Wejherowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wejherowo – stacja kolejowa w tym mieście.
Wejherowo
miasto i gmina
Ilustracja
Widok z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Wejherowa Flaga Wejherowa
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat wejherowski
Aglomeracja gdańska
Data założenia 1643
Prawa miejskie 1650
Prezydent Krzysztof Hildebrandt
Powierzchnia 26,99[1] km²
Wysokość 12,7–149,7 m n.p.m.
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

49 927[2]
1849,38 os./km²
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 84-200
Tablice rejestracyjne GWE
Położenie na mapie powiatu wejherowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wejherowskiego
Wejherowo
Wejherowo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wejherowo
Wejherowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wejherowo
Wejherowo
Ziemia54°36′15″N 18°14′56″E/54,604167 18,248889
TERC (TERYT) 2215031
SIMC 0934984
Urząd miejski
pl. Jakuba Wejhera 8
84-200 Wejherowo
Strona internetowa
BIP

Wejherowo i (kaszub. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreußen[3]) – miasto w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 w województwie gdańskim. Wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin „Dolina Redy i Chylonki” oraz Doliny Logistycznej.

Wydany w 1880 r. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego uznaje miasto Wejherowo za stolicę Kaszub[4].

Miasto ma 49 927 mieszkańców (31 grudnia 2017).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Dzielnice i osiedla Wejherowa.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Wejherowo ma obszar 26,99 km² (2016)[5], w tym:

  • użytki rolne: 20%
  • użytki leśne: 49,7%

Miasto zajmuje 2% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jakub Weiher – założyciel miasta
Kościół św. Anny z 1650, fundowany dla franciszkanów przez Jakuba Wejhera

Wejherowo – założone w 1643 przez polskiego wojewodę Jakuba Wejheraprawa miejskie uzyskało w 1650. Początkowo nazywane też było Wejherowską Wolą i Nowym Miastem (w odróżnieniu od „starego miasta” – czyli Pucka), potoczną nazwą niemiecką była w tym okresie Weihersfrey. Po 1676 przeszło na własność lokalnych rodzin magnackich (przez pewien czas należało także do Sobieskich).

W wyniku I rozbioru Polski (1772) włączono je do Prus pod nazwą Neustadt. W 1818 zostało miastem powiatowym w rejencji gdańskiej (Prusy Zachodnie), stając się też siedzibą okręgu kościelnego Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej, po przyłączeniu do Polski przemianowanego na superintendenturę (diecezję) wejherowską Ewangelickiego Kościoła Unijnego, która istniała do 1945. W 1870 wybudowano połączenie kolejowe z Gdańskiem i Słupskiem. W owym czasie miasto zamieszkane było w większości przez Niemców i Kaszubów. Na przełomie XIX i XX wieku intensywnie rozwijało się gospodarczo.

W 1920 wróciło do Polski (mimo protestów części lokalnej ludności)[potrzebny przypis]. W 1927 r. stało się siedzibą powiatu morskiego w województwie pomorskim (który obejmował dotychczasowy powiat pucki oraz powiat wejherowski bez Gdyni). Struktura demograficzna zaczęła się powoli zmieniać na korzyść Polaków. W dwudziestoleciu międzywojennym Wejherowo było jednym z głównych ośrodków regionalizmu (postulowano autonomizację regionu Pomorza w ramach państwa polskiego).

We wrześniu 1939 Wejherowo zajęte przez Niemców powtórnie przemianowano na Neustadt in Westpreußen. Zasłużony burmistrz Teodor Bolduan został natychmiast aresztowany i rozstrzelany. Krótko po zakończeniu działań wojennych miasto odwiedził gauleiter Pomorza Albert Forster, który publicznie groził antyniemiecko nastawionym mieszkańcom Wejherowa. W okresie okupacji działała konspiracyjna organizacja TOW „Gryf Pomorski”. Na przełomie 1939 i 1940 Niemcy rozstrzelali w lasach piaśnickich 12–14 tys. ludzi, w tym wielu wejherowian. 12 marca 1945 miasto zostało wyzwolone przez jednostki 1 armii pancernej gwardii i 19 armii 2 Frontu Białoruskiego oraz oddziały 2 i 3 baonu czołgów 1 Brygady Pancernej Wojska Polskiego im. Bohaterów Westerplatte. Ku ich pamięci ustawiono w maju 1970 roku Pomnik - czołg zwycięstwa przy ul. Ofiar Piaśnicy[6].

