1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Szwoleżerów okresu II RP. Zobacz też: 1 Pułk Szwoleżerów.
1 Pułk Szwoleżerów
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Patron Józef Piłsudski
Tradycje
Święto 10 grudnia
Nadanie sztandaru 17 listopada 1919
Rodowód 1 Pułk Ułanów Legionów Polskich
Dowódcy
Pierwszy mjr Gustaw Orlicz-Dreszer
Ostatni płk dypl. Janusz Albrecht
Działania zbrojne
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość Mazowiecka Brygada Kawalerii (1937–1939)
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Tereny działań pułku w latach 1919–1920
29 lipca – 3 sierpnia 1920
Budynek koszarowy przy ul. Szwoleżerów 7a
Nadbudowany budynek dawnej wartowni do koszar pułku – zachowany na poziomie parteru
Katedra Świętego Ducha w Warszawie, wzniesiona w 1906 r. jako cerkiew Lejbgwardii Ułańskiego Pułku Jego Wysokości, pod wezwaniem błogosławionego Martyniana, w latach 1920–1939 świątynia 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego
Tablica epitafijna poległych żołnierzy 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w katedrze polskokatolickiej pw. św. Ducha w Warszawie

1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiegooddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Formowanie pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk nawiązywał do tradycji 1 Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii cesarza Napoleona I oraz 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich Beliny[1].

Początek organizacji pułku datowany jest na październik 1918, a inicjatywa utworzenia należała do oficerów byłego 1 Pułku Ułanów Legionowych Polskich w Warszawie – w tym głównie do rotmistrza Gustawa Orlicz-Dreszera.

Pierwsza nazwa pułku to 1 Pułk Ułanów; organizacja była oparta na wzorcach legionowych, nowym domem szwoleżerów wybrano Ziemię Chełmską. W skład pułku weszły szwadrony sformowane we Włodawie – 1, Chełmie – 2 i 3, Hrubieszowie – 4 i karabinów maszynowych. 8 stycznia 1919 jednostka przemianowana została na 1 Pułk Szwoleżerów (Lekkokonnych). W grudniu tego roku Józef Piłsudski wyraził zgodę na przyjęcie szefostwa pułku, w związku z czym oddział przemianowany został na 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego.

Pułk w walce o granice[edytuj | edytuj kod]

Działalność bojową pułk rozpoczyna w czasie wojny z Ukraińcami (styczeń-marzec 1919 r.), a następnie kontynuuje podczas wyprawy wileńskiej (kwiecień-wrzesień 1919 r.). 1 pułk szwoleżerów w maju 1920 r. został wysłany na front polsko-rosyjski i następnie wziął udział w walkach z Armią Czerwoną – głównie z konnicą gen. Siemiona Budionnego.

15 sierpnia w Aleksandrowie pułk został włączony w skład 9 Brygady Jazdy podlegającej rozkazom pułkownika Gustawa Orlicz-Dreszera, dowódcy Północnej Dywizji Jazdy. Dotychczasowy dowódca pułku major Jan Głogowski objął dowództwo 9 Brygady Jazdy, a szef sztabu 4 Brygady Jazdy, objął dowództwo pułku[2].

16 sierpnia pułk zapobiegł utracie Płońska, a następnego dnia, wspólnie ze znajdującym się w stanie organizacji 201 pułkiem szwoleżerów, bronił podejść do tego miasta. Na Płońsk nacierała bolszewicka 18. i 53 Dywizja Strzelców z 4 Armii. Jej oddziały wycofywały się spod Warszawy na wschód. Na ich drodze stali polscy kawalerzyści. Zdobycie Płońska przez bolszewików umożliwiłoby im nie tylko ucieczkę, ale również wyjście na tyły polskiej 5 Armii, dowodzonej przez gen. Władysława Sikorskiego.

17 sierpnia, walki obronne na północny wschód od Płońska trwały od godzin rannych. 201 pułk szwoleżerów, broniący się na linii Ćwiklin-Parcele, był silnie naciskany przez nieprzyjaciela i groziło mu rozbicie (w pewnym momencie jego dowództwo utraciło łączność z dowództwem brygady i dywizji), a 1 pszw, broniący się nieco dalej na północ, był naciskany z trzech stron i groziło mu otoczenie również od południa, tj. obszaru bronionego przez słabnący 201 pszw.

