Fort V w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fort V
Fort 5
Obiekt zabytkowy nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1]
Kaponiera czołowa fortu
Kaponiera czołowa fortu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Lechicka
ob. 50 ark. 24 dz. 2/141[2]
Typ budynku fort
Architekt Hans von Biehler
Rozpoczęcie budowy 1879
Ukończenie budowy 1883
Ważniejsze przebudowy 1888, ok. 1939-1945
Zniszczono 1952-1960
Właściciel Miasto Poznań[2]
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Fort VFort 5
Fort V
Fort 5
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Fort VFort 5
Fort V
Fort 5
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort VFort 5
Fort V
Fort 5
Ziemia52°26′41″N 16°56′08″E/52,444722 16,935556

Fort V (Waldersee I, Mycielskich) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Naramowicach przy ulicy Lechickiej[1].

Historia[edytuj]

Zbudowany został w latach 1879–1883, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej[3]. Fort otrzymał nazwę Waldersee I na cześć Alfreda von Waldersee. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort V otrzymał imię rodziny Mycielskich.

W czasie II wojny światowej fort był prawdopodobnie więzieniem, a później szpitalem[4]. Podczas bitwy o Poznań, w nocy 13/14 lutego 1945 od północy, oddziały 246 pułku piechoty wraz z bateriami haubic 203 mm szturmowały forty IVa, V i Va[5][6]. Fort V poddał się po 10 godzinach (ewakuacja załogi, która pozostawiła 250-300 rannych w obiekcie[4]), po forcie IVa (po 2 godzinach) i przed fortem Va (12 godzin odpierania ataku)[5][7].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[8].

Lokalizacja i konstrukcja[edytuj]

Zdjęcie satelitarne fortu (1965).

Fort zlokalizowany jest na północ od osiedla Wichrowe Wzgórze. Za fortem (na północ od obiektu) wybudowane osiedle Za Fortem. Dojazd do fortu drogą forteczną (częściowo zachowana) i drogą rokadową (ul. Lechicka)[9].

Kąt między odcinkami czoła – 140°, o wydłużonych barkach (miejsce na wał piechoty) w stosunku do fortów tego samego typu[10]. Prochownia, podobnie jak w Forcie VI, centralna pod nasypem osiowym (przy centralnej poternie)[11].

Przebudowy[edytuj]

Po 1888 roku fort był modernizowany. Rozebrano wtedy kaponierę czołową, zastępując ją kaponierą rewersową. Tego typu rozwiązanie było zastosowane tylko w tym forcie[12]. Wzmocniono również mury i stropy. Ziemna bateria umieszczona na prawym barku, pierwotnie wyposażona w sześć stanowisk, została przedłużona do dziesięciu. Na środkowej remizie wału artyleryjskiego wybudowano stanowisko obserwacyjne P.B.St.87[13]. W 1939 roku przy schronie lewej baterii zbudowano betonowy schron obserwacyjno-bojowy[14]. W czasie wojny fosy zostały zadaszone i wykorzystywane jako magazyny amunicji fabryki DWM (H.C.P)[14].

W latach powojennych (1952-1960) fort został wysadzony i rozebrany a pozostałe fragmenty fosy zasypane[15][16]; miało to na celu przygotowanie terenu pod północną obwodnicę Poznania (nie wybudowaną)[4]. Zachowała się kaponiera czołowa z częściowym zadaszeniem, oba wyjazdy artyleryjskie na majdan oraz pozostałości stanowiska P.B.St.87[14].

Przypisy

  1. a b Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-24].
  2. a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  3. Maria Strzałko. Raport o stanie zabytków miasta Poznania. , 2007. Miasto Poznań. 
  4. a b c Czy Fort V ożyje? (pol.). 2001-01-23, 2009-08-21. [dostęp 2013-06-28].
  5. a b Szumowski ↓, s. 353.
  6. Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 58, 1985. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  7. Biesiadka ↓, s. 313.
  8. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  9. Biesiadka 2006 ↓, s. 199.
  10. Biesiadka ↓, s. 132.
  11. Biesiadka ↓, s. 137.
  12. Polak ↓, s. 120.
  13. Biesiadka 2006 ↓, s. 156, 200.
  14. a b c Biesiadka 2006 ↓, s. 200.
  15. Biesiadka ↓, s. 200.
  16. Polak ↓, s. 282.

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Biesiadka: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku. Poznań: 2006.
  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 353, 355.
  • Bogusław Polak: Poznańskie Fortyfikacje. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988.

Linki zewnętrzne[edytuj]