Trójkąt Trzech Cesarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie
Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie
Państwo  Polska
Położenie na mapie Mysłowic
Mapa lokalizacyjna Mysłowic
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Ziemia50°13′46″N 19°09′27″E/50,229444 19,157500
Wieża Bismarcka w Mysłowicach i Trójkąt Trzech Cesarzy na starej pocztówce
Niemiecka pocztówka z 1902 r., przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy.
Pocztówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt trzech cesarzy w 2007 r.
Trojkąt Trzech Cesarzy - obelisk
Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie Rzeszy niemieckiej z 1892 r.

Trójkąt Trzech Cesarzy (niem. Dreikaisereck, ros. Угол трёх императоров) – określenie miejsca, gdzie w latach 1846–1915 zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw biorących udział w rozbiorze polski: Prus (później Niemiec), Austrii (później Austro-Węgier) i Rosji.

Historia[edytuj]

Pierwsze ważniejsze zmiany graniczne w tym obszarze pojawiły się już w 1742 roku, gdy w wyniku wojny prusko-austriackiej spora część Śląska z rąk Austrii przeszła na rzecz Prus. Wtedy to Czarna Przemsza stała się granicą oddzielającą Prusy od Księstwa Siewierskiego[1], które było lennem Polski[2]. Od roku 1790, po połączeniu księstwa z ziemiami polskimi, była to granica z Rzeczpospolitą[1]. Modyfikacja tego stanu rzeczy nastąpiła podczas III rozbioru Polski, gdzie cały ten teren znalazł się w obszarze Prus[1], a granice trzech mocarstw w latach 1795–1807, czyli od III rozbioru Polski do powstania Księstwa Warszawskiego, zbiegały się w rejonie miasta Niemirów by ukształtować się ostatecznie na Czarnej Przemszy w 1807 podczas pokoju w Tylży[1][2].

W latach 1815–1831, po Kongresie Wiedeńskim, zbiegały się tam rubieże: Królestwa Kongresowego, Prus oraz Rzeczypospolitej Krakowskiej pod protektoratem trzech zaborców[1][2]. W latach 1831–1846 po włączeniu Królestwa Polskiego do Rosji jako autonomicznej prowincji, był to trójstyk granic Rosji, Prus i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Następnie, po włączeniu tej ostatniej do Cesarstwa Austriackiego, w latach 1846–1871 zbiegały się tam granice pomiędzy Królestwem Prus, Cesarstwem Austriackim (od 1867 r. Austro-Węgrami) i Imperium Rosyjskim[2].

Nazwa Trójkąt Trzech Cesarzy powstała po 1871 r. gdy doszło do zjednoczenia Niemiec i miejsce to, pozostając nadal na granicy Królestwa Prus, stało się jednocześnie punktem granicznym Cesarstwa Niemiec. Linie graniczne biegły rzekami: Białą Przemszą, Czarną Przemszą oraz Przemszą.

Granica przestała istnieć faktycznie w tym miejscu w 1915 r. po zajęciu Królestwa Kongresowego przez Niemcy i Austro-Węgry. Formalnie Trójkąt Trzech Cesarzy zniknął w 1918 r.[3]

Obecnie są to tereny miast: Mysłowice (dzielnice Brzęczkowice i Słupna) oraz Sosnowiec (dzielnice Modrzejów i Jęzor). Gdyby zaś spojrzeć na okres, kiedy określenie to miało zastosowanie, to ze strony pruskiej miejscowościami granicznymi były: Brzęczkowice/Słupna, ze strony rosyjskiej Modrzejów, a ze strony austriackiej Jęzor (wtedy jeszcze osiedle należące do miasta Jaworzno). Ten ostatni wchodził w skład Wielkiego Księstwa Krakowskiego, wcześniej był wsią należącą do Rzeczypospolitej Krakowskiej, do dystryktu jaworznickiego, później powiatu chrzanowskiego. W 1953 r. Jęzor przeniesiono administracyjnie do Sosnowca. Stąd też tereny dawnego styku trzech imperiów leżą dziś w granicach zaledwie dwóch miast.

Często błędnie z Trójkątem Trzech Cesarzy utożsamiany jest teren, którego południowy wierzchołek znajduje się obecnie w granicach Sosnowca (wówczas Modrzejowa) o kształcie trójkąta[potrzebny przypis].