W obliczu poważnej sytuacji, obserwowanej z pobliskiego wzgórza przez pułkownika Dreszera, 1 pułk szwoleżerów z powodzeniem oderwał się od nieprzyjaciela, przegrupował w półokrążeniu i o godz. 17.00 ruszył od północy do szarży na piechotę bolszewicką, nacierającą na Płońsk. Francuski major de Mazarat, przydzielony do pułku w roli doradcy-obserwatora, próbował protestować przeciwko planom Polaków, ponieważ uważał, że szarża nie ma szans powodzenia

Pułk, dobywając lanc i szabel, ruszył do ataku wszystkimi siłami, pokonując najpierw kłusem, a później galopem 2 kilometry odkrytego terenu, pod silnym ostrzałem karabinów maszynowych i artylerii nieprzyjaciela. W wyniku przeprowadzonej szarży poległo około 200 Rosjan, pułk wziął do niewoli 800 jeńców, zdobył 2 ckm i 2 armaty. W końcowej fazie ataku do szarży ruszył również 201 pułk szwoleżerów, który wziął kolejnych 250 jeńców. Straty 1 pułku szwoleżerów były dość wysokie i wyniosły 10–15 zabitych we wcześniejszych walkach obronnych w tym rejonie oraz 40 zabitych i rannych w czasie szarży (łącznie daje to 10% stanu liczebnego pułku w ciągu 2 dni walk).

Za szarżę pod Arcelinem, pięciu kawalerzystów, wśród nich m.in. dowódca pułku, zostało odznaczonych przez Władysława Sikorskiego krzyżami Virtuti Militari.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Pułk stacjonował w koszarach przy ulicy 29 Listopada 28 w Warszawie (obecnie koszary zajmuje 10 Pułk Samochodowy im. mjr. Stefana Starzyńskiego).

19 marca 1921 roku w Chełmie, Naczelny Wódz, w dniu swoich imienin, odznaczył sztandar pułku Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Pułk jako jedyny w całym wojsku, posiadał na stanie konie o umaszczeniu srokatym. Oczywiście nie w szwadronach bojowych, ale jednostkowo tylko z przeznaczeniem dla buńczuka i proporca dowódcy.

Pod względem ewidencyjnym, szkolenia i uzupełnienia dowódcy pułku podporządkowany był Szwadron Przyboczny Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza. Szwadron stacjonował przy ulicy Huzarskiej (później ulicy 6 Sierpnia) i wraz z Kompanią Przyboczną tworzył Oddział Przyboczny. 19 grudnia 1922 pododdział przemianowany został na Szwadron Przyboczny Prezydenta Rzeczypospolitej i wszedł w skład Kwatery Wojskowej Prezydenta RP. Z dniem 16 lipca 1926, w związku z likwidacją Oddziału Przybocznego, Szwadron Przyboczny włączony został do 1 pułku szwoleżerów, w miejsce 2 szwadronu, który rozwiązano. W latach 1927–1939 2 szwadron pełnił funkcje reprezentacyjne i służbę wartowniczą w Belwederze.

Zgodnie z rozkazem ministra spraw wojskowych O.V. L 33035 E z 1925 r. przy pułku funkcjonował 2 Szwadron Samochodów Pancernych.

23 sierpnia 1935 Minister Spraw Wojskowych ustanowił, w składzie drużyny dowódcy pułku, etatową orkiestrę złożoną z jednego starszego wachmistrza – kierownika orkiestry, ośmiu podoficerów zawodowych, dwóch podoficerów nadterminowych oraz czternastu podoficerów i ułanów służby czynnej[3]

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

W kampanii 1939 wziął udział w składzie Mazowieckiej Brygady Kawalerii (Armia „Modlin”). Początkowo walczył na wysuniętej pozycji obronnej, a następnie w rejonie Przasnysza. Od 5 do 7 września bronił linii Narwi w rejonie Pułtuska i Serocka, a następnie wycofał się na linię Bugu.

Pułk od 11 września w dwóch grupach. Mniejsza (dowódca, szwadron liniowy, szwadron ckm w GO gen. Andersa), kapitulowała 3 października. Większa grupa (3 szwadrony liniowe) poszła na wschód Polski, gdzie 2 października poddała się Sowietom.

