Pułk Ułanów Karpackich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pułk Ułanów Karpackich
(3 Pułk Ułanów Karpackich)
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa ułanów karpackich
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1940
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca Karpackich
Tradycje
Nadanie sztandaru 17 listopada 1945[1]
Kontynuacja 73 Pułk Zmechanizowany
batalion czołgów Ułanów Karpackich
5 Brygady Zmechanizowanej
batalion czołgów Ułanów Karpackich
3 Brygady Zmechanizowanej
18 Pułk Rozpoznawczy
Dowódcy
Pierwszy ppłk kaw. Władysław Bobiński
Działania zbrojne
kampania afrykańska
bitwa o Tobruk
kampania włoska
bitwa o Monte Cassino
Organizacja
Dyslokacja Quizil Ribat, Weelsby Camp
Podległość Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich
2 Korpus Strzelców
3 Dywizja Strzelców Karpackich
2 Korpus Polski
2 Warszawska Dywizja Pancerna
Rodzaj wojsk kawaleria
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Samochód pancerny pułku – Staghound
Pamiątkowy medal
awers
rewers

Pułk Ułanów Karpackich – początkowo pułk rozpoznawczy grupy brygadowej (ang. Brigade Group)[2], następnie dywizyjny pułk rozpoznawczy (ang. divisional reconnaissance regiment), potem korpuśny pułk rozpoznawczy[3] i w końcu pancerny pułk rozpoznawczy dywizji pancernej uzbrojony w czołgi (ang. armoured reconnaissance regiment)[4].

Historia pułku[edytuj]

Rozkazem Naczelnego Wodza ogłoszonym w rozkazie dziennym Dyonu nr 29 z 5 lutego 1941 przemianowano Dywizjon Ułanów Brygady Strzelców Karpackich na Pułk Ułanów Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich.

Od 21 sierpnia do 24 grudnia 1941 roku pułk walczył w bitwie o Tobruk oraz prowadził pościg na Acroma.
Od 1 lipca do 11 października 1942 roku pułk uczestniczył w obronie Delty Nilu.

Na podstawie rozkazu Ldz. 100/tj./42 dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie z 12 października 1942 roku pułk został wcielony do 3 Dywizji Strzelców Karpackich[5].

Na podstawie rozkazu Ldz. 821/I/Tj/42 dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie z 10 listopada 1942 roku Organizacja 3 Dywizji Strzelców Karpackich pułk został zaliczony do składu „jednostek pozabrygadowych” 3 Dywizji Strzelców Karpackich pod nazwą „3 Pułk Ułanów Karpackich” razem z „plutonem łączności 3 pułku ułanów Karpackich” i „czołówką naprawczą 3 pułku ułanów Karpackich”[6]. Stan etatowy pułku liczył wówczas 42 oficerów i 603 szeregowych[7].

Od 13 listopada do 4 grudnia 1942 roku 3 DSK przeszła do rejonu Mosul-Qaiyara (Qayyarah) za wyjątkiem 3 Pułku Ułanów Karpackich, który pozostał w Quizil Ribat, „gdzie ze wszystkich pułków rozpoznawczych zostało utworzone wyszkoleniowe zgrupowanie kawalerii”[8]. Szkolenie rozpoczęto w styczniu 1943 roku.[9].

14 maja 1943 roku dotychczasowy dowódca pułku, podpułkownik Władysław Bobiński został przeniesiony na stanowisko oficera sztabowego do zleceń dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie, a na stanowisko dowódcy pułku został wyznaczony major Stanisław Zakrzewski. Dwa dni później pułk został podporządkowany dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie, a jego miejsce w składzie 3 Dywizji Strzelców Karpackich zajął 12 Pułk Ułanów Podolskich[10].

19 stycznia 1944 roku pułku przybył na obszar operacyjny Włoch.
5 marca 1944 roku pułk wszedł do akcji nad rzeką Sangro.
26 kwietnia 1944 roku pułk objął odcinek bojowego pod Monte Cassino.
19 maja 1944 roku 3 szwadron wypadem zdobył szczyt Passo Corno. W czasie walki poległo 23 ułanów, a kolejnych 30 zostało rannych.
Od 2 do 18 lipca 1944 roku pułk walczył w bitwie o Ankonę.
Od 19 lipca do 29 sierpnia 1944 roku oddział walczył o Senigallię i nad rzeką Metauro o przełamanie Linii Gotów.
2 września 1944 roku pułk wkroczył do Pesaro.
Od 5 marca do 21 kwietnia 1945 roku oddział walczył w obronie nad rzeką Senio, a następnie w bitwie o Bolonię.
17 listopada 1945 roku pułk otrzymał sztandar ofiarowany przez Polaków w Rzymie.
25 lipca 1946 roku pułk wyjechał z Włoch do Wielkiej Brytanii.
14 lipca 1948 roku w Sudbrook Camp pułk został rozformowany.

11 listopada 1966 roku nadano pułkowi Order Virtuti Militari[11].