W 1975 Wejherowo utraciło status powiatu, by w 1999 go odzyskać (w ramach województwa pomorskiego). W latach 2006–2008 przeprowadzono pierwszą od czasów powstania gruntowną renowację zabytkowego kompleksu Kalwarii Wejherowskiej. Od 2003, przeciwnie do większości miast w Polsce, liczba mieszkańców Wejherowa systematycznie rośnie, w 2011 przekroczyła 50 tysięcy.

W skrócie:

  • VII – IX w. – osada słowiańska i gród na Górze Zamkowej
  • 1. połowa XIV w. – pierwsze udokumentowane wzmianki o osadach Nanice i Śmiechowo (dzisiejsze dzielnice Wejherowa)
  • 1576 – w posiadaniu starosty puckiego Ernesta Wejhera[7]
  • 1643 – lokacja osady zwanej Wejherowską Wolą na gruntach wsi Śmiechowo (obecnie dzielnica miasta)
  • 1644 – fundacja kościoła św. Trójcy przez Jakuba Wejhera
  • 1649–1655 – budowa Kalwarii Wejherowskiej, ufundowanej przez Jakuba Wejhera i jego krewnych
  • 1650 – Wejherowska Wola otrzymała prawa miejskie chełmińskie od króla Jana II Kazimierza Wazy
  • 1676 – miasto odkupił książę M.K. Radziwiłł
  • 1685 – własność Jana III Sobieskiego
  • 1772 – miasto pod zaborem pruskim, przemianowane na Neustadt in Westpreußen
  • 1796 – miasto kupił hrabia Keyserlingk
  • 1870 – uzyskanie połączenia kolejowego z Gdańskiem i Koszalinem
  • 1920 – po 148 latach miasto wraca do Polski
  • 7–8 IX 1939 – w pobliżu Wejherowa ciężkie walki obronne toczył 1 Morski Pułk Strzelców
  • 1939–1945 – miasto zaanektowane przez III Rzeszę, powtórnie przemianowane na Neustadt in Westpreußen
  • 12 III 1945 – opanowanie miasta przez wojska radzieckie i polskie, wyzwolenie spod okupacji niemieckiej i przywrócenie w granice powojenne Polski
  • 1975 – utracenie statusu miasta powiatowego w wyniku reformy administracyjnej
  • 1999 – przywrócenie siedziby powiatu w wyniku kolejnej reformy administracyjnej, Wejherowo w województwie pomorskim

Przynależność państwowa

Wejherowo będąc dawniej miastem pogranicza polsko-niemieckiego kilkukrotnie zmieniało przynależność państwową. Doświadczyło także okupacji szwedzkiej w czasie Potopu Szwedzkiego oraz francuskiej w trakcie Wojen Napoleońskich.

Burmistrzowie, naczelnicy i prezydenci:

Ludzie związani w Wejherowem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Wejherowem.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Wejherowa.

Dane z 31 grudnia 2016[8]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka
Osób
% Osób %
Osób
%
Populacja 50 039 100 25 784 52 24 225 48
Gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1854 b/d b/d
Rok Liczba mieszkańców
2003 44 532
2004 44 657
2005 44 977
2006 45 522
2007 45 869
2008 46 579
2009 47 188
2010 47 794
2011 50 145
2012 50 315
2013 50 234
2014 50 292
2015 50 215
2016 50 039
  • Piramida wieku mieszkańców Wejherowa w 2014 roku[2].


Piramida wieku Wejherowo.png

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Wejherowo znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +13 °C do +22 °C. Najzimniejszy jest styczeń (temperatura waha się wówczas od −6 °C do 1 °C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7 °C. Średnia roczna suma opadów wynosi 660 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).

