Edvard Kocbek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edvard Kocbek

Edvard Kocbek (ur. 27 września 1904 w miejscowości Sveti Jurij ob Sčavnici (St. Georgen an der Stainz) koło Mariboru, zm. 3 listopada 1981 w Lublanie) – słoweński pisarz, publicysta i polityk, zaliczany do najważniejszych intelektualistów i wielkich autorytetów moralnych Słowenii XX wieku

Biografia[edytuj]

Urodził się w zamieszkanej przez Słoweńców wschodniej Styrii. Po dwuletnim pobycie w seminarium teologicznym w Mariborze podjął studia romanistyczne na uniwersytecie w Lublanie. Rok akademicki 1929/1930 spędził w Berlinie na studiach językoznawczych, które kontynuował następnie w Lyonie i w Paryżu, gdzie zetknął się z Emmanuelem Mounierem. Następnie pracował jako wykładowca języka francuskiego w Bjelovarze, Varaždinie i Lublanie.

W okresie wojny domowej w Hiszpanii zwrócił się ku katolickiej lewicy, czego wyrazem może być jego krytyka skierowana przeciw słoweńskim biskupom, którzy udzielili poparcia Franco (1937 r.). Z czasem stał się jednym z ideologicznych przywódców lewicowych katolików jako redaktor czasopisma „Dejanje” (19381943).

Po agresji wojsk niemieckich na Jugosławię w 1941 r. działał w ruchu oporu, należąc do konspiracyjnej organizacji Osvobodilna fronta (OF), w której reprezentował „chrześcijańskich socjalistów”. Podobnie jako reprezentant lewicowych katolików był członkiem Antyfaszystowskiej Rady Wyzwolenia Narodowego Jugosławii (AVNOJ), mimo daleko idącej rezerwy wobec Josipa Broza Tity.

Po wojnie zajmował wysokie stanowiska w rządzie Socjalistycznej Republiki Słowenii, był też ministrem kultury Jugosławii. Po publikacji w 1951 r. zbioru opowiadań „Strah in pogum” („Strach i odwaga”, pol. przekład noweli „Ciemna strona księżyca” w antologii „Specjalni wysłannicy” 1971), traktujących m.in. o zamordowaniu tysięcy rozbrojonych domobrańców oraz rewidujących w duchu egzystencjalizmu stereotypy heroicznych postaw, został odsunięty od życia politycznego.

Po wywiadzie, jakiego udzielił w 1975 r. Borisowi Pahorowi, omal nie został uwięziony. Ocaliła go przed tym interwencja Heinricha Bölla, jednak Kocbek do śmierci był inwigilowany przez jugosłowiańską służbę bezpieczeństwa – UDBA.

Twórczość[edytuj]

Nowelistyka, liryka filozoiczna, eseje, dzienniki:

  • Zemlja” (1934),
  • Tovarišija” (1949),
  • „Strah in pogum” (1951),
  • „Groza” (1963),
  • „Listina” (1967),
  • „Poročilo” (1969),
  • „Zbrane pesmi” (1977)
  • „Krogi navznoter” (1977)
  • i inne

Polskie przekłady[edytuj]

  • Wiersze w: „Liryka jugosłowiańska” (1960) i „Antologia poezji słoweńskiej” (1973) oraz „Literatura na Świecie” 1990 10.

Literatura[edytuj]

Sławińska Joanna: Poetycka teodycea Edvarda Kocbeka [1990] Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych 1990 t. 32 (1988) z. 1 s. 53–54

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]