Skład[edytuj]

  • dowódca – mjr kaw. Władysław Bobiński
  • szwadron dowodzenia – rtm. Antoni Smodlibowski[12]
  • 1 szwadron liniowy – rtm. Stanisław Kałusowski
  • 2 szwadron liniowy – por. Jan Porzecki
  • 3 szwadron liniowy – rtm. Antoni Kawecki
    • 5 plutonów ciężkich samochodów pancernych
    • pluton strzelecki na transporterach opancerzonych

Sprzęt

  • samochodów pancernych – 61

Stan osobowy:

  • oficerów – 39
  • ułanów pancernych – 710

Obsada Personalna w sierpniu 1941 roku[13]
Dowództwo pułku:

  • dowódca pułku - mjr Władysław Bobiński (na kursie)
  • na czas nieobecności p.o. zastępcy dcy - mjr dypl. S. Maleszewski
  • zastępca dowódcy pułku - rtm. Stanisław Zakrzewski (w szpitalu)
  • adiutant pułku - rtm. Wiktor Zaniewski
  • kapelan - ks. Jan Malinowski
  • lekarz pułku - por. lek. dr Bernard Chrzanowski
  • oficerów 9
  • podoficerów 6

Szwadron dowodzenia

  • dowódca szwadronu - por. Jan Porzecki (na kursie)
  • zastępca dowódcy szwadronu - por. Tadeusz Majerowicz
  • szef szwadronu - wachm. Bronisław Czekatowski
  • podoficerów i ułanów 110

Pluton łączności

  • dowódca plutonu - por. Stanisław Stryjski
  • szef plutonu - wachm. Stanisław Kubaj
  • podoficerów i ułanów 25

1 Szwadron

  • dowódca szwadronu - rtm. Stanisław Kałusowski (na kursie)
  • zastępca dowódcy szwadronu - por. Franciszek Fangor
  • szef szwadronu - wachm. Franciszek Saban
  • oficerów 7
  • podoficerów i ułanów 113

2 Szwadron

  • dowódca szwadronu rtm. Antoni Smodlibowski
  • zastępca dowódcy szwadronu - ppor. Szczepan Stańczykiewicz
  • szef szwadronu - st. wachm. Józef Podwysocki
  • oficerów 6
  • podoficerów i ułanów 112

3 Szwadron

  • dowódca szwadronu - rtm. Antoni Kawecki
  • zastępca dowódcy szwadronu - por. Czesław Pawłowski
  • szef szwadronu - wachm. Kazimierz Januszewski
  • oficerów 6
  • podoficerów i ułanów 110

Symbole pułku[edytuj]

Proporczyk pułku

Sztandar
Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo polskie w Rzymie, został wręczony pułkowi 17 listopada 1945 roku[14]. Na stronie głównej umieszczono na ramionach krzyża kawalerskiego nazwy miejscowości, o które pułk walczył: „Tobruk”, „Monte Cassino”, „Ancona”, „Bologna”. Na odwrotnej umieszczono: w lewym górnym rogu odznaka honorowa 2 Korpusu, w lewym dolnym i w prawym górnym – oznaki pułkowe, noszone na kołnierzu kurtki i berecie[15] na tle barw pułkowych, w prawym dolnym – oznaka rozpoznawcza dowództwa 2 Korpusu i oddziałów pozadywizyjnych[14].

Płachta sztandaru została wykonana w zakładach hafciarskich Watykanu. Pułkowa czołówka naprawcza wykonała drzewce z wyciora armatniego, a orła sztandarowego wykonał z grubo posrebrzanej łuski pocisku armatniego plutonowy A. Łabędzki, artysta rzeźbiarz, późniejszy wykładowca ASP w Krakowie[16].

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[17].

Przypisy

  1. Krząstek i Żak 1997 ↓, s. 169.
  2. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 14.
  3. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 26.
  4. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 45.
  5. Kronika 3 DSK 1943 ↓, s. 23.
  6. Kronika 3 DSK 1943 ↓, s. 49-51.
  7. Kronika 3 DSK 1943 ↓, s. 19.
  8. Kronika 3 DSK 1943 ↓, s. 24.
  9. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 25.
  10. Kronika 3 DSK 1943 ↓, s. 32.
  11. Krząstek i Żak 1997 ↓, s. 168.
  12. W składzie szwadronu 8-działowa bateria armat 75 mm.
  13. Bielatowicz 1966 ↓, s. ?.
  14. a b Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. s. 48.
  15. Palmy z półksiężycem.
  16. Gazeta „Pancerniak” 5 Dywizji Zmechanizowanej Nr 26 z 26 sierpnia 1989 r. s 3
  17. Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. s. 124.

Bibliografia[edytuj]

  • Kronika 3 Dywizji Strzelców Karpackich Nr 1 za czas od 3 V 1942 do 10 XII 1943. W: Oddziałowe Kroniki i Dzienniki Działań, sygn. C.292 [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1943. [dostęp 2016-06-03].
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie: formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
  • Witold Biegański, Szczurami Tobruku ich zwali. Z dziejów walk polskich formacji wojskowych w Afryce Północnej w latach 1941-1943, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1988.
  • Ułani Karpaccy. Zarys historii pułku. Jan Bielatowicz (red.). Londyn: Nakładem Związku Ułanów Karpackich, 1966.
  • Tadeusz Krząstek, Andrzej Żak: Z ziemi włoskiej do Polski. Warszawa: Wydawnictwo Marrow SA, 1997. ISBN 83-907396-5-8.
  • Zbigniew Lalak, Andrzej Kamiński: Kawaleria pancerna PSZ 1940-1945. Organizacja i struktura. Warszawa: Pegaz-Bis, 2006. ISBN 8311082189.
  • Emil S.Mentel Stanisław Radomyski: Pułk Ulanów Karpackich; Pruszków 1993
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Franciszek Skibiński: Wojska pancerne w II wojnie światowej. Warszawa 1982
  • Zbigniew Wawer: Organizacja Polskich Wojsk Lądowych w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Bellona, Warszawa 1992. ISBN 83-11-08218-9.