25 sierpnia 1939 roku pułk został odwołany z manewrów. Następnego dnia rozpoczęto mobilizację w rejonie Kabat i Czerniakowa. 28 sierpnia pułk został skierowany w rejon Chorzeli na granicę pruską. Wyznaczony rejon osiągnął wieczorem 29 sierpnia[4].

1 września jednostki niemieckie uderzyły na stanowiska Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Kilkugodzinne walki nie dały rezultatu i zakończyły się wraz z zapadnięciem zmroki. 1 pułk szwoleżerów zorganizował wypad nocny celem odbicia rowerów, które to polscy kolarze pozostawili na placu boju. Odzyskano część rowerów, zdobyto parę niemieckich motocykli i wycofano się bez strat. 2 września Niemcy nie atakowali. Trwała jedynie wymiana ognia artylerii i karabinów maszynowych. Ataki niemieckie 3 wrześnią powstrzymał skutecznie ogień 1 dywizjonu artylerii konnej. Po południu Niemcy wyszli na skrzydła 11 pułku ułanów. Brygada otrzymała rozkaz wycofania się. 1 pułk szwoleżerów działał jako straż tylna. Nie udało się zająć wcześniej przygotowanych pozycji obronnych pod Przasnyszem[5].

W Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie[edytuj | edytuj kod]

5 lutego 1945 roku przystąpiono do organizacji 1 pułku szwoleżerów (kadrowego), jako rozpoznawczego pułku samochodów pancernych I Korpusu Polskiego. Do ostatecznego sformowania jednostki nie doszło.

Szwoleżerowie Józefa Piłsudskiego[edytuj | edytuj kod]

Gustaw Orlicz-Dreszer
Jan Głogowski
Jerzy Grobicki
Bolesław Wieniawa-Długoszowski
Jan Karcz
Antoni Durski-Trzaska
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy)
Kwatermistrzowie pułku (od 1938 roku - II zastępca dowódcy)
Oficerowie pułku
Podoficerowie

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu „Virtuti Militari” za wojnę 1918–1920[6]