Nazwa[edytuj]

Nazwa Trójkąt jest błędną kalką językową z języka niemieckiego, gdzie pełna nazwa brzmiała niemiecka Drei Kaiser Ecke w tłumaczeniu oznacza Kąt Trzech Cesarzy gdy stosowana w formie skróconej DreiEcke / Dreieck w języku niemieckim oznacza trójkąt.[3] Została przyjęta od podziału terenu, gdzie widły utworzone przez rzeki dzielą tereny na trzy części. Oznaczała więc punkt zbiegania się rzek, w którym Biała Przemsza łączy się z Czarną Przemszą (od tego miejsca rzeka przybiera po prostu nazwę Przemsza) i tym samym zbiegały się granice trzech imperiów. Nazwa ta przyjęła się po 1873 roku, po spotkaniu i konwencji cesarza Austrii Franciszka Józefa I z carem Rosji Aleksandrem II do której dołączył cesarz Niemiec Wilhelm I. Porozumienie tam zawarte stąło się podstawą do utworzenia Związku Trzech Cesarzy co przełożyło się na nazwę Trójkąta[4].

Przed tą datą miejsce nazywano Drei Lander Ecke co w tłumaczeniu z niemieckiego oznacza Kąt Trzech Krajów[2][4]. Ponadto w języku niemieckim słowo Dreiländereck oznacza trójstyk[potrzebny przypis].

Wiadomo, że popularne były wycieczki z terenów niemieckich w to miejsce, istniały foldery przedstawiające faktycznie teren zaboru rosyjskiego.

Turystyka[edytuj]

Do czasu zakończenia I wojny światowej miejsce to było znane niemal w całej Europie[5]. Jak pisały ówczesne gazety, tygodniowo odwiedzało je od 3 do 8 tysięcy turystów[1][6][7]. Po rzece pływały dwa niewielkie parostatki wycieczkowe, można było podziwiać widoki z wieży Bismarcka znajdującej się w Mysłowicach Słupeckiej Górce (wybudowanej w 1907 r., zburzonej ostatecznie w 1937 r.[5] na podstawie decyzji wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego), a nawet zrobić zakupy[8] w przygranicznych kramach[7]. Szczególną atrakcją była wyprawa przez mosty graniczne[7]. Miejsce to zyskało tak dużą popularność dzięki widocznym różnicom kulturowym i w rozwoju gospodarczym widocznym tuż po przekroczeniu granic[7].

Od końca II wojny światowej miejsce zaczęło popadać w zapomnienie. W dzień po wejściu Polski do Unii Europejskiej 2 maja 2004 r. odbyło się na terenie Trójkąta spotkanie prezydentów: Jaworzna, Sosnowca i Mysłowic. W tym dniu po mysłowickiej stornie Trójkąta zamontowano tablice z napisem[9]:

W miejscu, w którym niegdyś stykały się granice trzech zaborów dzisiaj świętujemy wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i jesteśmy dumni, że wspólnie budujemy Europę bez granic.[10].

30 kwietnia 2013 r. w tzw. Trójkącie Trzech Cesarzy w Mysłowicach z inicjatywy i środków stowarzyszenia Ślōnskij Ferajny[2][11][12] zmieniono płytę z napisem, informującym, że w tym miejscu stykały się dawniej „granice trzech państw”. W poprzednim napisie było: „granice trzech zaborów”. Płytę zmieniono ze względu na status Śląska w trakcie zaborów. kiedy to wchodził w skład ziem do państwa pruskiego[13][14].

9 listopada 2007 r., z okazji zbliżającego się Święta Niepodległości, został odsłonięty pamiątkowy obelisk na terenie Sosnowieckiej części trójkąta. Powstał przy współpracy władz Sosnowca oraz PTTK. Znajduje się na nim inskrypcja:

Obelisk Pamięci o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu[15][16].

Wtedy też powstały pierwsze plany rewitalizacji i upamiętnienia Trójkąta Trzech Cesarzy, przygotowane przez PTTK Oddział w Sosnowcu[5].  Do 2017 roku na terenie Trójkąta od strony Sosnowca powstała niewielka infrastruktura turystyczna: altana, stojaki na rowery, ławki, kosze, palenisko[17][18]. Został poprowadzony do tego miejsca od Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza[19], którym można dotrzeć od Parku Tysiąclecia czy graniczącego z centrum osiedla Naftowa. Na Trójkącie wyznaczono także początek innej trasy: Szlaku Rowerowy Czarnego Morza[20].

Z Jaworzna poprowadzono w to miejsce trasę rowerową nr 476 ( żółta )[20].