Średnie wartości temperatur i opadów w Wejherowie[9]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Czer Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Śr. wysoka temperatura [°C] +1 0 +3 +10 +16 +20 +22 +20 +18 +12 +6 +2 +11
Śr. niska temperatura [°C] −6 −5 −2 +1 +5 +9 +13 +11 +8 +5 +1 −1 +3
Opady [mm] 40 30 20 30 50 60 80 90 60 50 40 50 660

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Przykład architektury modernizmu w Wejherowie – ulica 3 Maja

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zabytki i interesujące miejsca[edytuj | edytuj kod]

Świąteczne oświetlenie rynku miejskiego i ratusza
Szachulcowy budynek dawnego szpitalika-przytułka
Park Majkowskiego wraz z Pałacem Przebendowskich i Keyserlingów

W okolicy[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Fragment jednej ze ścieżek rowerowych w mieście

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wejherowo na przestrzeni wieków stanowiło silny ośrodek kultury polskiej, opierając się skutecznie akcji germanizacyjnej (działalność koła filomatów „Wiec” oraz S. Marońskiego, J. Łęgowskiego, L. Jakowickiego; koła śpiewacze i teatry amatorskie). Po 1920 miasto było także ważnym ośrodkiem regionalizmu kaszubskiego – wydawana była w nim Gazeta Kaszubska, ukazujące się najpierw jako dwutygodnik, a później tygodnik czasopismo Klëka, przekształcone w 1939 w Tygodnik Wielkiego Pomorza oraz Świt.

Gmach Filharmonii Kaszubskiej - Wejherowskiego Centrum Kultury

Wejherowo jest siedzibą Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, które gromadzi zabytki piśmiennictwa kaszubsko-pomorskiego, a także organizuje wernisaże i wystawy. Inne muzeum, w którym zapoznać się można z dziejami rodu Wejherów oraz z działalnością wejherowskich franciszkanów, zlokalizowane jest w podziemiach klasztoru. Od 2015 w Wejherowie znajduje się Muzeum Piaśnickie, które docelowo znajdować się będzie w historycznym budynku "Villa Musica" przy ulicy Ofiar Piaśnicy, który w czasie II Wojny Światowej był lokalną siedzibą Gestapo.

Verba SacraDanuta Stenka czyta Biblię w języku kaszubskim

W nowoczesnym gmachu Filharmonii Kaszubskiej funkcjonuje Wejherowskie Centrum Kultury, które – podobnie jak Powiatowy Zespół Placówek Oświatowo-Wychowawczych – prowadzi liczne sekcje i koła zainteresowań, a także zajmuje się edukacją kulturalną, organizuje duże imprezy o charakterze masowym oraz koordynuje działania kulturalne w mieście i regionie. Przy Wejherowskim Centrum Kultury działa też kino studyjne, które powstało po zamknięciu kina „Świt” pod koniec XX wieku, oraz duża sala teatralno-koncertowo-kinowa (występowali na niej m.in.: Budka Suflera, Grupa MoCarta, Raz, dwa, trzy, Aga Zaryan, Anna Maria Jopek, Hanna Banaszak, Edyta Geppert, Renata Przemyk, Grzegorz Turnau, Nigel Kennedy, Ania Wyszkoni, Anita Lipnicka, The Dumplings, Andrzej Piaseczny).

W Wejherowie mieści się Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Majkowskiego przy ulicy Kaszubskiej (od lat organizująca, wraz z władzami miasta, literacki konkurs „Powiew Weny”) oraz Powiatowa Biblioteka Publiczna przy ulicy Dworcowej; działa kilka chórów, m.in. chór męski Harmonia oraz odnoszący sukcesy w kraju i w Europie chór mieszany Cantores Veiherovienses. Funkcjonują również lokalne media, w tym telewizja – Twoja Telewizja Morska i Telewizja Wejherowo, Radio Norda FM, lokalna prasa – Gryf Wejherowski, Express Powiatu Wejherowskiego, Nowiny (biuletyn Urzędu Miejskiego), Puls Wejherowa oraz lokalne serwisy internetowe - np. Nadmorski24.pl, gwe24.pl.

