Polonia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Polaków za granicą. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Polacy na świecie

Polonia (z łac. Polonia – Polska) – ogół Polaków mieszkających poza granicami Polski[1].

W węższym znaczeniu Polonia to określenie osób poczuwających się do polskiego pochodzenia i związków z polskością, lecz urodzonych poza Polską. Osoby te związki z tradycją i kulturą narodową zachowują w drugim lub w dalszych pokoleniach i na różnym poziomie identyfikowania się z polskimi sprawami[2]. Określenie to dotyczy np. polskich społeczności w USA, Kanadzie, Francji, Brazylii, w których dominują osoby, których przodkowie opuścili Polskę dziesiątki lat temu[3].

Polonią uznaje się tylko polskich emigrantów, nie określając tym mianem osób i ich potomków mieszkających na terenach, które w przeszłości należały do państwa polskiego, ale w wyniku zmiany granic znalazły się poza Polską. Argumentem za tym stanowiskiem jest stwierdzenie, że ludzie ci nie wyjechali z Polski, tylko zmieniły się granice państwa rządzonego przez Polaków. Oni sami uznają się za Polaków, a nie za Polonię. Po zmianach granicznych w 1945 roku istnieją 3 skupiska (jedno z nich zanikło niedawno) polskich autochtonów poza granicami Polski. Do terenów tych należą:

  • Zaolzie (Śląsk utracony w średniowieczu w większości Polska w 1945 roku odzyskała, poza Polską pozostało przede wszystkim Zaolzie z ludnością należącą do śląskiej podgrupy narodu polskiego, natomiast imigranci polscy z Galicji występujący głównie w Ostrawie niemal doszczętnie zostali zasymilowani przez Czechów; zaolziańscy autochtoni utworzyli rozwinięte polskie zaplecze kulturalne obejmujące polskie szkolnictwo, organizacje, media – zob. Polacy w Czechach)[4][5][6][7][8][9].
  • Spisz (utracony w 1769 – pod koniec XIX wieku ludność polska została tam niemal kompletnie zasymilowana przez Słowaków)[10].
  • Kresy Wschodnie (Utracone w latach 1772–1795 w wyniku rozbiorów i ponownie utracone w latach 1939–1945 na rzecz ZSRR – zob. Polacy na Litwie, Polacy na Łotwie, Polacy na Ukrainie, Polacy na Białorusi).

Liczebność Polonii[edytuj]

Dzień Polonii i Polaków za Granicą w Atenach (2008)
Dzielnica Greenpoint w Nowym Jorku
Polscy emigranci w Stanach Zjednoczonych, początek XX wieku
Gateway Theatre w Chicago, siedziba Fundacji Kopernikowskiej w dzielnicy Jefferson Park
Polski sklep na Milwaukee Avenue w Chicago
Tablica pamiątkowa poświęcona „Tym, którzy zostali na Kresach Wschodnich” w Bielkowie koło Szczecina (powiat stargardzki)

Według danych szacunkowych poza terytorium Polski mieszka do 21 milionów Polaków i osób pochodzenia polskiego[11]. Polska liczy ok. 38,1 mln mieszkańców (stan na 2008 r.).

Skupiska Polaków i osób polskiego pochodzenia w świecie[11].

Państwo i liczebność (od 10 osobowych skupisk):

