Celownik PSO-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Celownik PSO-1 (Pricel' snajpierskij opticzeskij-1) lub PSO-1 oznaczany jako 4x24mm to zasadniczy przyrząd celowniczy stosowany z karabinem wyborowym SWD. Opracowany w Związku Radzieckim celownik optyczny powstał w 1964 roku i był najbardziej zaawansowanym masowo produkowanym w tym okresie celownikiem optycznym. Wyposażony został w podświetlaną siatkę celowniczą umożliwiającą oszacowanie odległości od celu i pasywny ekran luminescencyjny (nie wymagający zasilania) umożliwiający wykrycie silnych źródeł promieniowania podczerwonego. Tubus celownika stalowy, lakierowany (początkowo szarym lakierem młotowym, później czarnym), wypełniono suchym azotem. Soczewki były pokryte wielowarstwową powłoką antyrefleksyjną. Zmodyfikowane wersje produkowane są do dziś w Rosji i na Białorusi.

Aktualnie produkowany PSO-1M2 4x24.

Parametry:

  • Powiększenie – 4 razy
  • Średnica obiektywu – 24 mm
  • Kąt widzenia – 6 stopni
  • Odstęp źrenicy wyjściowej – 68 mm
  • Średnica źrenicy wyjściowej – 5 mm
  • Bateria – A 316 lub 2 РЦ63, (1,5V)
  • Wymiary – 337x136x72 mm
  • Waga – 0,62 kg
Siatka celownika PSO-1.

Siatka celownicza[edytuj | edytuj kod]

Cechą charakterystyczną rodziny celowników opartych na PSO-1 jest siatka celownicza. Główny znak celowniczy to umieszczony w środku pola widzenia kształt ^ (szewron). Górny (zasadniczy) znak celowniczy używany jest do strzelania do 1000m (przy wprowadzeniu poprawki na bębnach). Trzy położone niżej znaki pomocnicze, używane są strzelania na 1100, 1200 i 1300 m. (przy bębenku odległościowym ustawionym na wartość 10). Siatka jest dostosowana do balistyki pocisków snajperskich 7N1 (zastąpionych 1999 r. przez 7N14) naboju 7.62x54R. Po bokach zasadniczego znaku celowniczego umieszczona została podziałka poprawek bocznych wyskalowana w tysięcznych. W dolnym lewym kwadracie pola celowniczego umieszczona została podziałka odległości służąca do określania odległości do stojącego człowieka o wzroście 1,70 m. Wyskalowana jest co 100 m, oznakowana co 200 m w zakresie 200-1000 m. W celowniku PSO-1-1 przystosowanym do balistyki pocisków z naboju 9 × 39 mm, siatka dalmierza została dostosowana do odległości 400 m – maksymalnej odległości strzelania dla tego naboju.

Porównanie siatek celowników PSO-1 i PSO-1-1.

Odmiany celownika[edytuj | edytuj kod]

  • PSO-1M – odmiana bez ekranu elektroluminescencyjnego.
  • PSO-1-1 – wersja celownika dostosowana do balistyki pocisków 9 × 39 mm, ma zmienioną siatkę celowniczą, dostosowaną do balistyki ciężkiego i powolnego pocisku. Maksymalna nastawa na bębnach to 400 m, siatka dalmierza również została przystosowana do odległości 400 m.
  • PSO-1M2 – produkowana obecnie w Rosji przez Państwowe Przedsiębiorstwo Zbrojeniowe "NOVOSIBIRSK INSTRUMENT-MAKING PLANT" (NPZ) w Nowosibirsku. Nowoczesna wersja celownika z diodą LED służącą do podświetlenia siatki celowniczej. Tubus wykonany ze stopów magnezu dla zmniejszenia masy, lakierowany na kolor czarny, nie posiada ekranu luminescencyjnego.
  • PSO-1M2-1 – wersja przystosowana do baterii AA, ma dłuższy tubus na baterię.
  • PSO-1M2-01 – nowsza wersja przystosowana od balistyki pocisków 9 × 39 mm,
  • PSO-1M2-02 – wersja przystosowana od balistyki pocisków 12,7x108 mm wystrzeliwanych z karabinów snajperskich OVS-96 i V-94, skala w zakresie od 100 do 2000 m.

