Francisco Sá Carneiro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Francisco Sá Carneiro
Sá Carneiro.jpg
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1934
Porto
Data i miejsce śmierci 4 grudnia 1980
Loures
Premier Portugalii
Okres od 3 stycznia 1980
do 4 grudnia 1980
Przynależność polityczna Partia Socjaldemokratyczna
Poprzednik Maria de Lourdes Pintasilgo
Następca Diogo Freitas do Amaral (p.o.)
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Wolności (Portugalia)

Francisco Manuel Lumbrales de Sá Carneiro (ur. 19 lipca 1934 w Porto, zm. 4 grudnia 1980[1] w Loures) – portugalski prawnik i polityk, współzałożyciel i lider Partii Socjaldemokratycznej, parlamentarzysta i minister, a w 1980 premier Republiki.

Życiorys[edytuj]

Ukończył prawo na Uniwersytecie Lizbońskim[2], po czym praktykował jako adwokat[1]. Od czasów studenckich działał w Akcji Katolickiej. W działalność polityczną zaangażował się pod koniec lat 60. w okresie rządów Marcela Caetano[1]. W 1969 został wybrany do parlamentu z listy partii rządzącej. Zaczął się jednak dystansować wobec rządów dyktatorskich, współorganizował kilkuosobową liberalną grupę deputowanych, do której należeli również m.in. Francisco Pinto Balsemão i João Bosco Mota Amaral. W 1973 na znak protestu wobec braku demokratycznych przemian zrezygnował z mandatu parlamentarnego[2].

Po rewolucji goździków z 1974 znalazł się w gronie założycieli Partii Ludowo-Demokratycznej, w 1976 przekształconej w Partię Socjaldemokratyczną. Został w jej ramach sekretarzem generalnym, stając się tym samym liderem partii. W 1975 z powodów zdrowotnych czasowo zastąpił go Emídio Guerreiro. W 1978 po konflikcie w kierownictwie ugrupowania zrezygnował z partyjnej aktywności, jednak już na kolejnym zjeździe w 1979 został ponownie jej liderem[1][2][3].

Od maja do lipca 1974 był ministrem bez teki w rządzie, którym kierował Adelino da Palma Carlos. Od 1975 zasiadał w parlamencie – najpierw w konstytuancie, następnie w Zgromadzeniu Republiki. Zorganizował Sojusz Demokratyczny (z udziałem PSD, Centrum Demokratyczno-Społecznego i monarchistów), który wygrał wybory z 1979 i 1980. W grudniu 1979 został desygnowany na stanowisko premiera, urząd objął w styczniu 1980[1][2][3].

Przed wyborami prezydenckimi z grudnia 1980 wspierał Antónia Soaresa Carneiro przeciwko ubiegającemu się o reelekcję (i późniejszemu zwycięzcy) Antóniowo Ramalho Eanesowi[2]. 4 grudnia 1980, na trzy dni przed głosowaniem, Francisco Sá Carneiro wraz z m.in. z ministrem obrony, udając się na wiec wyborczy, zginął w katastrofie samolotu Cessna 421, który rozbił się wkrótce po starcie[1][2][4].

Katastrofa ta wzbudziła liczne kontrowersje i stała się przedmiotem kolejnych śledztw parlamentarnych. W szczególności komisje z 1995 i 2004 stwierdzały, że doszło do niej na skutek sabotażu[1][4][5].

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Sá Carneiro, Francisco (hiszp.). mcnbiografias.com. [dostęp 2017-08-04].
  2. a b c d e f Biografias de personalidades portuguesas (Nomes de A a L) (port.). cvce.eu, 7 września 2012. [dostęp 2017-08-04].
  3. a b Leaders of Portugal (ang.). zarate.eu. [dostęp 2017-08-04].
  4. a b Investigative Commission: 1980 Portugal Crash Was Sabotage (ang.). aero-news.net, 9 grudnia 2004. [dostęp 2017-08-04].
  5. Premier's Body Exhumed In Inquiry (ang.). chicagotribune.com, 8 października 1995. [dostęp 2017-08-04].
  6. Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2017-08-04].