Cykliczne imprezy kulturalno-rozrywkowe w Wejherowie

  • Open Arts Festival
  • Ogólnopolski Festiwal Pieśni o Morzu
  • Verba Sacra – Modlitwy Katedr Polskich
  • Imprezy z cyklu African Battle: Reggae & Dub vs. Old Skul Funk & Afrobeat
  • Spotkania z Muzyką Kaszub w pałacu-muzeum
  • Spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki w Miejskiej Bibliotece Publicznej
  • Jarmark Wejherowski
  • Dzień Jakuba
  • Festyn Wakacyjny
  • koncerty organowe w wejherowskiej kolegiacie
  • kameralne koncerty wigilijne w wejherowskiej kolegiacie
  • letnie koncerty w parku i na rynku
  • poetyckie wieczory literackie i muzyczne w kawiarni-galerii „Insula”
  • występy alternatywnych zespołów muzycznych w klubie „Stare Kino” przy ul. Kościuszki
  • występy lokalnych zespołów w browarze „Lubrow”
  • sobotnie występy w klubokawiarni Olimp w Wejherowie
  • Rekonstrukcja Historyczna w Wejherowie, czyli jak to na Pomorzu zdrajcy ze Szwedem próbowali się bratać.
  • FORCECON Zlot Fanów Gwiezdnych Wojen

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Korty tenisowe
Kryta pływalnia

Najważniejsze obiekty sportowe w Wejherowie

  • Wejherowskie Korty Tenisowe
  • Stadion WKS „Gryf” – Wzgórze Wolności
  • Sala widowiskowo-sportowa przy Szkole Podstawowej nr 6
  • Sala widowiskowo-sportowa przy Szkole Podstawowej nr 8
  • Hala sportowa przy Powiatowym Zespole Szkół nr 2,
  • Hala sportowa przy Powiatowym Zespole Szkół nr 3,
  • Kryta pływalnia i kryte lodowisko (przy Szkole Podstawowej nr 8)
  • Pole golfowe „Sierra Golf Club” (Pętkowice k. Wejherowa)

Kluby sportowe

  • Wejherowski Klub Sportowy „Gryf” – przez kilka lat jedyna w okolicy drużyna III ligi piłkarskiej, obecnie II liga
  • Klub Sportowy „Sprzęgło” Wejherowo
  • Klub Sportowy „Tytani” Wejherowo (piłka ręczna) - II liga mężczyzn
  • Klub Sportowy UKS „Szóstka”
  • Klub Sportowy UKS „Ósemka” (koszykówka, Unihokej)
  • Wejherowski Klub Bokserski „WKB Gryf Wejherowo”

Cykliczne imprezy sportowe w Wejherowie

  • turniej streetballa na rynku
  • wyścig rowerów górskich na morenowych wzgórzach
  • biegi im. Jakuba Wejhera
  • Festyn Rekreacyjny „Wejherowo Biega”
  • turnieje piłkarskie
  • zawody balonowe
  • „Wejher Cross Games” - zawody cross-fit

Obiekty sakralne i cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Kalwaria wejherowska[edytuj | edytuj kod]

Wejherowo jest niekiedy nazywane „duchową stolicą Kaszub” ze względu na znajdujące się w nim liczne obiekty kultu religijnego, w tym sanktuarium pasyjno-maryjne oraz związane z nimi ruchy pielgrzymkowe o wielowiekowej tradycji.

 Osobny artykuł: Kalwaria Wejherowska.

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty innych wyznań[edytuj | edytuj kod]

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie istniejące to:

Od 2004 działa w mieście stowarzyszenie, mające na celu upamiętnienie dawnych cmentarzy wejherowskich, do których należą:

  • Cmentarz Choleryczny
  • Cmentarz Ewangelicki – zlikwidowany (bez ekshumacji ciał) w 1951 przez władze komunistyczne ku oburzeniu mieszkańców miasta; obecnie upamiętniony granitowym głazem
  • Stary Cmentarz Ewangelicki – przy obecnej ulicy Kościuszki
  • Cmentarz Zakładu Psychiatrycznego – położony w lesie za jednostką wojskową, zachowało się sporo płyt nagrobnych, a także oryginalny układ ścieżek. W planach jest utworzenie lapidarium
  • Cmentarz Żołnierzy Niemieckich – zlikwidowany razem z cmentarzem ewangelickim w 1951
  • Cmentarz Żydowski – zachowały się ślady macew.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Ośrodki edukacyjne w Wejherowie:

  • Społeczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Janusza Korczaka;
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Fryderyka Chopina;
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Tadeusza Kościuszki;
  • Szkoła Podstawowa nr 9 im. gen. Józefa Wybickiego;
  • Szkoła Podstawowa nr 8 im. Martyrologii Piaśnicy;
  • Szkoła Podstawowa nr 11 im. Teodora Bolduana;
  • Powiatowy Zespół Szkół nr 1 im. Jana III Sobieskiego: I Liceum Ogólnokształcące, I Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych;
  • Powiatowy Zespół Szkół nr 2 im. Bohaterskiej Załogi ORP "Orzeł" - "Elektryk": III Liceum Ogólnokształcące, Technikum nr 1, Branżowa Szkoła I Stopnia nr 3, Szkoła Policealna nr 1 dla Dorosłych;
  • Powiatowy Zespół Szkół nr 3 im. ks. Edmunda Roszczynialskiego: IV Liceum Ogólnokształcące, Technikum nr 2, Branżowa Szkoła I Stopnia nr 1, III Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych, Szkoła Policealna nr 2 dla Dorosłych;
  • Powiatowy Zespół Szkół nr 4 im. Jakuba Wejhera - "Samochodówka": V Liceum Ogólnokształcące, Technikum nr 3, Branżowa Szkoła I Stopnia nr 2, II Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych, Szkoła Policealna nr 3 dla Dorosłych;
  • Powiatowy Zespół Szkół Policealnych im. Zdzisława Kieturakisa "Medyk": Szkoła Policealna dla Młodzieży, Szkoła Policealna nr 4 dla Dorosłych;
  • Powiatowy Zespół Kształcenia Specjalnego: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 im. Janusza Korczaka;
  • Powiatowy Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych: Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Wejherowie;
  • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 dla Niesłyszących i Słabosłyszących im. Jana Siestrzyńskiego;
  • Niepubliczna Szkoła Rzemiosła;
  • Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa;
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Fryderyka Chopina;
  • Szkoła Muzyczna „Yamaha”.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja autobusowa[edytuj | edytuj kod]

System komunikacji miejskiej w Wejherowie składa się z 16 miejskich linii autobusowych, organizowanych przez Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie (obsługiwanych przez MZK Wejherowo i Pomorską Komunikację Samochodową) i Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Z innymi miastami w Polsce Wejherowo ma połączenie dzięki węzłowi drogowemu i kolejowemu. Natomiast do okolicznych miejscowości dotrzeć można autobusami PKS.

Funkcjonują również korporacje taksówkarskie.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Przez Wejherowo przebiega linia kolejowa nr 202 (Gdańsk-Stargard). W mieście krzyżują się relacje kolejowe BerlinSzczecinKoszalinSłupskWejherowoGdynia oraz, aktualnie nieczynna, Wejherowo – Garczegorze. Z Trójmiastem Wejherowo połączone jest dzięki Szybkiej Kolei Miejskiej, obsługującej dwa przystanki osobowe oraz stację Wejherowo.

W mieście aktualnie znajduje się stacja kolejowa i dwa czynne przystanki osobowe:

Dawniej znajdował się także przystanek (obecnie bocznica szlakowa) Wejherowo Cementownia oddany do użytku w 1902.

Drogi[edytuj | edytuj kod]

W Wejherowie krzyżuje się kilka ważnych dróg:

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 1985 roku otwarto sanitarne lądowisko, położone przy ul. Jagalskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojewódzki Wykaz Powierzchni Jednostek Podziału Terytorialnego Państwa, stan na dzień 1 stycznia 2012
  2. a b Wejherowo polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  3. Mapa z 1910 roku
  4. Wejrowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  5. Główny Urząd Statystyczny: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2017 - Wejherowo (gmina miejska) (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2018-05-07].
  6. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 204
  7. Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa, Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin 2010, ​ISBN 978-83-89976-40-6​, s. 257
  8. Główny Urząd Statystyczny: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2017 - Wejherowo (gmina miejska) (pol.). GUS. [dostęp 2018-05-07].
  9. Historia pogody dla Słupska (ang.). Weatherbase.com. [dostęp 2008-04-17].
  10. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historia Wejherowa, Józef Borzyszkowski (red.), Klemens Bruski, Wejherowo: Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, 1998, ISBN 83-901354-8-5, OCLC 830198644.
  • Regina Osowicka, Jerzy Grubba: Ziemia Wejherowska, Wydawnictwo Morskie Gdańsk 1980, ​ISBN 83-215-7196-4
  • Regina Osowicka, Stanisław Janke (red.): Bedeker Wejherowski, Wydawnictwo ACTEN Wejherowo 2006, ​ISBN 83-922059-2-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]