Obecnie UM Mysłowice wraz z władzami Muzeum Miasta Mysłowice przygotowują program rewitalizacji Trójkąta. Na starym nieczynnym moście kolejowym powstać ma platforma widokowa, a dookoła całego terenu ścieżki rowerowe. Wybudowane zostanie też centrum historyczne upamiętniające historię tegoż miejsca[16].

W pierwszej edycji Budżetu Obywatelskiego miasta Mysłowice w 2016 zwyciężył projekt rewitalizacji Trójkąta.[21]

Ciekawostki[edytuj]

  • Symbol styku trzech rzek czy też Trójkąta Trzech Cesarzy występuję zarówno we fladze Sosnowca jaki i w herbie tego miasta[22];
  • W Mysłowicach można nabyć znaczek turystyczny No. 594 Mysłowice - Trójkąt Trzech Cesarzy[23];
  • Trójkąt Trzech Cesarzy ma bogatą dokumentację pocztówkową, co świadczy o dużym zainteresowaniu tym terenem[22];
  • Do budowy pamiątkowego obelisku użyto jedną z granitowych płyt dawnego pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej z Sosnowca[24].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f Tresc - PTTK, PHP - Lukasz Aranowski, Malgorzata Jakubiak, Gościniec PTTK, gosciniec.pttk.pl [dostęp 2017-07-11].
  2. a b c d e f Trójkąt Trzech Cesarzy nie powinien dzielić, „dzieje.pl” [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  3. a b "Trójkąt Trzech Cesarzy" - ewenement na skalę światową. Do I wojny światowej znany w całej Europie - Niezwykle.com, „Niezwykle.com”, 30 maja 2015 [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  4. a b Informacja, Z historii Trójkata Trzech Cesarzy, www.biblioteka.jaw.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  5. a b c Trójkąt Trzech Cesarzy w Sosnowcu, „SosnowiecDzisiaj.pl”, 26 września 2011 [dostęp 2017-07-11].
  6. Trójkąt Trzech Cesarzy - relacja, zdjęcia, mapa wycieczki Polskie Szlaki, www.polskieszlaki.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  7. a b c d Informacja, Turystyka wczoraj, www.biblioteka.jaw.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  8. Gościniec PTTK.
  9. Wyborcza.pl, katowice.wyborcza.pl [dostęp 2017-07-11].
  10. Napis zawiera pewną nieścisłość, gdyż faktycznie stykały się tu tereny dwu zaborów: zaboru rosyjskiego, austriackiego z Królestwem Prus.
  11. NŎWŎ TABULA NA DRAJ EKU CESŎRZY - NOWA TABLICA NA TRÓJKĄCIE TRZECH CESARZY | Ślōnskŏ Ferajna., www.ferajna.eu [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  12. l, Gazeta Mysłowicka » Właściwy napis w Trójkącie Trzech Cesarzy, gazetamyslowicka.com [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  13. Plura: Śląsk nigdy nie był pod zaborami. Nowa tablica w Trójkącie Trzech Cesarzy
  14. W Trójkącie Trzech Cesarzy umieszczono nową tablicę
  15. Dreikaiserreichsecke , Trójkąt Trzech Cesarzy , Mysłowice , Myslowitz, dreikaiserreichsecke.com [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  16. a b Trójkąt Trzech Cesarzy, www.slaskie.travel [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  17. TOS, Trójkąt Trzech Cesarzy w Sosnowcu ładnie odnowiony [ZDJĘCIA], „Dziennikzachodni.pl” [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  18. Na ognisko do Trójkąta Trzech Cesarzy, „Silesia Dzieci” [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  19. Wyborcza.pl, sosnowiec.wyborcza.pl [dostęp 2017-07-11].
  20. a b Informacja, Turystyka dziś, www.biblioteka.jaw.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  21. Zagospodarowanie Trójkąta Trzech Cesarzy – z budżetu obywatelskiego, „dzieje.pl” [dostęp 2017-07-16] (pol.).
  22. a b Trójkąt Trzech Cesarzy – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  23. Gappa Solutions, Znaczki Turystyczne - No. 594 Mysłowice - Trójkąt Trzech Cesarzy, www.znaczki-turystyczne.pl [dostęp 2017-07-11] (pol.).
  24. Ślązacy i Zagłębiacy chcą wspólnie promować Trójkąt Trzech Cesarzy, „ekstramagazyn.pl”, 8 lipca 2016 [dostęp 2017-07-11] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]