Fort VIIIa w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort VIIIa
Zwischenwerk VIIIa
Obiekt zabytkowy nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1][2]
Ilustracja
Lewa kaponiera fortu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Raszyńska[1]
ob. 35 ark. 16 dz. 29/7[3]
Typ budynku fort
Architekt Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz
Rozpoczęcie budowy 1887
Ukończenie budowy 1896
Ważniejsze przebudowy 1913-1914, 1939
Właściciel Miasto Poznań[3]
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Fort VIIIa Zwischenwerk VIIIa
Fort VIIIa
Zwischenwerk VIIIa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort VIIIa Zwischenwerk VIIIa
Fort VIIIa
Zwischenwerk VIIIa
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Fort VIIIa Zwischenwerk VIIIa
Fort VIIIa
Zwischenwerk VIIIa
Ziemia52°23′09″N 16°52′05″E/52,385833 16,868056

Fort VIIIa (Rohr, Mikołaja Sokolnickiego) (oryg. Zwischenwerk VIIIa) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Raszynie na osiedlu samorządowym Grunwald Południe przy ulicy Raszyńskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany został w latach 1887–1896, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej[4][5]; budowa kosztowała ok. 1 mln marek[6]. Fort otrzymał nazwę Rohr na cześć Ferdinanda von Rohra (do 1902 nazwę tę nosił Nadszaniec III Rohr). W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort VIIIa otrzymał imię generała Michała Sokolnickiego[a][7].

Podczas bitwy o Poznań forty na Górczynie (VIIIa i IX) nie otrzymały środków artyleryjskich[8]. 27 stycznia 1945 rozpoczął się ostrzał fortów przez baterie 128 brygady artylerii lekkiej (dowódca płk. Anatolij Kozub)[8]. Z uwagi na liczne straty w 27 i 74 dywizji gwardii podczas podchodzenia w kierunku fortów, dowódca 29 korpusu armii gwardii, gen. mjr Anastasij Szemienkow, zadecydował o natarciu 27 dywizją gwardii na odcinek między fortami i zaatakowanie ich od tyłu. 28 stycznia 1945 został opanowany cały Górczyn[8].

Po II wojnie światowej fort był użytkowany przez Ludowe Wojsko Polskie, a później jako magazyn[9], m.in. WSS „Społem”[7][10][11]. Część koszar i poterna główna została zniszczona przez pożar w 2006 roku[10][11]. Od 2009 roku fort jest oddany w najem i zorganizowany tam jest salon oraz warsztat motocyklowy[11].

W dniach 13–14 czerwca 2009 podczas akcji "Poznań za pół ceny" obiekt odwiedziło prawie 2000 osób[12][13].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[14].

Lokalizacja i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie satelitarne fortu (1965).

Dojazd do fortu drogą forteczną (ul. Raszyńska) i drogą rokadową (ul. Taczanowskiego / ul. Piotra Ściegiennego / ul. Albańska)[15]. Obiekt zlokalizowany jest w parku ks. Jasińskiego, pomiędzy osiedlem im. Mikołaja Kopernika a osiedlem Raszyn[5]. Na przedstoku znajduje się park oraz kościół należący do parafii pw. Świętej Rodziny[5]. Około 500 m na południe od fortu linia kolejowa i stacja Poznań Górczyn[7].

Wokół budynku fortu znajduje się sucha fosa (szerokość 9 m, wysokość 6 m)[6]. Z uwagi na wysoki poziom wód gruntowych zrezygnowano z budowy poterny pod fosą, a kaponiery rewersowe były połączone ze sobą korytarzem biegnącym w murze przeciwskarpowym[6]. Fort jest w dobrym stanie zachowania[9].

Przebudowy[edytuj | edytuj kod]

W latach 1913-1914 dokonano nielicznych modernizacji polegających na przemurowaniu niektórych wejść, wstawiając nowe drzwi[9]. Na przeciwskarpie zbudowano też dwa małe betonowe schrony[9][16]. W sierpniu 1939 roku wybudowano trzy betonowe schrony oraz pancerne stanowisko obserwacyjne ze stalowo-betonową kopułą[9][10][7].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Władze wojskowe proponowały gen. Stanisława Taczaka, jednak władze cywilne nalegały by nie nadawać fortom imion osób żyjących.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-24].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego (31-03-2013) (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013. s. 160. [dostęp 2013-06-28].
  3. a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  4. Maria Strzałko. Raport o stanie zabytków miasta Poznania. , 2007. Miasto Poznań. 
  5. a b c Karwat ↓, s. 283.
  6. a b c Karwat ↓, s. 284.
  7. a b c d Karwat ↓, s. 286.
  8. a b c Karwat ↓, s. 288.
  9. a b c d e Biesiadka ↓, s. 220.
  10. a b c www.urb-ex.pl: Twierdza Poznań, Fort VIIIa Rohr (pol.). [dostęp 2013-06-30].
  11. a b c mmpoznan.pl: Zabytkowy Fort VIIIa ożył za sprawą... motocykli! (pol.). 2012-02-21. [dostęp 2013-06-30].
  12. Poznańska Lokalna Organizacja Turystyczna. 2009-06-15. [dostęp 2010-11-22]., kopia w web.archive.org
  13. mmpoznan.pl: Tłumy poznaniaków zdobyły fort VIIIa (pol.). 2009-06-14. [dostęp 2013-06-30].
  14. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  15. Biesiadka ↓, s. 217.
  16. Karwat ↓, s. 285.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Karwat. Górczyńskie fortyfikacje. „Kronika Miasta Poznania”. 1/2002, s. 275-290. Wydawnictwo Miejskie (pol.). , rys., fot.
  • Jacek Biesiadka: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]