Polonia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy Polaków za granicą. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Polacy na świecie

Diaspora Polaków zwyczajowo Polonia (z łac. Polonia – Polska) – określenie Polaków mieszkających poza historycznymi granicami Polski.

Polonią uznaje się tylko polskich emigrantów, nie określając tym mianem osób i ich potomków mieszkających na terenach, które w przeszłości należały do państwa polskiego, ale w wyniku zmiany granic znalazły się poza Polską. Argumentem za tym stanowiskiem jest stwierdzenie, że ludzie ci nie wyjechali z Polski, tylko zmieniły się granice państwa rządzonego przez Polaków. Oni sami uznają się za Polaków, a nie za Polonię. Po zmianach granicznych w 1945 roku istnieją 3 skupiska (jedno z nich zanikło niedawno) polskich autochtonów poza granicami Polski. Do terenów tych należą:

  • Zaolzie (Śląsk utracony w średniowieczu w większości Polska w 1945 roku odzyskała, poza Polską pozostało przede wszystkim Zaolzie z ludnością należącą do śląskiej podgrupy narodu polskiego, natomiast imigranci polscy z Galicji występujący głównie w Ostrawie niemal doszczętnie zostali zasymilowani przez Czechów; zaolziańscy autochtoni utworzyli rozwinięte polskie zaplecze kulturalne obejmujące polskie szkolnictwo, organizacje, media – Polacy w Czechach)[1][2][3][4][5][6].
  • Spisz (utracony w 1769 – pod koniec XIX wieku ludność polska została tam niemal kompletnie zasymilowana przez Słowaków)[7].
  • Kresy Wschodnie (Utracone w latach 1772-1795 w wyniku rozbiorów i ponownie utracone w latach 1939-1945 na rzecz ZSRR – Polacy na Litwie, Polacy na Łotwie, Polacy na Ukrainie, Polacy na Białorusi).

Liczebność Polonii[edytuj | edytuj kod]

Dzień Polonii i Polaków za Granicą w Atenach (2008)
Dzielnica Greenpoint w Nowym Jorku
Polscy emigranci w Stanach Zjednoczonych, początek XX wieku
Gateway Theatre w Chicago, siedziba Fundacji Kopernikowskiej w dzielnicy Jefferson Park
Polski sklep na Milwaukee Avenue w Chicago
Tablica pamiątkowa poświęcona „Tym, którzy zostali na Kresach Wschodnich” w Bielkowie koło Szczecina (powiat stargardzki)

Według danych szacunkowych poza terytorium Polski mieszka do 21 milionów Polaków i osób pochodzenia polskiego[8]. Polska liczy ok. 38,1 mln mieszkańców (stan na 2008 r.).

Skupiska Polaków i osób polskiego pochodzenia w świecie[8].

Państwo i liczebność (od 10 osobowych skupisk):