  • por. Janusz Albrecht
  • pchor. Mieczysław Badowski
  • wchm. Jan Banachowicz
  • kpr. Stanisław Banaszek
  • pchor. Kazimierz Benz
  • ppor. Mieczysław Bernadzikiewicz
  • pchor. Franciszek Białkowski
  • pchor. Mieczysław Bigoszewski
  • wchm. Ludwik Bilewicz
  • por.Wacław Budzyński
  • por. Kazimierz Busler
  • ppor. Jan Bylewski
  • por. Wacław Calewski
  • szwol. Roman Ciepliński
  • ppor. Jan Cierlik-Nowiński
  • st. szwol. Stanisław Domiński
  • plut. Stanisław Dryglak
  • wchm. Czesław Dudziński
  • rtm. Juliusz Dudziński
  • ppor. Zdzisław Dziadulski
  • wchm. Stefan Fidusiewicz
  • plut. Stanisław Figura
  • plut. Stanisław Glikowski
  • mjr Jan Głogowski
  • plut. Wacław Godlewski
  • st. szwol. Bolesław Gójlewicz
  • mjr Jerzy Grobicki
  • pchor. Aleksander Hrynkiewicz
  • st. szwol. Henryk Igielski
  • plut. Marian Jakubowski
  • wchm. Karol Janik
  • rtm. Tadeusz Jaroszewicz
  • ppor. Juliusz Kamler
  • rtm. Jan Karcz
  • por. Stefan Konopka-Wendorf
  • por. Ludomir Kosiński
  • ppor. Sylwester Kowalczewski
  • szwol. Marian Kowalski
  • por. Stanisław Kreczunowicz
  • por. Adam Królikiewicz
  • szwol. Feliks Krupiński
  • pchor. Wacław Kryński
  • plut. Mieczysław Kwiecień
  • ppor. Kazimierz Kwieciński
  • szwol. Józef Magura
  • rtm. Kazimierz Mastalerz
  • wchm. Julian Matuszewski
  • por. Kazimierz Max
  • plut. Konstanty Maydanowicz
  • plut. Jan Musiał
  • ppor. Henryk Nowolecki
  • kpr. Cyprian Okuniewski
  • por. Mirosław Olszewski
  • st. szwol. Leon Ordyński
  • płk Gustaw Orlicz-Dreszer
  • kpr. Józef Parol
  • pchor. Wacław Paszycz
  • kpr. Piotr Paśnik
  • kpr. Helena Pawłowicz
  • st. szwol. Aleksander Pinajew
  • szwol. Leon Podrez
  • kpr. Władysław Popławski
  • kpr. Władysław Prokopczuk
  • ppor. Wacław Przybysz-Porzecki
  • rtm. Edward Rockman
  • kpr. Józef Rekke
  • st. szwol. Michał Ryba
  • ppor. Zygmunt Siejanowski
  • kpr. Józef Siwiec
  • ppor. Antoni Skiba
  • płk Stanisław Grzmot-Skotnicki
  • ppor. Marian Sobociński
  • ppor. Zygmunt Sokołowski
  • por. Adam Sokołowski
  • ppor. Kajetan Stefanowicz
  • ppor. Michał Stempkowski
  • por. Zbigniew Stroynowski
  • kpt. lek. dr. Jan Sulewski
  • kpr. Karol Sybilski
  • por. Józef Szostak-Radziwiłłowicz
  • pchor. Józef Szumski
  • ppor. Stefan Szyller
  • ppor. Henryk Świderski
  • rtm. Edmund Tarnasiewicz
  • wchm. Stefan Tatar
  • kpr. Jan Tokarski
  • plut. Tadeusz Walecki
  • ppor. Antoni Wapiński
  • ppłk Bolesław Wieniawa-Długoszowski
  • kpr. Ludwik Wilk
  • kpr. Teofil Wiśniewski
  • ppor. Jerzy Wyrzykowski
  • por. Ksawery Zalewski
  • ppor. Karol Załęski
  • por. Konrad Zembrzuski
  • pchor. Zygmunt Ziółkowski
  • kpr. Józef Żydak
  • ppor. Bronisław Żurakowski
  • rtm. Jerzy Żuromski
  • st. szwol. Bazyli Źrebiec

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[7][a]:

  • dowódca pułku – płk dypl. Albrecht Janusz
  • I zastępca dowódcy – ppłk Zdzisław Dziadulski
  • pomocnik I zastępcy dowódcy – mjr kontr. Dymitr Szalikaszwili
  • adiutant – rtm. Michał Wojciechowski[b] *
  • naczelny lekarz medycyny – mjr dr Stefan Tarnawski
  • lekarz weterynarii – kpt. Piotr Bylina
  • kapelan – kpt. pdsc. Ks. Jan Słoniński
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Mieczysław I Bigoszewski
  • oficer mobilizacyjny – rtm. Lubomir Konrad Józef Rozalian Packiewicz
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Stefan Smolicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – rtm. adm. (kaw.) Antoni Choromański
  • dowódca szwadronu gospodarczego – rtm. Michał Wojciechowski (*)
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Grzegorz Jung
  • oficer żywnościowy – chor. Ryszard Czubowicz
  • dowódca plutonu łączności – por. Witold Marian Tarnowski
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Ryszard Jerzy Trętowski
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Bohdan Pawłowicz
  • dowódca 1 szwadronu – p.o. por. Witold Rómmel
  • dowódca plutonu – por. Jan Bolesław Czarkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Kazimierz Kochański
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. dypl. Leon Antoni Bittner
  • dowódca plutonu – por. Władysław Adolf Stypułkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Henryk Zieliński
  • dowódca 3 szwadronu – mjr Jan Kazimierz Motz
  • dowódca plutonu – por. Witold Weli Hózman-Sulkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Nitecki
  • dowódca plutonu – ppor. Witold Kazimierz Ostrowski
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. dypl. Tadeusz Sokołowski
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Teodor Uzdowski
  • dowódca plutonu – ppor. Andrzej Lucjan Janiszewski
  • dowódca szwadronu km – rtm. Kazimierz Pereświat-Sołtan
  • dowódca plutonu – ppor. Alfred Steinkeller
  • dowódca plutonu – ppor. Lech Włodzimierz Syrokomla-Syrokomski
  • dowódca plutonu – chor. Stefan Fidusiewicz
  • dowódca szwadronu zapasowego – rtm. Franciszek Józef Flatau
  • zastępca dowódcy – vacat
  • w sanatorium – rtm. Ludwik Bieńkowski
  • na kursie – rtm. Roman Chruszczewski
  • na kursie – por. Piotr Ostromęcki