Rodzina celowników PSO[edytuj | edytuj kod]

PSO-3[edytuj | edytuj kod]

Nowa wersja celownika PSO-1 z powiększeniem 8 razy. Parametry:

  • Powiększenie – 8 razy
  • Średnica obiektywu – 40 mm
  • Kąt widzenia – 3 stopni
  • Odstęp źrenicy wyjściowej – 75 mm
  • Średnica źrenicy wyjściowej – 6 mm
  • Bateria – A 316 lub 2 РЦ63, (1,5V)
  • Wymiary – 420х136х77 mm
  • Waga – 0,75 kg

Celownik ze zmiennym powiększeniem[edytuj | edytuj kod]

PO 3-9x42 M ( 1P21 ) Minuta

Celownik o zmiennym powiększeniu 3-9 razy i średnicy obiektywu 42mm. Został skonstruowany jako następca celownika PSO-1, ale jest obecnie stosowany głównie do karabinu maszynowego PK/PKS. Odległość strzelania jest ściśle powiązana z powiększeniem i zmienia nastawę balistyczną celownik (do 300 m strzela się z powiększenia 3x, na większe odległości używa się większych powiększeń: na 600 m powiększenia 6 razy itd.). Może być montowany na karabin wyborowy SWD, jednakże jest ciężki (masa 1,25kg) a stałe powiazanie powiększenia i odległości strzelania nie zapewnia precyzji właściwej dla strzelań wyborowych.

AKMŁ z celownikiem noktowizyjnym NSP-3

Montaż boczny „na jaskółczy ogon”[edytuj | edytuj kod]

Opracowane w Związku Radzieckim celowniki montowane były na charakterystycznym montażu bocznym „na jaskółczy ogon”. Pierwotnie montaż ten stosowano do montażu celownika noktowizyjnego na karabinku AK. Montaż opracowano w 1961 r. do celownika NSP-2. Tak przystosowane wersje karabinka AK oznaczono AKMN (w Wojsku Polskim oznaczano go AKMŁ). W roku 1964 wprowadzono wraz z karabinem SWD celownik PSO-1. W roku 1967 wprowadzono celownik noktowizyjny NSP-3 (1PN27) i w latach 70. NSP-3A (1PN28). Płytka montażowa od początku lat 70. nie podlegała zasadniczym zmianom. Na początku lat 70. zastosowano ją do granatnika RPG-7. Granatnik po wprowadzeniu nowszych pocisków o większym zasięgu wyposażono w celownik optyczny PGO-7 z pryzmatycznym układem odwracającym. Celownik ten posiada skalę dalmierczą (do 1000 m dla celu o wysokości 2,7 m. – typową dla czołgu), poziomą skalę poprawek bocznych, pionową skalę odległości, powiększenie 2,7x oraz kąt widzenia 13 stopni. Małe powiększenie i duży kąt widzenia oraz uniwersalny montaż skłonił żołnierzy radzieckich do zastosowania celownika na różne wersje AK i AK-74 w trakcie wojny w Afganistanie. W trakcie wojny afgańskiej stosowano także celowniki PSO-1 na karabinki Kałasznikowa. Na początku 1980 r. wprowadzono celownik NSPU (1PN34), który w połowie lat 80. zastąpiony został podobnym w konstrukcji celownikiem NSPUM oznaczanym także 1PN58 (1ПН58). Na początku lat 90. wprowadzono celownik 1PN51 (1ПН51) znany jako NSPU-3. Obecnie montaż boczny jest stosowany w całej gamie nowoczesnych celowników optycznych (np. 1P29), kolimatorowych (np. PK-A, Kobra EKP-1S-03) i noktowizyjnych w krajach byłego Układu Warszawskiego i na rynkach cywilnych całego świata. Zaletą bocznego montażu jest to że nie zasłania on stałych przyrządów celowniczych, dzięki temu np. w SWD można korzystać ze stałych przyrządów celowniczych bez konieczności demontażu celownika optycznego.

Podobne celowniki optyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Rumunia – celownik LPS 4x6° TIP2, którego producentem jest I.O.R.
  • Chiny – celownik Typ JJJ
  • Białoruś – rodzina celowników POSP
  • Serbia – celownik ZRAK M-76 4x 5°10’ / ZRAK ON-M76
  • Wschodnie Niemcy – celownik PSO
  • Północna Korea – celownik Typ 78

Broń na którą stosowane są celowniki rodziny PSO-1[edytuj | edytuj kod]

Broń na którą stosowane są celowniki z montażem na "jaskółczy ogon"[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia najnowszej broni palnej, opracowanie zbiorowe pod red. R.Woźniaka, t. 4, ​ISBN 83-11-09312-1​, Wyd. BELLONA 2002, s. 116 – 118
  • Historia snajperstwa wojskowego, Pegler Martin, ​ISBN 978-83-11-11280-3​, Wyd. BELLONA 2008