Cibórz (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy osady w województwie lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Cibórz.


Artykuł 52°8′45″N 15°24′15″E
- błąd 38 m
WD 52°7'59.9"N, 15°24'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 1499 m
Cibórz
osada
Ilustracja
Typowa ulica osady Cibórz
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat świebodziński
Gmina Skąpe
Sołectwo Cibórz
Liczba ludności (2012) 898[1]
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 66-213
Tablice rejestracyjne FSW
SIMC 0913539
Położenie na mapie gminy Skąpe
Mapa lokalizacyjna gminy Skąpe
Cibórz
Cibórz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cibórz
Cibórz
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Cibórz
Cibórz
Położenie na mapie powiatu świebodzińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu świebodzińskiego
Cibórz
Cibórz
Ziemia52°08′45″N 15°24′15″E/52,145833 15,404167

Cibórz (niem. Tiborlager) – osada w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Skąpe.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Cibórz leży na terenach nizinnych z niewielkimi pagórkami, gęsto zalesionych. Jako dawne osiedle wojskowe posiada plan regularny. Południowo-wschodnią granicę miejscowości stanowią jezioro Ciborze oraz niewielka rzeka Ołobok. W pobliżu znajdują się wsie: Międzylesie (1 km), Skąpe (3 km) i Rokitnica (4 km).

Osada jest położona w południowej części pasa Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego.

Na wschód od osady przebiega droga wojewódzka nr 276 łącząca Krosno Odrzańskie ze Świebodzinem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawne koszary w Ciborzu, obecnie szpital dla nerwowo i psychicznie chorych

Teren na którym powstał Cibórz, należał na początku lat 30. XX w. do katolickiej parafii w Mühlbock (ob. Ołobok)[2].

Miejscowość powstała przed II wojną światową, gdy w 1934 władze niemieckie podjęły decyzję o budowie – na wschód od wsi Międzylesie – koszar przeznaczonych dla Wehrmachtu. Budowę rozpoczęto 6 czerwca 1936[3][a]. Po ok. 16 miesiącach ukończono 25 budynków koszarowych i administracyjnych, a 15 kolejnych było w trakcie budowy[4]. 6 października 1937 w koszarach rozlokowano ok. 700 żołnierzy niemieckiego 122 Batalionu Piechoty Granicznej. Cały kompleks koszarowy mógł pomieścić ok. 6 tys. żołnierzy[3]. Ostatecznie ukończono go po ponad dwóch latach budowy[2].

21 czerwca 1940 w wydzielonej części koszar utworzono Oflag III B Tiborlager – obóz jeniecki dla oficerów. Pierwszy transport, liczący ok. 2 tys. jeńców, został przyjęty 24 lipca 1940 – byli to oficerowie belgijscy wzięci do niewoli podczas obrony Liège i Brukseli[5]. Funkcję komendanta obozu pełnił generał major Hans Fogelein. 1 marca 1941, po wydaniu przez władze niemieckie rozkazu ewakuacji obozu, ponad 3 tys. jeńców przetransportowano do Oflagu II A Prenzlau[3][5].

30 stycznia 1945 dawny obóz i koszary zostały przejęte przez wojska radzieckie i w znacznym stopniu zdewastowane[3].

W 1946 koszary obsadzili żołnierze 4 Łużyckiego Pułku Saperów, zaś w maju 1948 przejął je 13 Pułk Piechoty 5 Saskiej Dywizji Piechoty, który stacjonował tam do połowy 1956[3].

W 1958 w opuszczonych koszarach utworzony został szpital psychiatryczny, obecnie największy w województwie lubuskim. Pierwszych pacjentów przyjął w końcu czerwca 1958[3][6]. W latach 80. XX w. kompleks szpitalny obejmował 116 obiektów murowanych (pawilony szpitalne, budynki administracyjne i gospodarcze oraz mieszkalne dla personelu szpitalnego)[4]. Ewidencją konserwatorską objęty jest historyczny układ wsi, 47 dawnych budynków koszarowych, 8 innych budynków oraz wodociąg w budynku nr 11[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem liczby mieszkańców osada Cibórz zajmuje pierwsze miejsce w gminie – w końcu grudnia 2011 mieszkało w niej 929 osób (ponad dwukrotnie więcej niż w siedzibie gminy), co stanowiło 18,5% liczby ludności gminy Skąpe[1]. Przyczyną tak dużego zaludnienia Ciborza jest funkcjonowanie w osadzie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego dla Nerwowo i Psychicznie Chorych[7].

