; zespół wzniesiono w stylu modernizmu (zespół wpisano do rejestru zabytków 30 lipca 1978, nr rej.: A/1227/78).
  • Zabudowania Huty Metali Nieżelaznych Szopienice.
  • Willa z pierwszego dziesięciolecia XX wieku, wolnostojąca, modernistyczna (ul. J. Kantorówny 20); wpisana do rejestru zabyktów dnia 16 X 1995 (nr rej.: A/1616/95).
  • Zamek Prittwitz (ul. Krakowska 81-83), pochodzący z końca XIX wieku[11].
  • Budynek szkoły wraz z salą gimnastyczną (ul. 11 Listopada 13); wzniesiony w latach pięćdziesiątych XX wieku.
  • Zespół hal Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwajowej (ul. Wałowa 11); wzniesiony pod koniec XIX wieku.
  • Klasztor sióstr Boromeuszek.
  • Dawny ratusz miasta Szopienice (obecnie ośrodek zdrowia oraz delegatura Urzędu Miasta).
  • Budynek poczty (ul. Obrońców Westerplatte 17[12]); wzniesiony w 1930[13].
  • Hala sportowa Hutniczego Klubu Sportowego (HKS), pochodząca z początków XX wieku (ul. Obrońców Westerplatte 44); jej pierwszym właścicielem był Freund[13]; w 2011 halę rozebrano[14].
  • Historyczny budynek (ul. Obrońców Westerplatte 9[15]).
  • Zabudowania ul. Wiosny Ludów.

Religia[edytuj]

Na terenie dzielnicy działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Ludzie związani z Szopienicami[edytuj]

Lista osób urodzonych w Szopienicach, mających biogram na stronach Wikipedii:

Miejsca pamięci[edytuj]

Na terenie Szopienic zlokalizowane są dwa cmentarze:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Johann Knie 1830 ↓, s. 697.
  2. Wędrówka po Szopienicach (pol.) www.katowice.eu [dostęp 2011-07-16].
  3. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19].
  4. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  5. a b Urząd Miasta Katowice: 105. Uchwała w sprawie uchwalenia: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulicy Wałowej w Katowicach. Uchwała nr XLVIII/993/09 z dnia 26 X 2009 r. (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  6. a b c d e f g h i j Urząd Miasta Katowice: Uchwała nr VII/93/07 Rady Miasta Katowice z dnia 26.02.2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru południowo-zachodniej części dzielnicy Szopienice w Katowicach (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  7. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 45. ISBN 9788393366583. (pol.)
  8. a b c d e f g h i Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  9. Michał Bulsa, Michał Malina. Kamienica Franza Mixy przy ul. Bednorza 22. „Roździeń”. 9/218, s. 11, wrzesień 2013. ISSN 1426-0085. 
  10. Michał Bulsa, Michał Malina. Willa Jacobsena. „Roździeń”. 6/215, s. 20, czerwiec 2013. 
  11. Michał Bulsa, Michał Malina. Pałacyk Prittwitz. „Roździeń”. 9/218, s. 11, wrzesień 2013. ISSN 1426-0085. 
  12. „Poczta Polska” S.A. Urząd Pocztowy Katowice 14 (pol.) www.katalog.pf.pl [dostęp 2011-07-14].
  13. a b Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
  14. Rozbiórka dawnej hali HKS (pol.) www.szopienice.org [dostęp 2011-08-21].
  15. Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-07-14].

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna Artur, 1996, s. 232−242. ISBN 83-905115-0-9.
  • Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
  • Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 10, 11, 12.

Linki zewnętrzne[edytuj]