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[10]

Dowództwo
  • dowódca pułku – płk dypl. kaw. Janusz Albrecht
  • zastępca dowódcy pułku – mjr Aleksander Hrynkiewicz
  • II zastępca dowódcy pułku – mjr Dymitr Szalikaszwili
  • kwatermistrz – mjr kaw. Mieczysław Bigoszewski
  • adiutant por. Witold Marian Tarnowski
  • oficer ordynansowy i informacyjny – ppor. Jan Kazimierz Kochański
  • oficer broni – chor. Ryszard Czubowicz
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. rez. Edward Ledóchowski
  • oficer żywnościowy – por. rez. Stanisław Karol Jacobson
  • płatnik – kpt. int. Grzegorz Jung
  • lekarz – mjr lek. dr Stefan Tarnawski
  • lekarz wet. – kpt. lek. wet. Piotr Bylina
  • kapelan – ks. Jan Słoniński
1 szwadron
  • dowódca 1 szwadronu -rtm. Ludwik Bieńkowski
  • dowódca I plutonu -por. Stanisław Arkadiusz Dejewski
  • dowódca II plutonu -ppor. Witold Kazimierz Ostrowski
  • dowódca III plutonu -ppor. rez. Tadeusz Topolnicki
2 szwadron
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. Franciszek Flatau
  • dowódca I plutonu- ppor. Zbigniew Henryk Zieliński
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Andrzej Manteuffel
  • dowódca III plutonu – pchor. Józef Przybyszewski
3 szwadron
  • dowódca 3 szwadronu – por. Stefan Andrzej Orpiszewski
  • dowódca I plutonu – por. Witold Weli Hózman-mirza-Sulkiewicz
  • dowódca II plutonu – ppor. Marian Nitecki
  • dowódca III plutonu – ppor. Tomasz Libiszowski
4 szwadron
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Roman Chruszczewski
  • dowódca I plutonu – por. rez. Michał Jaworski
  • dowódca II plutonu – -ppor. Andrzej Lucjan Janiszewski
  • dowódca III plutonu – por. rez. Tadeusz Staszewski[c]
szwadron ckm
  • dowódca szwadronu ckm – rtm Kazimierz Pereświet-Sołtan
  • dowódca I plutonu – ppor. Józef Mossakowski
  • dowódca II plutonu – por. rez. Michał Bylina
  • dowódca III plutonu – ppor. Alfred Steinkeller
Pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – ppor. rez. Stanisław Jastrzębski
  • dowódca plutonu kolarzy- por. Ryszard Jerzy Trętowski
  • dowódca drużyny pionierów – ppor. rez. Mieczysław Czyhiryn
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Bohdan Pawłowicz

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Marsz. Piłsudski dekoruje sztandar 1 Pułku Szwoleżerów Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari
1935 podpulkownik 1 pulku szwolezerów.jpg
Proporzec pułku
Sztandar

Jesienią 1919 roku w Warszawie zorganizował się komitet, który dla pułku ufundował sztandar[13]. Na jednej stronie sztandaru wyhaftowano obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej oraz napis „Tuum fac. nec respicies finem”, a na drugiej stronie sztandaru Orzeł Biały oraz napis „1-y pułk szwoleżerów Józefa Piłsudskiego”. W kościele garnizonowym na placu Saskim odbyła się 17 listopada uroczystość poświęcenia sztandaru, którego dokonał biskup polowy wojsk polskich ks. Stanisław Gall. Po poświęceniu sztandar został przewieziony na dziedziniec Belwederu, gdzie Marszałek Józef Piłsudski wbił gwóźdź z napisem „Wilno”, a następnie wręczył go dowódcy pułku mjr. Gustawowi Orlicz-Dreszerowi.

Sztandar pułku za całokształt pracy bojowej otrzymał Krzyż Virtuti Militari V klasy, a dekoracja odbyła się 19 marca 1921 roku w Chełmie[14].

