Dobraków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobraków
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Dobrakowie
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Dobrakowie
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat zawierciański
Gmina Pilica
Wysokość ok. 300 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 421
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-439
Tablice rejestracyjne SZA
SIMC 0219230
Położenie na mapie gminy Pilica
Mapa lokalizacyjna gminy Pilica
Dobraków
Dobraków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobraków
Dobraków
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dobraków
Dobraków
Położenie na mapie powiatu zawierciańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zawierciańskiego
Dobraków
Dobraków
Ziemia50°30′49″N 19°46′00″E/50,513611 19,766667

Dobraków – rozległa wieś w północno-wschodniej części gminy Pilica w powiecie zawierciańskim w województwie śląskim. Posiada kolonie: Stara Wieś, Podrędzinie, Kalugi, Podoły.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Pochodzenie i historia nazwy wsi[edytuj | edytuj kod]

Nazwa typu patronimicznego od nazwy osobowej Dobrak (Dobrogost, Dobrosław). Być może któreś z tych imion nosił zasadźca tej wsi. Wieś była zapisywana jako: w 1257 r. jako Dobracow i Dobraczow, w 1394 r. Dobrakouo, w 1473 r. Dobrzakow, a w 1529 r. Dambrowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

XIII w.[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki pochodzą z 1257 r., kiedy to Bolesław Wstydliwy nadaje dziesięcinę z Dobrakowa Klasztorowi w Zawichoście.

XIV w.[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec XIV w. Dobraków należał do rycerstwa zagrodowego, a ponieważ – jak pisze F. Kiryk – było ono wówczas silnie rozgrodzone, świadczyć to musi o długiej już historii tej wsi. Z 12 października 1394 r. pochodzi wzmianka o Dominiku mieszczaninie z Pilicy, który zeznawał przed sądem przeciwko niejakiemu Maciejowi z Dobrakowa (właściciel wsi). W 1397 r. notowano Piotrasza herbu Ostoja. Inne źródła podają, że na przełomie XIV i XV w. Dobraków był osadą należącą do miechowskich bożogrobców. Zapewne chodzi o różne części tej samej wsi. Tylko bowiem w latach 1376–1400 wymienionych jest aż 17 właścicieli (m.in.: Ostaszko, drugi Ostaszko, Piotr, Andrzej, Marcisz, Maciej, Wielisław, Klich, Mikosz).

XV wiek[edytuj | edytuj kod]

Dokument z 1403 r. wymienia Dobraków w składzie królewszczyzny żarnowieckiej. Także J. Długosz pierwszy wspomina o tutejszej karczmie. W XV w. osada podlegała parafii św. Wojciecha w Starym Żarnowcu (dziś Łany Wielkie). Po przeniesieniu parafii do Żarnowca (Łany zostały kościołem filialnym) mieszkańcy Dobrakowa dziesięcinę winni byli tamtejszemu plebanowi (uposażenie poświadczone np. z 1598 r.). W 1448 r. notowano Jakuba herbu Gozdawa. Z 1453 r. występuje potwierdzenie istnienia w Dobrakowie folwarku. W 1460 r. właścicielem był Piotr Zebrzydowski z Przechów, w 1469 r. Przedbór oraz bracia Zbigniew i Jan z Sietnicy herbu Jelita, a w 1524 r. Jakub Płaza z Mstyczowa.

XVI w.[edytuj | edytuj kod]

1531 r. był bardzo ważny dla Dobrakowa, najpierw powstał dokument, który wieś ustala na własność królewską w tenucie szlacheckiej, właściciele występują często w dokumentach jako dziedzice, później Andrzej Tęczyński, wojewoda krakowski przejmuje wieś od 3 osób, są to Jakub Staszkowski kanonik krakowski i sekretarz królewski, Jan dowódca artylerii królewskiej i Hieronim dworzanin królewski. Od 1567-1584 Dobraków był dobrem urzędu wojewody krakowskiego.

XVIII w.[edytuj | edytuj kod]

Od 1739 do 1743 r. wieś tę wraz z Przychodami, Wierbką i częścią Kleszczowej prepozyt pilicki ks. Adam hrabia Komorowski (późniejszy prymas) wydzierżawił za 2 tys. zł rocznie właścicielce Pilicy Marii z Wesslów Sobieskiej. W 1783-1784 właściciel to Ośmiałowski. Według wyliczeń F. Kiryka w latach 1790–1791 było tu od 72 do 76 gospodarstw, zamieszkałych przez 334 osoby, w tym 2 narodowości żydowskiej.

XIX w.[edytuj | edytuj kod]

W 1813 r. rozesłano list gończy za Walentym Szywaczem, mieszkańcem wsi oraz za kilkoma innymi mieszkańcami pobliskich wsi, którzy zdezerterowali z Wojska Polskiego. W 1827 r. liczyła 86 domów (obecnie jest ok. 120) i 471 mieszkańców. W XIX w. wieś ta leżała w powiecie olkuskim, w gminie i parafii Kidów. Był tu wówczas folwark o powierzchni 615 mórg. Wieś Dobraków mórg posiadała 1538. W II połowie XIX w. istniał w Dobrakowie cmentarz choleryczny (obecnie znajduje się na obrzeżach wsi). Znamy z nazwiska tylko jednego włościanina tutejszego, który w 1863 r. przyłączył się do powstania styczniowego. Był nim 23-letni Rudolf Wulf.

