Czterej pancerni i pies (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Czterej pancerni i pies
Autor Janusz Przymanowski
Tematyka II wojna światowa
Typ utworu powieść
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1964
Wydawca Wydawnictwo MON

Czterej pancerni i pies – powieść dla młodzieży Janusza Przymanowskiego z 1964 roku.

O powieści[edytuj]

Akcja powieści osnuta jest na historycznych motywach z dziejów II wojny światowej i działań bojowych LWP. Poprzez pryzmat załogi czołgu nr 102 „Rudy” (T-34) ukazuje szlak bojowy I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. Na tym tle autor rozwinął dzieje Polaków walczących w armii Berlinga. Wartka fabuła, charakterystyczne typy bohaterów, ukazanie wojny poprzez ciąg przygód (osłabienie grozy, elementy baśniowości) wpłynęły na popularność nakręconego na jej podstawie serialu telewizyjnego, w konsekwencji na popularność książki. Powieść została przetłumaczona na języki obce.

Quote-alpha.png
Dla pokolenia dzisiejszych trzydziesto- i czterdziestolatków, dla ich synów, a w przyszłości zapewne i wnuków, Czterej pancerni są tym, czym była Sienkiewiczowska Trylogia dla ich pradziadów – wpisaną w burzliwe historyczne dzieje ilustracją odwiecznego mitu o walce dobra ze złem, miłości z nienawiścią i rozumu z głupotą...[1]

Główni bohaterowie[edytuj]

  • Jan Kos (Janek) – Polak z Gdańska, radiotelegrafista-strzelec, a po śmierci Wasyla Semena, dowódca czołgu „Rudy”
  • Wasyl Semen (w serialu ta postać nazywa się Olgierd Jarosz) – radziecki oficer odkomenderowany do LWP, dowódca czołgu „Rudy” (poległ pod Wejherowem). W książce jest on rodowitym Rosjaninem, w serialu jest on potomkiem polskich zesłańców.
  • Gustaw Jeleń (Gustlik) – Ślązak, dezerter z Wehrmachtu, ładowniczy, a od 3 tomu działonowy czołgu „Rudy”.
  • Grigorij Grigorjicz Saakaszwili (Grześ) – Gruzin odkomenderowany do LWP, kierowca-mechanik czołgu „Rudy”.
  • Tomasz Czereśniak (Tomek) – chłop małorolny z Mazowsza, radiotelegrafista-strzelec dokooptowany do załogi czołgu w Gdańsku po śmierci Wasyla Semena. Od 3 tomu ładowniczy.
  • Franciszek Wichura – kierowca w brygadzie, od 3 tomu, gdy załoga dostaje nowy, 5 osobowy czołg, uzupełnia załogę jako radiotelegrafista-strzelec.
  • Marusia Ogoniok – radziecka sanitariuszka, miłość Janka.
  • Lidia Wiśniewska (Lidka) – Polka z Warszawy, radiotelegrafistka brygady.
  • Honorata (Honorka) – krajanka Gustlika i jego miłość.
  • Generał – dowódca brygady, (w serialu pojawia się jako pułkownik, a generałem zostaje w maju 1945) wzorowany na płk/gen. bryg. Janie Mierzycanie i ppłk/płk Aleksandrze Malutinie.

Polskie wydania[edytuj]

Pierwsze wydanie powieści z 1964 to zaledwie jedna trzecia znanej dziś objętości. Kończyła się ona w momencie gdy brygada pancerna dociera do Bałtyku (tam też następuje rozwiązanie akcji – Polska zostaje wyzwolona, dostęp do morza odzyskany, a główny bohater odnajduje ojca). Później Przymanowski dopisał dalsze dzieje załogi czołgu „Rudy”, a z pierwotnego zapisu uczynił tom I. Wszystkie trzy tomy (oddzielnie) wydały po raz pierwszy Iskry w latach 1968-1969. W 1973 Wydawnictwo MON po raz pierwszy wydało wszystkie trzy tomy w jednym woluminie. W III Rzeczypospolitej książka została wydana po raz pierwszy po 17-letniej przerwie w 2004 przez wydawnictwo „In Rock”[2].

Przypisy

  1. Fragment recenzji do wydania książki z 2007 roku. [1]
  2. Marek Łazarz: Polskie wydania powieści "Czterej pancerni i pies" (pol.). [dostęp 1 lutego 2010].

Bibliografia[edytuj]