Państwo Liczebność Uwagi (procent ogółu ludności, rok spisu);
Strona Wikipedii o Polonii w poszczególnych krajach
Afganistan 100
Albania 50
Algieria 250
Andora 10
Arabia Saudyjska 100
Argentyna 450 000 Polonia w Argentynie
Armenia 1200
Australia 200 000 Polonia w Australii
Austria 55 000
Azerbejdżan 1000
Bahrajn 130
Bangladesz 20
Belgia 70 000
Białoruś 396 000 oficjalnie (3,9%, 1999)[12], szacunki nieoficjalne: do 900 000[11]
Polacy na Białorusi
Boliwia 500
Bośnia i Hercegowina 350 Polonia w Bośni i Hercegowinie
Brazylia 1 800 000 Polonia w Brazylii
Bułgaria 2600
Chile 10 000 Polonia w Chile
Chiny 300
Chorwacja 567 oficjalnie (<0,001%, 2001); szacunkowo 2 400[11]
Cypr 2859 Wynik spisu powszechnego na Cyprze w 2011 roku[13]
Czechy 39 269[14] oficjalnie (0,5%, 2011); szacunkowo 100 000[11]
Polacy w Czechach
Dania 20 000 Polonia w Danii
Dominikana 100
Egipt 600
Ekwador 350
Estonia 2193 oficjalnie (0,1%, 2000); szacunkowo 5 000[11]
Polacy w Estonii
Etiopia 100
Finlandia 5000
Filipiny 100
Francja 1 050 000 Polonia we Francji
Ghana 100
Grecja 50 000
Gruzja/Abchazja 6000
Gujana 100
Gwatemala 100
Hiszpania 45 000
Holandia 60 000
Honduras 100
Indie 100
Indonezja 100
Irak 100
Iran 100
Irlandia 122 585 Polonia w Irlandii
Islandia 7000 Polonia na Islandii
Izrael 4000
Japonia 600
Jemen 50
Jordania 250
Kamerun 100
Kanada 900 000 Polonia w Kanadzie
Kazachstan 100 000
Kenia 100
Kirgistan 1400
Kolumbia 3000
Kongo 100
Korea Południowa 100
Korea Północna 11
Kostaryka 200
Kuba 150
Kuwejt 250
Liban 700 Polonia w Libanie
Libia 350
Liechtenstein 10
Litwa 235 000 oficjalnie (6,7%, 2001); szacunkowo 300 000[11]
Polacy na Litwie
Luksemburg 3000
Łotwa 60 416 oficjalnie (2,5%, 2000); szacunkowo 75 000[11]
Macedonia 162 oficjalnie (<0,001%, 2000); szacunkowo 600[11]
Madagaskar 80
Malezja 100
Malta 30[potrzebny przypis]
Maroko 500
Mauretania 100
Mauritius 50
Meksyk 10 000
Mołdawia 10 000
Monako 100
Mozambik 10
Niemcy 2 000 000[11][15] Polacy w Niemczech
Nikaragua 100
Nigeria 100
Norwegia 70 103 Polonia w Norwegii
Nowa Zelandia 6000 Polonia w Nowej Zelandii
Panama 200
Papua-Nowa Gwinea 20
Paragwaj 10 000
Pakistan 50
Peru 5000
Portugalia 3000
Republika Południowej Afryki 35 000 Polonia w Południowej Afryce
Rosja 95 000 oficjalnie (<0,001%, 1989); szacunkowo 300 000[11]
Rumunia 10 000 Polonia w Rumunii
Rwanda 100
Senegal 100
Serbia i Czarnogóra 1200
Singapur 200
Słowacja 3084[16] oficjalnie (0,1%, 2011); szacunkowo 10 000[11]
Słowenia 200
Stany Zjednoczone 9 292 875 oficjalnie (3,3%, 2000); szacunkowo 10 600 000[11]
Polonia w Stanach Zjednoczonych
Sudan 100
Syria 600
Szwajcaria 20 000 Polonia w Szwajcarii
Szwecja 100 000 Polonia w Szwecji
Tadżykistan 2000
Tajlandia 100
Tajwan 100
Tanzania 100
Tunezja 500
Turcja 1000 Polonia w Turcji
Turkmenistan 5000
Uganda 100
Ukraina 144 100 oficjalnie (0,3%, 2001); szacunkowo 900 000[11]
Polacy na Ukrainie
Urugwaj 10 000
Uzbekistan 5000
Watykan 50
Wenezuela 4000
Węgry 20 000 Polonia na Węgrzech
Wielka Brytania 853 000 Polonia w Wielkiej Brytanii
Wietnam 100
Włochy 110 000 Około 110 000 osób. 105 608 w 2009 roku według Istituto Nazionale di Statistica[17]; 112 000 w 2012 według Caritas[18]
Wybrzeże Kości Słoniowej 100
Zambia 100
Zimbabwe 800
Zjednoczone Emiraty Arabskie 3000

Powyższe dane podają czasami znacznie większą liczebność Polaków niż inne statystyki, np. spisy powszechne, i nie muszą oznaczać rzeczywistej populacji, a jedynie zbliżoną (szacunkową). W niektórych państwach podczas spisów nie zbiera się danych dotyczących narodowości, w takich przypadkach jedynym źródłem informacji są dane szacunkowe.

Główne ośrodki polonijne[edytuj]

Polska wieś Wierszyna na Syberii
Polonia w Niemczech
Polacy w Hamburgu
Polacy w Berlinie
Suczawa – siedziba Związku Polaków w Rumunii
Polski kościół i cmentarz w Pleszy w Rumunii

Statystyka (2006) przedstawia największe skupiska polonijne na świecie. Warto jednak zwrócić uwagę, że Polonia istnieje również w takich miejscach jak Oceania, Katar, Mjanma, Nepal, Salwador, Trynidad, Surinam, Antyle Holenderskie, Barbados, Mali oraz Antarktyda (polska stacja badawcza).

Przyczyny emigracji[edytuj]

Polscy emigranci pochodzą z kilku fal migracji:

  • uchodźcy po powstaniach narodowych w XIX wieku (głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemiec i Ameryki Północnej),
  • emigracja zarobkowa w II połowie XIX wieku aż do 1939 r. (robotnicy głównie do Francji, Belgii i Niemiec; chłopi do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii i Argentyny),
  • emigracja na skutek II wojny światowej oraz z przyczyn politycznych po wojnie,
  • emigracja polskich Żydów na skutek napięć narodowościowych i prześladowań antysemickich (w różnych falach i okresach, przed wojną i po wojnie, m.in. tzw. emigracja pomarcowa lat 1968–1971)
  • emigracja z przyczyn ekonomicznych i politycznych w latach 80. XX wieku,
  • emigracja zarobkowa po 1989 r. (głównie do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec, Austrii, Włoch, Kanady i Stanów Zjednoczonych).