Państwo Liczebność Uwagi (procent ogółu ludności, rok spisu);
Strona Wikipedii o Polonii w poszczególnych krajach
Afganistan 100
Albania 50
Algieria 250
Andora 10
Arabia Saudyjska 100
Argentyna 450 000 Polonia w Argentynie
Armenia 1200
Australia 200 000 Polonia w Australii
Austria 55 000
Azerbejdżan 1000
Bahrajn 130
Bangladesz 20
Belgia 70 000
Białoruś 396 000 oficjalnie (3,9%, 1999)[9], szacunki nieoficjalne: do 900 000[8]
Polacy na Białorusi
Boliwia 500
Bośnia i Hercegowina 350 Polonia w Bośni i Hercegowinie
Brazylia 1 800 000 Polonia w Brazylii
Bułgaria 2600
Chile 10 000 Polonia w Chile
Chiny 300
Chorwacja 567 oficjalnie (<0,001%, 2001); szacunkowo 2 400[8]
Cypr 2859 Wynik spisu powszechnego na Cyprze w 2011 roku[10]
Czechy 39 269[11] oficjalnie (0,5%, 2011); szacunkowo 100 000[8]
Polacy w Czechach
Dania 20 000 Polonia w Danii
Dominikana 100
Egipt 600
Ekwador 350
Estonia 2193 oficjalnie (0,1%, 2000); szacunkowo 5 000[8]
Polacy w Estonii
Etiopia 100
Finlandia 5000
Filipiny 100
Francja 1 050 000 Polonia we Francji
Ghana 100
Grecja 50 000
Gruzja/Abchazja 6000
Gujana 100
Gwatemala 100
Hiszpania 45 000
Holandia 60 000
Honduras 100
Indie 100
Indonezja 100
Irak 100
Iran 100
Irlandia 122 585 Polonia w Irlandii
Islandia 7000 Polonia na Islandii
Izrael 4000
Japonia 600
Jemen 50
Jordania 250
Kamerun 100
Kanada 900 000 Polonia w Kanadzie
Kazachstan 100 000
Kenia 100
Kirgistan 1400
Kolumbia 3000
Kongo 100
Korea Południowa 100
Korea Północna 11
Kostaryka 200
Kuba 150
Kuwejt 250
Liban 700 Polonia w Libanie
Libia 350
Liechtenstein 10
Litwa 235 000 oficjalnie (6,7%, 2001); szacunkowo 300 000[8]
Polacy na Litwie
Luksemburg 3000
Łotwa 60 416 oficjalnie (2,5%, 2000); szacunkowo 75 000[8]
Macedonia 162 oficjalnie (<0,001%, 2000); szacunkowo 600[8]
Madagaskar 80
Malezja 100
Malta 30
Maroko 500
Mauretania 100
Mauritius 50
Meksyk 10 000
Mołdawia 10 000
Monako 100
Mozambik 10
Niemcy 2 000 000[8][12] Polacy w Niemczech
Nikaragua 100
Nigeria 100
Norwegia 70 103 Polonia w Norwegii
Nowa Zelandia 6000 Polonia w Nowej Zelandii
Panama 200
Papua-Nowa Gwinea 20
Paragwaj 10 000
Pakistan 50
Peru 5000
Portugalia 3000
Republika Południowej Afryki 35 000 Polonia w Republice Południowej Afryki
Rosja 95 000 oficjalnie (<0,001%, 1989); szacunkowo 300 000[8]
Rumunia 10 000 Polonia w Rumunii
Rwanda 100
Senegal 100
Serbia i Czarnogóra 1200
Singapur 200
Słowacja 3084[13] oficjalnie (0,1%, 2011); szacunkowo 10 000[8]
Słowenia 200
Stany Zjednoczone 9 292 875 oficjalnie (3,3%, 2000); szacunkowo 10 600 000[8]
Polonia w Stanach Zjednoczonych
Sudan 100
Syria 600
Szwajcaria 20 000 Polonia w Szwajcarii
Szwecja 100 000 Polonia w Szwecji
Tadżykistan 2000
Tajlandia 100
Tajwan 100
Tanzania 100
Tunezja 500
Turcja 1000 Polonia w Turcji
Turkmenistan 5000
Uganda 100
Ukraina 144 100 oficjalnie (0,3%, 2001); szacunkowo 900 000[8]
Polacy na Ukrainie
Urugwaj 10 000
Uzbekistan 5000
Watykan 50
Wenezuela 4000
Węgry 20 000 Polonia na Węgrzech
Wielka Brytania 853 000 oficjalnie (2015)[14]
Wietnam 100
Włochy 110 000 Około 110 000 osób. 105 608 w 2009 roku według Istituto Nazionale di Statistica[15]; 112 000 w 2012 według Caritas[16]
Wybrzeże Kości Słoniowej 100
Zambia 100
Zimbabwe 800
Zjednoczone Emiraty Arabskie 3000

Powyższe dane podają czasami znacznie większą liczebność Polaków niż inne statystyki, np. spisy powszechne, i nie muszą oznaczać rzeczywistej populacji, a jedynie zbliżoną (szacunkową). W niektórych państwach podczas spisów nie zbiera się danych dotyczących narodowości, w takich przypadkach jedynym źródłem informacji są dane szacunkowe.

Główne ośrodki polonijne[edytuj | edytuj kod]

Polska wieś Wierszyna na Syberii
Polonia w Niemczech
Polacy w Hamburgu
Polacy w Hamburgu
Suczawa – siedziba Związku Polaków w Rumunii
Polski kościół i cmentarz w Pleszy w Rumunii

Statystyka (2006) przedstawia największe skupiska polonijne na świecie. Warto jednak zwrócić uwagę, że Polonia istnieje również w takich miejscach jak Oceania, Katar, Mjanma, Nepal, Salwador, Trynidad, Surinam, Antyle Holenderskie, Barbados, Mali oraz Antarktyda (polska stacja badawcza).

Przyczyny emigracji[edytuj | edytuj kod]

Polscy emigranci pochodzą z kilku fal migracji:

  • uchodźcy po powstaniach narodowych w XIX w. (głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemiec i Ameryki Północnej),
  • emigracja zarobkowa w II poł. XIX w. aż do 1939 r. (robotnicy głównie do Francji, Belgii i Niemiec; chłopi do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii i Argentyny),
  • emigracja na skutek II wojny światowej oraz z przyczyn politycznych po wojnie,
  • emigracja polskich Żydów na skutek napięć narodowościowych i prześladowań antysemickich (w różnych falach i okresach, przed wojną i po wojnie, m.in. tzw. emigracja pomarcowa lat 1968–1971)
  • emigracja z przyczyn ekonomicznych i politycznych w latach 80. XX wieku,
  • emigracja zarobkowa po 1989 r. (głównie do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec, Austrii, Włoch, Kanady i Stanów Zjednoczonych).