Po wojnie sztandar został odnaleziony w Zakrzówku i przewieziony do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[15]

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Ro. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921 roku[16]. Regulamin nadawania odznaki został zatwierdzony w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 4, poz. 32 z 1929 roku[17]. Posiada kształt wielopromiennej gwiazdy orderowej w centrum której umieszczono medalion z inicjałami JP, obwiedziony wstęgą Orderu Virtuti Militari. Oficerska – dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 50 mm. Projekt: por. Stanisław Szygiel Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[16].

Oznaka żałobna

26 czerwca 1935 Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego – ustanowił stałą oznakę żałobną.” Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[18].

 Osobny artykuł: Kult Józefa Piłsudskiego.
Święto pułkowe

W 1920 roku zebranie oficerskie podjęło uchwałę by świętem pułku był dzień 10 grudnia, rocznica chrztu bojowego – pierwszej bitwy Pułku stoczonej w 1918 roku pod Dołhobyczowem przez zbiorowy szwadron, wystawiony w połowie przez 2 i 3 szwadron[19].

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski „ustalił i zatwierdził” dzień 10 grudnia świętem pułkowym[20].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.
Prop 1pszw.png
Barwa
Proporczyk srebrny z wąskim amarantowym paskiem pośrodku
Otok amarantowy[21]Otok amarantowy.png

Żurawiejka[22][23]

Szwoleżery kręcą głową,
Chcą być Gwardią Narodową.
Siedzą sobie tak w Warszawie.
Przy kieliszku i przy kawie.

Zawsze dumny z szefa swego,
To szwoleżer Piłsudskiego.
Z adiutantów i lekarzy,
Ma Warszawa pułk gówniarzy.
Ciesz się, bracie szwoleżerze,
Masz protekcję w Belwederze.
W Belwederze na kwaterze
Pośpisz, bracie szwoleżerze.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W Katedrze Świętego Ducha w Warszawie, garnizonowym kościele pułku w okresie II Rzeczypospolitej, została ustanowiona tablica epitafijna poległych żołnierzy 1 Pułku Szwoleżerów, a obok niej 9 grudnia 1936 w została odsłonięta tablica upamiętniająca płk. Jana Głogowskiego i gen. Gustawa Orlicz-Dreszera[24].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[8].
  2. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[9].
  3. Tadeusz Staszewski urodził się 13 lutego 1912 roku. Był absolwentem V rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (16 sierpnia 1930 – 30 czerwca 1931). Po ukończeniu szkoły, w stopniu plutonowego podchorążego, odbył praktykę w 1 pszwol. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 roku w korpusie oficerów rezerwy kawalerii. W 1934 roku posiadał przydział w rezerwie do 1 pszwol. i pozostawał w ewidencji PKU Warszawa Miasto III[11][12]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Smaczny 1989 ↓, s. 136–139.
  2. Karcz i Kryński 1931 ↓, s. 49.
  3. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 2 z 23.08.1935 r. poz. 76.
  4. Mijakowski i Rozdżestwieński 2012 ↓, s. 48.
  5. Mijakowski i Rozdżestwieński 2012 ↓, s. 50.
  6. Karcz i Kryński 1931 ↓, s. 74-75.
  7. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 686.
  8. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  9. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  10. Wojciechowski 1995 ↓, s. 44-47.
  11. Radomyski 1992 ↓, s. 57, 113.
  12. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 130, 585.
  13. Satora 1990 ↓, s. 178.
  14. Karcz i Kryński 1931 ↓, s. 64.
  15. Satora 1990 ↓, s. 179.
  16. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 151.
  17. „Dziennik Rozkazów” (Nr 4), poz. 32, MSWojsk., 1929.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
  19. Karcz i Kryński 1931 ↓, s. 65-70.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  21. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 24 lutego 1928 roku, poz. 66.
  22. Jan Józef Kasprzyk: Śpiewnik. Pieśni legionowe i żołnierskie. Warszawa: Związek Piłsudczyków, 2011, s. 96. ISBN 978-83-933447-0-3.
  23. Żurawiejki na pułki kawalerii.
  24. Hołd poległym szwoleżerom. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 285 z 11 grudnia 1936. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]