Media polonijne[edytuj]

Obecnie emitowane są 3 telewizje nadające z terytorium Polski dla rodaków za granicą należące do trzech największych nadawców telewizyjnych w Polsce – TVP Polonia, Polsat 2 International i TVN International. Kanały te emitują przede wszystkim powtórki z kanałów dla widzów w Polsce.

W Chicago działa największa polskojęzyczna telewizja poza terytorium RP – Polvision Waltera Kotaby.

Zobacz też[edytuj]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Polonia.

Przypisy

  1. Anna Runge, Jerzy Runge: Słownik pojęć z geografii społeczno-ekonomicznej. Videograf Edukacja, 2008, s. 243–244. ISBN 978-83-60763-48-3.
  2. Rządowy program współpracy z Polonią i Polakami za granicą w latach 2015–2020. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2015. [dostęp 2016-12-11]. s. 2–3.
  3. Definicje, pojęcia dotyczące spraw polonijnych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych. [dostęp 2016-12-11].
  4. Poláci na Těšínsku.
  5. Mečislav Borák (red.), Nástin dějin Těšínska, Ostrava 1992.
  6. Leoš Šatava, Národnostní menšiny v Evropě, Praha 1994.
  7. Władysław Sosna (red.), Śląsk Cieszyński, Cieszyn 2001.
  8. Reginald Kneifel, Topographie des kaiserl. königl. Antheils von Schlesien I-III, Brünn 1804-1805.
  9. Wojciech Janik, Bitwa pod Skoczowem 28-30 stycznia 1919 roku: geneza, przebieg, skutki, Cieszyn 1999.
  10. Jerzy M. Roszkowski, Zapomniane Kresy. Spisz, Orawa, Czadeckie w świadomości i działaniach Polaków 1895-1925, 2012.
  11. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Polonia w liczbach (pol.). W: Polska Diaspora na świecie (dane szacunkowe 2007) [on-line]. Stowarzyszenie Wspólnota Polska. [dostęp 2014-03-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. a b Polacy na Białorusi – Liczebność i rozmieszczenie ludności polskiej według ostatnich spisów powszechnych.
  13. Population Census – Key Figures – Statistical Service of Cyprus.
  14. Wyniku spisu z 2011 (wynik nie uwzględnia mieszanych deklaracji).
  15. Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Krzysztof Sawicki: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2009. zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią MSZ. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009, s. 177. ISBN 978-83-89607-81-2. [dostęp 2011-02-28]. (pol.)
  16. Spis powszechny 2011.
  17. Cittadini Stranieri. Popolazione residente per sesso e cittadinanza al 31 Dicembre 2009. Italia – Tutti i Paesi – Istituto Nazionale di Statistica.
  18. „Dossier Statistico Immigrazione 2012” – Caritas.
  19. Amt für Statistik Berlin-Brandenburg: Foreign residents of Berlin.
  20. Ausländische Bevölkerung in Hamburg am 31.12.2016
  21. Les immigrés par sexe, âge et pays de naissanceInstitut national de la statistique et des études économiques, 2011.
  22. Aire urbaine 2010 de Marseille – Aix-en-Provence (003) – NAT1 – Population par sexe, âge et nationalité – 2011.
  23. A summary of countries of birth in London, Census Update – Office for National Statistics.
  24. South: Polish immigration – BBC.
  25. Jaka jest najliczniejsza grupa obcokrajowców w Wielkiej Brytanii? Tak, dobrze się domyślacie. [dostęp 2015-08-27].
  26. Cittadini Stranieri. Bilancio demografico anno 2009 e popolazione residente al 31 Dicembre – Tutti i paesi di cittadinanza. Comune: RomaIstituto Nazionale di Statistica, 2014.
  27. Foreign Citizens. Resident Population by sex and citizenship on 31st december october 2013. Province: Roma – Istituto Nazionale di Statistica, 2014.

Bibliografia[edytuj]

  • Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2012. Zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ. Warszawa: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2013, s. 177. ISBN 978-83-63743-17-8. [dostęp 2013-11-27]. (pol.)
  • Jan Rozwadowski: Emigracja polska we Francji. Europejski ruch wychodźczy. La Madeleine lez Lille, 1927 (304 s.)
  • Edmond Marek: Luźne refleksje. O Polonii francuskiej. Wczoraj – dzisiaj – jutro. Lille 1982 (25 s.)
  • Jan Paweł II a emigracja i Polonia 1978–1989. pod red. R. Dzwonkowskiego, S. Kowalczyka, E. Walewandra. Lublin 1991
  • Edward Kołodziej: Emigracja z ziem polskich i Polonia. (1831–1939). Informator o źródłach przechowywanych w terenowych archiwach państwowych w Polsce. Warszawa, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1997 (185 s.)
  • Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 2. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2006 (192 s.)
  • Przegląd Polsko-Polonijny. Periodyk (półrocznik) naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie, Nr 1. Wyd. Stowarzyszenie „Polska w Świecie”. Gorzów Wielkopolski 2011, s. 333, il.

Linki zewnętrzne[edytuj]