Media polonijne[edytuj | edytuj kod]

Obecnie emitowane są 3 telewizje nadające z terytorium Polski dla rodaków za granicą należące do trzech największych nadawców telewizyjnych w Polsce – TVP Polonia, Polsat 2 International i TVN International. Kanały te emitują przede wszystkim powtórki z kanałów dla widzów w Polsce.

W Chicago działa największa polskojęzyczna telewizja poza terytorium RP – Polvision Waltera Kotaby.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Poláci na Těšínsku.
  2. Mečislav Borák (red.), Nástin dějin Těšínska, Ostrava 1992.
  3. Leoš Šatava, Národnostní menšiny v Evropě, Praha 1994.
  4. Władysław Sosna (red.), Śląsk Cieszyński, Cieszyn 2001.
  5. Reginald Kneifel, Topographie des kaiserl. königl. Antheils von Schlesien I-III, Brünn 1804-1805.
  6. Wojciech Janik, Bitwa pod Skoczowem 28-30 stycznia 1919 roku: geneza, przebieg, skutki, Cieszyn 1999.
  7. Jerzy M. Roszkowski, Zapomniane Kresy. Spisz, Orawa, Czadeckie w świadomości i działaniach Polaków 1895-1925, 2012.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 8,14 8,15 8,16 8,17 8,18 8,19 8,20 8,21 8,22 8,23 8,24 8,25 8,26 8,27 8,28 8,29 8,30 8,31 8,32 8,33 Polonia w liczbach (pol.). W: Polska Diaspora na świecie (dane szacunkowe 2007) [on-line]. Stowarzyszenie Wspólnota Polska. [dostęp 2014-03-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. 9,0 9,1 Polacy na Białorusi – Liczebność i rozmieszczenie ludności polskiej według ostatnich spisów powszechnych.
  10. Population Census – Key Figures – Statistical Service of Cyprus.
  11. Wyniku spisu z 2011 (wynik nie uwzględnia mieszanych deklaracji).
  12. Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Krzysztof Sawicki: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2009. zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią MSZ. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009, s. 177. ISBN 978-83-89607-81-2. [dostęp 2011-02-28]. (pol.)
  13. Spis powszechny 2011.
  14. 14,0 14,1 Jaka jest najliczniejsza grupa obcokrajowców w Wielkiej Brytanii? Tak, dobrze się domyślacie. [dostęp 2015-08-27].
  15. Cittadini Stranieri. Popolazione residente per sesso e cittadinanza al 31 Dicembre 2009. Italia – Tutti i Paesi – Istituto Nazionale di Statistica.
  16. „Dossier Statistico Immigrazione 2012” – Caritas.
  17. Amt für Statistik Berlin-Brandenburg: Foreign residents of Berlin.
  18. Les immigrés par sexe, âge et pays de naissanceInstitut national de la statistique et des études économiques, 2011.
  19. A summary of countries of birth in London, Census Update – Office for National Statistics.
  20. South: Polish immigration – BBC.
  21. Cittadini Stranieri. Bilancio demografico anno 2009 e popolazione residente al 31 Dicembre – Tutti i paesi di cittadinanza. Comune: RomaIstituto Nazionale di Statistica, 2014.
  22. Foreign Citizens. Resident Population by sex and citizenship on 31st december october 2013. Province: Roma – Istituto Nazionale di Statistica, 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2012. Zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ. Warszawa: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2013, s. 177. ISBN 978-83-63743-17-8. [dostęp 2013-11-27]. (pol.)
  • Jan Rozwadowski: Emigracja polska we Francji. Europejski ruch wychodźczy. La Madeleine lez Lille, 1927 (304 s.)
  • Edmond Marek: Luźne refleksje. O Polonii francuskiej. Wczoraj – dzisiaj – jutro. Lille 1982 (25 s.)
  • Jan Paweł II a emigracja i Polonia 1978–1989. pod red. R. Dzwonkowskiego, S. Kowalczyka, E. Walewandra. Lublin 1991
  • Edward Kołodziej: Emigracja z ziem polskich i Polonia. (1831–1939). Informator o źródłach przechowywanych w terenowych archiwach państwowych w Polsce. Warszawa, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1997 (185 s.)
  • Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 2. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2006 (192 s.)
  • Przegląd Polsko-Polonijny. Periodyk (półrocznik) naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie, Nr 1. Wyd. Stowarzyszenie „Polska w Świecie”. Gorzów Wielkopolski 2011, s. 333, il.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]