Zmiany liczby mieszkańców Ciborza[1]
Rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Liczba mieszk. 968 969 968 974 958 958 946 929 898

Obiekty bojowe Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego[edytuj | edytuj kod]

  • Panzerwerk 623 – schron bojowy w pobliżu jeziora Ciborze, ok. 300 m od drogi Cibórz – Skąpe. Zbudowany w 1936, posiadał odporność klasy B i powierzchnię 285 m2. Pierwotnie był wyposażony w półkopułę typu 2P7, dzwon obserwacyjny 23P8, kopułę sześciostrzelnicową 20P8 oraz moździerz maszynowy (żaden z tych elementów do dziś się nie zachował)[8].
  • Panzerwerk 625 – jedyny dwukondygnacyjny schron bojowy na terenie gminy Skąpe, w pobliżu skrzyżowania dróg Rokitnica – Skąpe i Cibórz – Skąpe. Zbudowany w latach 1935–36, posiadał odporność klasy B i powierzchnię 240 m2. Wewnątrz znajdował się garaż dla armaty przeciwpancernej. Na ścianie w wartowni zachowały się kolorowe oznakowania kabli wraz z ich niemieckimi opisami[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiktor Lemiesz w artykule Kim był agent „1225”? podaje rok 1937 (zob. s. 4 w przyp.).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Urząd Gminy Skąpe, Liczba mieszkańców Gminy Skąpe w poszczególnych miejscowościach, Portal gminy Skąpe > Mieszkańcy > Demografia > Liczba mieszkańców. skape.pl [on-line] [dostęp 2013-09-15].
  2. a b Sergiusz Jackowski, Tiborlager – Cibórz – strzelnica, [w:] Dzieje nad strumykiem (cz. II) [online], Portal Ziemia Lubuska > HISTORIA > Wspomnienia > Wspomnienia Sergiusza Jackowskiego. ziemialubuska.pl, lipiec 2009, s. 2 [dostęp 2012-09-16].
  3. a b c d e f g Urząd Gminy Skąpe, Osada Cibórz, Portal gminy Skąpe > Informacje ogólne > Miejscowości > Cibórz. skape.pl [on-line], 31 października 2011 [dostęp 2012-09-16].
  4. a b Sergiusz Jackowski, Tiborlager – Cibórz – strzelnica, [w:] Dzieje nad strumykiem (cz. II) [online], Portal Ziemia Lubuska > HISTORIA > Wspomnienia > Wspomnienia Sergiusza Jackowskiego. ziemialubuska.pl, lipiec 2009, s. 4 [dostęp 2012-09-16].
  5. a b Sergiusz Jackowski, Oflag, [w:] Dzieje nad strumykiem (cz. II) [online], Portal Ziemia Lubuska > HISTORIA > Wspomnienia > Wspomnienia Sergiusza Jackowskiego. ziemialubuska.pl, lipiec 2009, s. 14 [dostęp 2012-09-16].
  6. Rys historyczny i stan obecny Szpitala, Strona Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Ciborzu > Rys historyczny. ciborz.eu [on-line] [dostęp 2012-09-14].
  7. Rada Gminy Skąpe: Plan rozwoju lokalnego gminy Skąpe na lata 2008–2013 (Załącznik nr 1 do Uchwały nr XVIII/127/2008 Rady Gminy Skąpe z dnia 31 marca 2008 r.). Portal gminy Skąpe > Dokumenty strategiczne. skape.pl [on-line], 2011-08-10. s. 9. [dostęp 2012-09-16].
  8. a b Radosław E. Ziółkowski, Fortyfikacje Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego na terenie Gminy Skąpe, Portal gminy Skąpe > Informacje ogólne > Historia Gminy > Fortyfikacje MRU. skape.pl [on-line], 7 września 2011 [dostęp 2012-09-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Publikacje prasowe
    • Wiktor Lemiesz. Kim był agent „1225”?. „Gazeta Lubuska – Magazyn”. Nr 113 (?), lata 80. XX w.  (Skan artykułu zawiera praca Sergiusza Jackowskiego Dzieje nad strumykiem – zob. s. 4 w przyp.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]