Trójkąt Trzech Cesarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie
Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie
Państwo  Polska
Położenie na mapie Mysłowic
Mapa lokalizacyjna Mysłowic
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt Trzech Cesarzy
Ziemia50°13′46″N 19°09′27″E/50,229444 19,157500
Wieża Bismarcka w Mysłowicach i Trójkąt Trzech Cesarzy na starej pocztówce
Niemiecka pocztówka z 1902 r., przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy.
Pocztówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy
Trójkąt trzech cesarzy w 2007 r.
Trojkąt Trzech Cesarzy - obelisk

Trójkąt Trzech Cesarzy (niem. Dreikaisereck, ros. Угол трёх императоров) – określenie miejsca, gdzie w latach 1846-1915 zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw: Prus (później Niemiec), Austrii (później Austro-Węgier) i Rosji.

Historia[edytuj]

W latach 1795-1807, czyli od III rozbioru Polski do powstania Księstwa Warszawskiego, granice trzech mocarstw zbiegały się w rejonie miasta Niemirów.

W omawianej w artykule lokalizacji zbieg granic trzech mocarstw zaborczych ustalił się w z związku z likwidacją Rzeczypospolitej Krakowskiej w 1846. Wcześniej jednak miejsce to również wyznaczało granice, bowiem w latach 1815-1831, zbiegały się tam rubieże państw: Królestwa Polskiego w unii z Rosja, Prus oraz Rzeczypospolitej Krakowskiej pod protektoratem trzech zaborców. W latach 1831-1846 po włączeniu Królestwa Polskiego do Rosji jako autonomicznej prowincji, był to trójstyk granic Rosji, Prus i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Następnie, po włączeniu tej ostatniej do Cesarstwa Austriackiego, w latach 1846-1871 zbiegały się tam granice pomiędzy Królestwem Prus, Cesarstwem Austriackim (od 1867 r. Austro-Węgrami) i Imperium Rosyjskim. Nazwa Trójkąt Trzech Cesarzy powstała po 1871 r. gdy doszło do zjednoczenia Niemiec i miejsce to, pozostając nadal na granicy Królestwa Prus, stało się jednocześnie punktem granicznym Cesarstwa Niemiec. Linie graniczne biegły rzekami: Białą Przemszą, Czarną Przemszą oraz Przemszą. Obecnie są to tereny miast: Mysłowice (dzielnice Brzęczkowice i Słupna) oraz Sosnowiec (dzielnice Modrzejów i Jęzor). Gdyby zaś spojrzeć na okres, kiedy określenie to miało zastosowanie, to ze strony pruskiej miejscowościami granicznymi były: Brzęczkowice/Słupna, ze strony rosyjskiej Modrzejów, a ze strony austriackiej Jęzor (wtedy jeszcze osiedle należące do miasta Jaworzno). Ten ostatni wchodził w skład Wielkiego Księstwa Krakowskiego, wcześniej był wsią należącą do Rzeczypospolitej Krakowskiej, do dystryktu jaworznickiego, później powiatu chrzanowskiego. W 1953 r. Jęzor przeniesiono administracyjnie do Sosnowca. Stąd też tereny dawnego styku trzech imperiów leżą dziś w granicach zaledwie dwóch miast. Warto również dodać, że choć w punkcie tym stykały się rubieże trzech państw biorących udział w rozbiorach Polski, nie oznacza to jednak, by był to punkt styku polskich ziem przedrozbiorowych, bowiem obszary leżące na zachód od Przemszy w tym miejscu były pruskie już przed I rozbiorem Polski.

Nazwa Trójkąt jest kalką językową z języka niemieckiego (Dreieck w języku niemieckim oznacza trójkąt) i została przyjęta od podziału terenu, gdzie widły utworzone przez rzeki dzielą tereny na trzy części. Oznaczała więc punkt zbiegania się rzek, w którym Biała Przemsza łączy się z Czarną Przemszą (od tego miejsca rzeka przybiera po prostu nazwę Przemsza) i tym samym zbiegały się granice trzech imperiów. Często błędnie z Trójkątem Trzech Cesarzy utożsamiany jest teren, którego południowy wierzchołek znajduje się obecnie w granicach Sosnowca (wówczas Modrzejowa) o kształcie trójkąta. Ponadto w języku niemieckim słowo Dreiländereck oznacza trójstyk. Wiadomo, że popularne były wycieczki z terenów niemieckich w to miejsce, istniały foldery przedstawiające faktycznie teren zaboru rosyjskiego, ale najbardziej symbolicznie kojarzące się z podpisem: Dreikaisereck. Do czasu zakończenia I wojny światowej miejsce to było znane niemal w całej Europie. Jak pisały ówczesne gazety, tygodniowo odwiedzało je od 3 do 8 tysięcy turystów. Po rzece pływały dwa niewielkie parostatki wycieczkowe, można było podziwiać widoki z wieży Bismarcka znajdującej się w Mysłowicach (wybudowanej w 1907 r., zburzonej ostatecznie w 1937 r. na podstawie decyzji wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego), a nawet zrobić zakupy[1].

Granica przestała istnieć faktycznie w tym miejscu w 1915 r. po zajęciu Królestwa Kongresowego przez Niemcy i Austro-Węgry. Formalnie Trójkąt Trzech Cesarzy zniknął w 1918 r.

Dzisiaj[edytuj]

Od końca II wojny światowej miejsce zaczęło popadać w zapomnienie. W dzień po wejściu Polski do Unii Europejskiej 2 maja 2004 r. odbyło się na terenie Trójkąta spotkanie prezydentów: Jaworzna, Sosnowca i Mysłowic oraz zamontowano tablice z napisem:

W miejscu, w którym niegdyś stykały się granice trzech zaborów dzisiaj świętujemy wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i jesteśmy dumni, że wspólnie budujemy Europę bez granic.[2]. 9 listopada 2007 r., z okazji zbliżającego się Święta Niepodległości, został odsłonięty przy współpracy władz Sosnowca oraz PTTK Obelisk Pamięci, na którym znajduje się inskrypcja: Obelisk Pamięci o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu.

30 kwietnia 2013 r. na obelisku upamiętniającym tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy w Mysłowicach umieszczono nową tablicę ze zmienionym napisem, informującym, że w tym miejscu stykały się dawniej "granice trzech państw". W poprzednim napisie było: "granice trzech zaborów". Faktem jest, że Śląsk nie był pod żadnym zaborem. Kiedy Polskę rozbierano, już należał do państwa pruskiego.[3][4]

Obecnie UM Mysłowice wraz z władzami Muzeum Miasta Mysłowice przygotowują program rewitalizacji Trójkąta. Na starym nieczynnym moście kolejowym powstać ma platforma widokowa, a dookoła całego terenu ścieżki rowerowe. Wybudowane zostanie też centrum historyczne upamiętniające historię tegoż miejsca.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Gościniec PTTK.
  2. Napis zawiera pewną nieścisłość, gdyż faktycznie stykały się tu tereny dwu zaborów: zaboru rosyjskiego, austriackiego z Królestwem Prus.
  3. Plura: Śląsk nigdy nie był pod zaborami. Nowa tablica w Trójkącie Trzech Cesarzy
  4. W Trójkącie Trzech Cesarzy umieszczono nową tablicę

Linki zewnętrzne[edytuj]