XX w. i lata współczesne[edytuj | edytuj kod]

W trakcie II wojny światowej, podczas pacyfikacji wsi zginęli: Stanisław Grabowski, Stefan Grabowski, Piotr Szywacz (wszyscy z BCh), oraz Wincenty Koper, Bolesław Płoszaj i Franciszek Witkowicz (wszyscy z AL). W 1948 powstała w tej miejscowości szkoła powszechna. Szkołę zamknięto w 1999, dzieci dowożone są do przedszkola i szkoły w Wierbce.

Zarząd świetlicy w Dobrakowie wystawił tu 6 marca 1949 r. sztukę „Łobzowianie” Ludwika Władysława Anczyca, wkrótce potem sztukę tę zatrzymał cenzor ze Starostwa Powiatowego Olkuskiego (dokładnie Referat Społeczno – Polityczny Powiatowego Pełnomocnika Wojewódzkiego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Krakowie). Powód zatrzymania sztuki – nieznany.

W 1951 r. rzemieślnicy z Dobrakowa trafili do Cechu Rzemiosł Różnych w Wolbromiu, który powstał po podziale olkuskiego CRR-u. Działał wówczas w Dobrakowie jeden warsztat.

Obecnie działa tu Koło Gospodyń Wiejskich. Sołectwo Dobraków ma 717 ha i 470 mieszkańców, remizę OSP i wodociąg.

W centralnej części wsi znajduje się zespół kościoła parafialnego pw. Matki Boskiej Częstochowskiej powstały w 1982 r. Nowy kościół ma bardzo oryginalny kształt, a dodatkowo ozdabiają go rzeźby artysty ludowego Antoniego Toborowicza z Woli Libertowskiej (gmina Żarnowiec). Kościół jest murowany, otynkowany, przyziemie z kamienia polnego. Na planie krzyża, przy nawie zakrystia. 29 maja 2011 r. odbyła się uroczystość otwarcia i poświęcenia domu kultury.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Dobrakowie znajdują się między innymi:

  • Figura Matki Boskiej Różańcowej, usytuowana przed wejściem na plac kościelny, kamienna, zbudowana około 1920 r. na kolistej podstawie.
  • Kapliczka na placu kościelnym, drewniana z 1982 r. Wykonana przez A. Toborowicza. W pniu drzewa rzeźba Chrystusa Frasobliwego.
  • Pomnik żołnierzy września 1939 r., lastrykowy, wykonany w 1990 r.
  • Zespół dawnego kościoła na rogatkach wiejskich. Kaplica zbudowana w XVIII w., powiększona ok. 1950 r., drewniana, konstrukcji zrębowej. Wewnątrz ołtarz z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej.
  • Drewniana dzwonnica, zbudowana w poł. XIX w., konstrukcji słupowej.
  • Wysoki krzyż przed wejściem na plac kościelny z ok. 1920 r. Na krzyżu płaskorzeźbiona Grupa Ukrzyżowania.

W Dobrakowie znajdują się poza tym inne obiekty sakralne:

  • Słupowa, drewniana kapliczka, z przeł. XIX i XX w., w dolnej części płaskorzeźbione postacie świętych. Słup zwieńczony wnęką. We wnęce obrazek Serca Pana Jezusa.
  • Drewniana kapliczka z ok. 1920 r. na planie kwadratu z dwuspadowym dachem, krytym dachówką. Wewnątrz piaskowca figura Świętego Jana Nepomucena z końca XIX w.
  • Kamienna Figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej wykonana ok. 1900. Umieszczona na czworobocznym postumencie, murowanym otynkowanym z polichromowanymi płaskorzeźbami przedstawiającymi postaci świętych.
  • Figura z ok. 1900 r., kamienna.
  • Dwie figury kamienne z ok. 1900 usytuowane przy sąsiadujących ze sobą domach. Wykonane przez W. Gacza z Pilicy. Jedna z nich przedstawia Jezusa, a druga Matkę Boską Bolesną.
  • Figura Matki Boskiej Różańcowej, postawiona przy wjeździe do kolonii Kalugi w 1919 r., z fundacji Józefa i Franciszki Gomulak.
  • Krzyż przydrożny postawiony w 1926 r. z fundacji Franciszka Czecha, metalowy, kuty. Na krzyżu ceramiczna figurka Chrystusa.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Od drugiej połowy lat 50. XX w. w Dobrakowie istnieje parafia rzymskokatolicka pw. Matki Boskiej Częstochowskiej(wcześniej mieszkańcy należeli do parafii Kidów). Początkowo nabożeństwa odprawiano w starym drewnianym kościółku wybudowanym w XIX w., a w drugiej połowie lat 70 XX w. powstał w Dobrakowie większy kościół w którym do dziś odprawia się nabożeństwa. Do parafii należą wsie: Dobraków, Podleśna, Otola w której jest ok. 900 wiernych.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Na łąkach kolonii Kalugi znajdują się żeremie bobra europejskiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]