Fort VIII w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fort VIII
Fort 8
Obiekt zabytkowy nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1][2]
Fort VIIIFort 8
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Rumuńska[1]
ob. 36 ark. 32 dz. 41/18, 41/17, 41/3[3]
Typ budynku fort
Architekt Hans von Biehler
Rozpoczęcie budowy 1876
Ukończenie budowy 1882
Ważniejsze przebudowy 1888-1889, ok. 1905, 1913-1914
Właściciel wł. prywatna[3]
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Fort VIIIFort 8
Fort VIII
Fort 8
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Fort VIIIFort 8
Fort VIII
Fort 8
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort VIIIFort 8
Fort VIII
Fort 8
Ziemia52°23′42″N 16°51′26″E/52,395000 16,857222

Fort VIII (Grolman, Kazimierza Grudzielskiego) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Kasztelanowie, na obszarze osiedla samorządowego Grunwald Południe, przy ulicy Rumuńskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany został w latach 1876–1882, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej[4]. Fort otrzymał nazwę Grolman na cześć Karla von Grolmana (do 1902 nazwę tę nosił Bastion III Grolman). W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort VIII otrzymał imię generała Kazimierza Grudzielskiego.

W czasie wojny (sierpień 1940-1945) w forcie znajdował się obóz jeniecki dla żołnierzy francuskich, angielskich, od 1942 także radzieckich, włoskich (1944) i polskich (Stalag XXI D)[5][6][7]. W styczniu 1945 obóz został ewakuowany[8]. Po wojnie fort wykorzystywany był jako magazyn[6][7].

W latach 90. XX wieku teren został sprzedany prywatnemu właścicielowi[7]. W forcie mieściła się dyskoteka, od 1994 mają miejsce spotkania klubu motocyklowego, a od 2003 mieści się tam także Poznańska Scena Muzyczna[9].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[10].

Lokalizacja i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie satelitarne fortu (1965).

Dojazd do fortu drogą forteczną (ul. Rumuńska) i drogą rokadową (ul. Bułgarska)[11]. Fort znajduje się bezpośrednio przy trybunie Stadionu Miejskiego oraz zabudowaniach domków jednorodzinnych. Na terenie fortu zachował się jedyny w Poznaniu domek wałmistrza[7].

Kąt między odcinkami czoła – 130°[12]. Fort, jako jedyny, nie posiadał galerii przeciwskarpowych[6].

Przebudowy[edytuj | edytuj kod]

W latach 1888-1889 wzmocniono mury i sklepienia, a na skrzydłach dobudowano sześciostanowiskowe baterie[6]. Około 1905 roku zamontowano artyleryjskie stanowisko obserwacyjne W.T.Neu[6][13]. W latach 1913-1914 przemurowano niektóre wejścia, a w kaponierach zwężono otwory strzelnicze oraz zamontowano w nich osłony pancerne[6]. Na przeciwskarpie oraz bateriach dołączonych zostały wybudowane cztery betonowe schrony.

Obiekt ten jako jeden z dwóch fortów głównych w Poznaniu nie posiada zadaszonych fos. Są one jednak zalane wodą, ponieważ podczas budowy pobliskich osiedli został uszkodzony kanał odwadniający[14][7].

Przypisy

  1. a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-24].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego (31-03-2013) (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013. [dostęp 2013-06-28]. s. 160.
  3. a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  4. Maria Strzałko. Raport o stanie zabytków miasta Poznania. , 2007. Miasto Poznań. 
  5. Polak 1988 ↓, s. 198.
  6. a b c d e f Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 218.
  7. a b c d e BS, KaT: Zabytkowy fort na Grunwaldzie zalany wodą (pol.). 2012-03-05. [dostęp 2013-06-29].
  8. Polak 1988 ↓, s. 199.
  9. Miasto Poznań: Poznań jest otoczony 18 zabytkowymi fortami (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-29].
  10. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  11. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 217.
  12. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 132.
  13. Jacek Biesiadka, Mariusz Wojciechowski: TWIERDZA POZNAŃ - Część II: Twierdza fortowa 1876-1914 (pol.). [dostęp 2013-06-29].
  14. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 135, 218.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
  • Bogusław Polak: Poznańskie Fortyfikacje. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]