Emil Mentel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Emil Mentel
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 26 października 1916
Czaniec
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
bitwa o Tobruk
bitwa o Monte Cassino
wojna domowa w Ugandzie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Military Cross Defence Medal Krzyż Monte Cassino 1939-1945 Star Africa Star Italy Star

Emil Mentel (ur. 26 października 1916 roku w Czańcu[1]) – pułkownik Wojska Polskiego, uczestnik drugiej wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec był leśniczym. Po śmierci ojca zamieszkał w Żywcu u jego siostry, pracownicy miejscowego browaru. Ukończył szkołę powszechną w Czańcu, a następnie gimnazjum w Bielsku. Od 21 września 1936 roku do 15 lipca 1937 roku był słuchaczem Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, a następnie jako tytularny kapral podchorąży odbył dwumiesięczną praktykę w 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego[2]. Po zakończeniu służby wojskowej podjął studia na wydziale leśnym SGGW, które przerwał. W 1938 roku został przyjęty do Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. W następnym roku został mianowany podporucznikiem w korpusie oficerów kawalerii[3].

W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako dowódca plutonu w 3 szwadronie marszowym 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego[4]. Po kapitulacji przedarł się w rodzinne strony, gdzie ukrywał się w leśniczówce w Sopotni Małej. 1 kwietnia 1940 wyruszył na nartach na Węgry, chcąc przedostać się do Francji. Po dotarciu do Budapesztu, udał się przez Split do Syrii, gdzie wstąpił w szeregi Dywizjonu Strzelców Karpackich. Uczestniczył w bitwie o Tobruk, bitwie o Monte Cassino, walkach o Ankonę, Bolonię i Pesaro[5]. Kampanię włoską zakończył w stopniu majora[5]. Za okres ten otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Military Cross i dwukrotnie Krzyż Walecznych. Pozostał w pułku do jego rozformowania w 1948.

Pracował w Szkocji jako zarządca farmy kończąc jednocześnie studia leśnicze. W 1951[1] wyjechał do Rodezji i podjął pracę na farmie. Wkrótce ożenił się z córką konsula RP w Rodezji Ewą Zientkiewicz i nabył własną farmę w pobliżu Umtali. Pełnił funkcję prezesa lokalnej polonii i oficera Obrony Cywilnej w trakcie wojny domowej w Rodezji[1].. Przeżył tragedię związaną ze śmiercią syna w 1973 r. oraz utratę farmy skonfiskowaną przez władze wraz z przejęciem rządów przez czarną większość w 1979 r.[6] Straciwszy majątek przeniósł się na południe, gdzie podjął pracę przy zakładaniu winnic. W tym czasie zmarła jego żona. W 1988 r. wyjechał do Sacramento i ożenił się z Marylą Drucką-Lubecką[5]. Zajął się hodowlą koni. Uczestniczy w licznych imprezach w Polsce[7][8]. Jest inicjatorem powstania tablicy poświęconej pamięci Pułku Ułanów Karpackich w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie[9]. Jego zapiski znajdują się w archiwum Hoover Institution[10] i żywieckim oddziale archiwum państwowego[11].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Karola Skowrońska: Płk Emil S. MENTEL odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. (pol.). Fundacja na rzecz tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu. [dostęp 2013-02-19].
  2. Radomyski 1992 ↓, s. 75.
  3. Radomyski 1992 ↓, s. 103.
  4. Wojciechowski 1995 ↓, s. 47.
  5. a b c d Antoni Urbaniec: Życiorysy na Żywiecczyźnie pisane – Emil S. Mentel – Oficer Armii Andersa (pol.). W: Nad Sołą i Koszarawą nr 17 (96) [on-line]. Nad Sołą i Koszarawą, 2002-09-01. [dostęp 2013-02-19].
  6. Tomasz Lenczewski, Polacy na wojnie w Rodezji, w: "Historia do Rzeczy", nr 4/2016, s. 47
  7. Jarosław Boryń: XIX Zjazd Kawalerzystów II RP (pol.). Fundacja na rzecz tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu. [dostęp 2013-02-19].
  8. Biuro Prasowe M.G.: Grudziądz znów kawaleryjski. egrudziadz.pl. [dostęp 2013-02-19].
  9. Rafał Mierzejewski: Nigdy nie przegrali bitwy (pol.). rp.pl, 02-09-2012. [dostęp 2013-02-19].
  10. Emil S. Mentel papers, 1980-1993. (ang.). Uniwersytet Stanforda. [dostęp 2013-02-19].
  11. Co kryją nasze archiwa? (pol.). Gazeta Żywiecka, 2011-02-09. [dostęp 2013-02-19].
  12. Klemens Rudnicki. „Wiadomości (tygodnik)”. 1097, s. 2, 1967 (pol.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
  • Antoni Urbaniec: Biały kruk (pol.). W: Nad Sołą i Koszarawą - nr 9 (160) - rok VIII - 1 Maj 2005 [on-line]. Nad Sołą i Koszarawą, 2005-05-01. [dostęp 2013-02-19].
  • Jerzy Stanisław Wojciechowski: 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. T. 43. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-76-8.