Ciepłe (województwo pomorskie)
53°51′15″N 18°50′28″E/53,854167 18,841111| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności |
339 |
| Strefa numeracyjna |
58 |
| Kod pocztowy |
83-140[2] |
| Tablice rejestracyjne |
GTC |
| SIMC |
0161111 |
Położenie na mapie gminy Gniew  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu tczewskiego  | |
| 53°51′15″N 18°50′28″E/53,854167 18,841111[1]
| |
Ciepłe (niem. Warmhof) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Gniew. Przysiółkiem wsi jest Kotło[3].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Ciepłe – wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w północnej Polsce (Pomorze Wschodnie), związany z ekspansją państwa piastowskiego w X–XI wieku. Obejmuje trzy grody, trzy osady oraz dwa cmentarzyska, położone nad Wisłą.
Miejscowość stała się znana w 1900 roku, kiedy odkryto sześć grobów komorowych, w tym bogato wyposażany Grób V, początkowo interpretowany jako „wikiński” (La Baume 1926). W latach 2004–2014 przeprowadzono szerokie badania wykopaliskowe, które ujawniły kolejne groby elitarne, porównywane do znalezisk z Bodzi, Dziekanowic i Kałdusa, a także powiązane ze skandynawskimi praktykami funeralnymi[4].
Nowy interdyscyplinarny projekt badawczy rozpoczęty w 2023 roku potwierdził strategiczne i polityczne znaczenie Ciepłego w procesie włączania Pomorza do państwa Piastów. Badania wykopaliskowe i prospekcje pozwoliły datować założenie głównego grodu (Ciepłe 3) na schyłek X wieku (980–990). Groby komorowe odnotowano również na drugim cmentarzysku, co czyni Ciepłe pierwszym znanym stanowiskiem w dorzeczu Wisły, gdzie tego typu pochówki występują w obrębie dwóch nekropoli[5].
Wojna polsko-szwedzka (1626–1629)
[edytuj | edytuj kod]Podczas wojny polsko-szwedzkiej w latach 1626–1629 okolice Ciepłego znalazły się w strefie działań militarnych związanych z bitwą pod Gniewem (1626). W trakcie badań w latach 2023–2024 odkryto relikty tzw. Schweden Schanze – polowych umocnień ziemnych wzniesionych na pozostałościach wczesnośredniowiecznego grodu. Wśród znalezisk znalazły się kule muszkietowe, forma do odlewania ołowianych kul oraz szczątki kostne co najmniej sześciu osób, datowane radiowęglowo na początek XVII wieku. W połączeniu ze szwedzkimi mapami wojskowymi świadczy to o ponownym wykorzystaniu miejsca w trakcie działań zbrojnych. Znaleziska łączą Ciepłe bezpośrednio z wydarzeniami związanymi z bitwą pod Gniewem[6].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 17563.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 168 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Tetryt 0161128
- ↑ Sławomir Wadyl (red.), Ciepłe. Elitarna nekropola wczesnośredniowieczna na Pomorzu Wschodnim, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk, 2019, ISBN 978-83-85824-99-2 (pol.).
- ↑ Ciepłe – Piastowski klucz do Pomorza [online] [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Sławomir Wadyl, Wojciech Bakiera, Rafał Fetner, The Battle of Gniew Unearthed: Archaeology and the Polish-Swedish War (1626–29), „International Journal of Historical Archaeology”, 2025, DOI: 10.1007/s10761-025-00793-7, ISSN 1092-7697 [dostęp 2025-08-18] (ang.).
| Miasto | |
|---|---|
| Wsie | |
| Osada | |
| Części wsi |
|
| Kolonie wsi |
|
| Osady wsi |
|
| Osada leśna wsi |
|
| Osiedla wsi |
|
| Przysiółki wsi |
|
