Emil Mentel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Emil Mentel
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 26 października 1916
Czaniec
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
bitwa o Tobruk
kampania włoska
bitwa o Monte Cassino
wojna domowa w Ugandzie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Military Cross (Wielka Brytania) Africa Star (Wielka Brytania) Italy Star (Wielka Brytania) War Medal 1939–1945 (Wielka Brytania) Defence Medal (Wielka Brytania)

Emil Mentel (ur. 26 października 1916 roku w Czańcu[1]) – pułkownik Wojska Polskiego, uczestnik drugiej wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari. Mianowany w 2018 generałem brygady[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Emanuela, leśniczego. Po śmierci ojca zamieszkał w Żywcu u jego siostry, pracownicy miejscowego browaru. Ukończył szkołę powszechną w Czańcu, a następnie gimnazjum w Bielsku. Od 21 września 1936 roku do 15 lipca 1937 roku był słuchaczem Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, a następnie jako tytularny kapral podchorąży odbył dwumiesięczną praktykę w 8 pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego[3]. Po zakończeniu służby wojskowej podjął studia na wydziale leśnym SGGW, które przerwał. W 1938 roku został przyjęty do Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. W następnym roku został mianowany podporucznikiem w korpusie oficerów kawalerii[4].

W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako dowódca plutonu w 3 szwadronie marszowym 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego[5]. Po kapitulacji przedarł się w rodzinne strony, gdzie ukrywał się w leśniczówce w Sopotni Małej. 1 kwietnia 1940 wyruszył na nartach na Węgry, chcąc przedostać się do Francji. Po dotarciu do Budapesztu, udał się przez Split do Syrii, gdzie wstąpił w szeregi Dywizjonu Strzelców Karpackich. Uczestniczył w bitwie o Tobruk, bitwie o Monte Cassino, walkach o Ankonę, Bolonię i Pesaro[6]. Kampanię włoską zakończył w stopniu majora[6]. Za okres ten otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Military Cross i dwukrotnie Krzyż Walecznych. Pozostał w pułku do jego rozformowania w 1948.

Pracował w Szkocji jako zarządca farmy kończąc jednocześnie studia leśnicze. W 1951[1] wyjechał do Rodezji i podjął pracę na farmie. Wkrótce ożenił się z córką konsula RP w Rodezji Ewą Zientkiewicz i nabył własną farmę w pobliżu Umtali. Pełnił funkcję prezesa lokalnej polonii i oficera Obrony Cywilnej w trakcie wojny domowej w Rodezji[1].. Przeżył tragedię związaną ze śmiercią syna w 1973 r. oraz utratę farmy skonfiskowaną przez władze wraz z przejęciem rządów przez czarną większość w 1979 r.[7] Straciwszy majątek przeniósł się na południe, gdzie podjął pracę przy zakładaniu winnic. W tym czasie zmarła jego żona. W 1988 r. wyjechał do Sacramento i ożenił się z Marylą Drucką-Lubecką[6]. Zajął się hodowlą koni. Uczestniczy w licznych imprezach w Polsce[8][9]. Jest inicjatorem powstania tablicy poświęconej pamięci Pułku Ułanów Karpackich w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie[10]. Jego zapiski znajdują się w archiwum Hoover Institution[11] i żywieckim oddziale archiwum państwowego[12].

22 marca 2018 Prezydent RP Andrzej Duda, na wniosek ministra obrony narodowej, mianował go na stopień generała brygady[13].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Karola Skowrońska: Płk Emil S. MENTEL odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. (pol.). Fundacja na rzecz tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu. [dostęp 2013-02-19].
  2. Prezydent awansował go na generała. Ma 102 lata (pol.). dorzeczy.pl, 18 października 2018. [dostęp 2018-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-18)].
  3. Radomyski 1992 ↓, s. 75.
  4. Radomyski 1992 ↓, s. 103.
  5. Wojciechowski 1995 ↓, s. 47.
  6. a b c d Antoni Urbaniec: Życiorysy na Żywiecczyźnie pisane – Emil S. Mentel – Oficer Armii Andersa (pol.). W: Nad Sołą i Koszarawą nr 17 (96) [on-line]. Nad Sołą i Koszarawą, 2002-09-01. [dostęp 2013-02-19].
  7. Tomasz Lenczewski, Polacy na wojnie w Rodezji, w: "Historia do Rzeczy", nr 4/2016, s. 47
  8. Jarosław Boryń: XIX Zjazd Kawalerzystów II RP (pol.). Fundacja na rzecz tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu. [dostęp 2013-02-19].
  9. Biuro Prasowe M.G.: Grudziądz znów kawaleryjski. egrudziadz.pl. [dostęp 2013-02-19].
  10. Rafał Mierzejewski: Nigdy nie przegrali bitwy (pol.). rp.pl, 02-09-2012. [dostęp 2013-02-19].
  11. Emil S. Mentel papers, 1980-1993. (ang.). Uniwersytet Stanforda. [dostęp 2013-02-19].
  12. Co kryją nasze archiwa? (pol.). Gazeta Żywiecka, 2011-02-09. [dostęp 2013-02-19].
  13. M.P. z 2018 r. poz. 487.
  14. Klemens Rudnicki. „Wiadomości (tygodnik)”. 1097, s. 2, 1967 (pol.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
  • Antoni Urbaniec: Biały kruk (pol.). W: Nad Sołą i Koszarawą - nr 9 (160) - rok VIII - 1 Maj 2005 [on-line]. Nad Sołą i Koszarawą, 2005-05-01. [dostęp 2013-02-19].
  • Jerzy Stanisław Wojciechowski: 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. T. 43. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-76-8.