Esa-Pekka Salonen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Esa-Pekka Salonen
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 30 czerwca 1958
Helsinki
Instrumenty róg
Gatunki muzyka poważna, neoromantyzm
Zawód kompozytor, dyrygent, waltornista
Strona internetowa

Esa-Pekka Salonen (ur. 30 czerwca 1958 w Helsinkach) – fiński kompozytor, dyrygent, waltornista, prowadzący m.in. Los Angeles Philharmonic (Conductor Laureate) i londyńską Philharmonia Orchestra (Principal Conductor).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Esa-Pekka Salonen urodził się 30 czerwca 1958 roku w Helsinkach[1]. W latach 1973–1977 studiował grę na waltorni i kompozycję u Einojuhaniego Rautavaary (1928–2016) w Akademii Sibeliusa[1]. Następnie studiował dyrygenturę u Jormy Panuli i uzyskał dyplom w 1980 roku[1]. W trakcie studiów odbywał zagraniczne wyjazdy studialne w 1979 roku do Sieny, gdzie uczył się kompozycji u Franco Donatoniego (1927–2000), a w latach 1980 i 1981 do Neapolu, gdzie kształcił się pod kierunkiem Niccolò Castiglioniego (1932–1996)[1].

W 1977 roku był współzałożycielem grupy Korvat auki (pol. „otwarte uszy”), która organizowała koncerty i seminaria na temat muzyki poważnej[1]. W 1979 roku zadebiutował jako dyrygent z Orkiestrą Symfoniczną Fińskiego Radia[1]. W 1981 roku wraz z dyregntem Jukką-Pekką Saraste założył orkiestrę kameralną AVANTI!, która wykonywała utwory muzyki współczesnej[1]. Od 1986 roku Salonen i Saraste organizowali własny festiwal muzyczny w Porvoo[1].

W 1983 roku poprowadził po raz pierwszy orkiestrę londyńskich filharmoników w zastępstwie za Michaela Tilsona Thomasa[1]. W latach 1984–1995 był pierwszym dyrygentem Orkiestry Symfonicznej Szwedzkiego Radia[1]. W latach 1985–1995 dyrygował gościnnie orkiestrami filharmoników w Oslo i Londynie oraz opery narodowej w Helsinkach i w Sztokholmie[1].

Salonen prowadzi Los Angeles Philharmonic (Conductor Laureate)[1] i londyńską Philharmonia Orchestra (Principal Conductor)[2]. Brał udział w multimedialnych instalacjach RE-RITE i Universe of Sound, umożliwiających zwiedzającymi dyrygowanie i granie w orkiestrze poprzez projekcje audio i video[2]. Współpracował nad utworzeniem aplikacji na iPadThe Orchestra[2][3].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze kompozycje tworzył w stylu neo-romantycznym, m.in. utwór na fortepian i waltornię Hornmusic 1 (1976)[1]. W 1981 roku napisał koncert saksofonowy wykorzystujący partie mówione – fragmenty twórczości Franza Kafki[1]. Dalsze kompozycje to utwory seryjne lub przypadkowe, czasem wykorzystujące elektronikę[1].

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Dorobek kompozytorski[a]
Gatunek/zespół Liczba Dzieła
Solowe z orkiestrą 7 Concerto for Alto Saxophone and Orchestra (1980), Mimo II (1992), Mania (2002), Wing on Wing (2004), Piano Concerto (2007), Violin Concerto (2009), Cello Concerto (2016)
Orkiestrowe 9 Giro (1982), LA Variations (1996), Gambit (1998), Foreign Bodies (2001), Insomnia (2002), Stockholm Diarey (2004), Hellix (2005), Nyx (2011), Pollux (2018)
Muzyka na septet 3 Catch and Release (2006); z solistami: Five Images After Sappho (1999), Mania (2000)
Muzyka na duet-sekstet 6 Goodbye (1979), Prologue (1979), Meeting (1982), Second Meeting (1992), Memoria (2003), Homunculus (2007)
Solo 11 Yta I (1982), Yta II (1985), Yta III (1986), Yta IIb (1987), Concert étude (2000), Dichotomie (2000), Lachen verlernt (2002), Pentatonic Étude (2008), knock, breathe, shine (2010), Sisar (2012), Invenzione and Chorale
Elektroakustyczne 1 Baalal (1982)
Chór a capella 3 Two Songs from Kalender Röd (2000), Dona Nobis Pacem (2010), Iri da iri (2014)
Chóralne (z orkiestrą) 1 Karawane (2014)
Wokalne 1 Floof (Songs of Homeostatic Homer) (1988)
Taneczne 1 Mirage (2010)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dorobek podany za stroną Music Sales Classical (stan na 2018 rok)[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Salonen, Esa-Pekka. W: Ruth-Esther Hillila, Barbara Blanchard Hong: Historical Dictionary of the Music and Musicians of Finland. Greenwood Publishing Group, 1997, s. 360–361. ISBN 978-0-313-27728-3. [dostęp 2018-10-02]. (ang.)
  2. a b c About (ang.). W: esapekkasalonen.com [on-line]. [dostęp 2018-10-03].
  3. The Orchestra (ang.). [dostęp 2018-10-03].
  4. Music Sales Classical: Esa-Pekka Salonen (ang.). [dostęp 2018-10-03].