Fort Va w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort Va Bonin
Zwischenwerk Va
Symbol zabytku nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1]
Ilustracja
Wejście frontowe do fortu
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

ul. Tadeusza Szeligowskiego
ob. 52 ark. 2 dz. 38/3, 37/2,
ob. 53 ark. 7 dz. 406/3[1]

Typ budynku

fort

Architekt

Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz

Rozpoczęcie budowy

1887

Ukończenie budowy

1890

Zniszczono

1945

Właściciel

PTOP „Salamandra”[2],
część: Miasto Poznań[3]

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Fort Va BoninZwischenwerk Va”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Fort Va BoninZwischenwerk Va”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Fort Va BoninZwischenwerk Va”
Ziemia52°26′43″N 16°55′00″E/52,445278 16,916667
Strona internetowa

Fort Va (Bonin, Ludwika Mierosławskiego, oryg. Zwischenwerk Va) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Piątkowie pomiędzy ulicami: Wojciechowskiego, Lechicką i Księcia Mieszka I[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica informacyjna

Zbudowany został w latach 1887–1890, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej[4]. Fort otrzymał nazwę Bonin na cześć Eduarda von Bonin. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort Va otrzymał imię generała Ludwika Mierosławskiego.

Podczas bitwy o Poznań, w nocy 13/14 lutego 1945 od północy, oddziały 246 pułku piechoty wraz z bateriami haubic 203 mm szturmowały forty IVa, V i Va[5][6]. Fort Va poddał się po 12 godzinach, jako ostatni (Fort IVa po 2, a Fort V po 10 godzinach)[7].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[8].

Fort stanowi własność Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”. Z jego upoważnienia obiektem opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Fortyfikacji „Kernwerk”[9], które prowadzi tu prace konserwacyjne, m.in. wycinkę części drzew, których korzenie mogą zagrażać zabytkowym murom[2][10]. Członkowie Towarzystwa odkopują również XIX-wieczny bruk. Obiekt został udostępniony do zwiedzania od 28 kwietnia 2012 roku. Zwiedzanie udostępnione jest tylko z przewodnikiem, który oprowadza gości ubrany w replikę pruskiego munduru piechoty[11].

Lokalizacja i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie satelitarne fortu (1965).
Wejście do fortu

Dojazd do fortu drogą rokadową (ul. Lechicka)[12]. W sąsiedztwie osiedle Bolesława Chrobrego[13] oraz Centrum Handlowe Plaza.

Otoczony suchą fosą (długość 500 m, szerokość 9 m, wysokość 5,5 m)[2]. Posiada trzy kaponiery: 1 szyjową, 2 czołowo-barkowe[2]. Kaponiery były połączone poterną biegnącą pod fosą. Do niedawna zachowany zbiornik na wodę zlokalizowany w poternie głównej[14].

W lutym 1945 zostały zniszczone schrony barkowe oraz schron w wale szyjowym[14]. Po stronie szyi fortu znajduje się zniszczony przez Rosjan blokhauz obrony wjazdu.

Przebudowy[edytuj | edytuj kod]

Modernizacje prowadzone w latach 1913-1914, wybudowany zbiornik na wodę, studnia, schron dla drużyny przeciwszturmowej na przeciwskarpie[14]. W 1939 wybudowane 3 schrony obserwacyjno-bojowe na wale[14].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Część pomieszczeń fortu stanowi ważne w skali regionu zimowisko nietoperzy.

Kaponiera fortu
Kaponiera fortu


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-24].
  2. a b c d Kernwerk: Opis fortu Va (pol.). Kernwerk. [dostęp 2013-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-28)].
  3. Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  4. Maria Strzałko, Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007.
  5. Szumowski 1985 ↓, s. 349, 353.
  6. Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 58, 1985. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  7. Szumowski 1985 ↓, s. 353.
  8. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  9. my-poznaniacy.org: Fortyfikacje Poznania – rozmowa z Krzysztofem Kłoskowskim (pol.). [dostęp 2013-06-28]., strona zarchiwizowana w web.archive.org (2011-10-18)
  10. Elżbieta Podolska, Głos Wielkopolski z 12 maja 2012: Poznajemy tajemnice Fortu Bonin (pol.). [dostęp 2013-06-28].
  11. KaT: Fort Va - kolejny obiekt do zwiedzania (pol.). epoznan.pl. [dostęp 2013-06-24].
  12. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 199.
  13. Aleksandra Błaszak-Zbierska: Wycieczki po Piątkowie i okolicach. Poznań: Abos, 1995, s. 12. ISBN 83-85337-17-2.
  14. a b c d Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 202.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 349, 353, 355., ryc.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]