Główne Kwatermistrzostwo Wojska Polskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Korpusówka słuzb kwatermistrzowskich 1960.jpg

Główne Kwatermistrzostwo Wojska Polskiego – jedna z instytucji centralnych Wojska Polskiego (ludowego). Wchodziło w skład Ministerstwa Obrony Narodowej[1].

Wraz z rozbudową Wojska Polskiego doskonaliła się struktura organizacyjna organów dowodzenia tyłami operacyjnymi. Rozszerzał się zakres działania tyłów oraz zmieniały się metody kierowania nimi.

Szefostwo Zaopatrzenia WP[edytuj]

Kwatermistrzostwo Naczelnego Dowództwa WP występowało początkowo pod nazwą Szefostwa Zaopatrzenia WP, a dopiero od 10 września 1944 r. występuje jako Główne Kwatermistrzostwo Wojska Polskiego.

Szefostwo Zaopatrzenia WP powstało 8 sierpnia 1944 r. w celu, jak głosił rozkaz Naczelnego Dowództwa WP nr 3 - "zapewnienia ciągłości zaspokajania wszelkich potrzeb wojska". Utworzono je z byłego Urzędu Zaopatrzenia Materiałowo-Technicznego (UZMT) Głównego Sztabu Formowania Armii Polskiej w ZSRR[2].

Szefem Zaopatrzenia WP został gen. bryg. Jakub Iszczenko[2].

Struktura organizacyjna[edytuj]

Kierownictwo

Sztab:

  • oddział organizacyjny
  • oddział planowania i statystyki
  • oddział administracyjno-gospodarczy
  • kancelaria ogólna

Departament intendentury:

  • oddział zaopatrzenia żywnościowego:
    • wydział ewidencji i planowania
    • wydział zaopatrzenia w chleb i furaż
    • wydział zaopatrzenia w artykuły kolonialne i jarzyny
    • wydział zaopatrzenia w mięso i tłuszcze
    • wydział transportu i magazynów
    • wydział przetwórczy artykułów rolnych
    • wydział finansów
  • oddział zaopatrzenia mundurowego:
    • wydział ewidencji i planowania
    • wydział naprawczy
    • wydział transportu i magazynów
    • wydział organizacji i przedsiębiorstw
    • wydział finansów
  • oddział dostaw
  • oddział zaopatrzenia taborowo-gospodarczego
  • oddział budownictwa, rementu i zakwaterowania:
    • wydział kwaterunkowy
    • wydział budownictwa i remontu
    • wydział eksploatacji
    • wydział opałowy
    • wydział przedsiębiorstw gospodarczych
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział finansowy
  • oddział finansów:
    • wydział organizacyjny
    • wydział planowania

Departament uzbrojenia:

  • oddział organizacji i planowania
  • oddział uzbrojenia i przyrządów artyleryjskich
  • oddział uzbrojenia strzeleckiego
  • oddział amunicji
  • oddział remontu i eksploatacji uzbrojenia
  • oddział zaopatrzenia i eksploatacji traktorów
  • oddział dostaw uzbrojenia
  • oddział składów
  • oddział inspekcji
  • oddział finansów

Departament wojenno-technicznego zaopatrzenia:

  • oddział zaopatrzenia wojsk pancernych i zmotoryzowanych:
    • wydział ewidencji i planowania
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział remontu i organizacji warsztatów
    • wydział finansów
  • oddział samochodowy:
    • wydział ewidencji i planowania
    • wydział eksploatacji
    • wydział remontu i organizacji warsztatów
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział finansów
  • oddział zaopatrzenia wojsk inżynieryjnych:
    • wydział organizacji planowania
    • wydział zaopatrzenia i dostaw
    • wydział remontu i eksploatacji
    • wydział finansów
  • oddział drogowy:
    • wydział organizacji i planowania
    • wydział budowy dróg i mostów
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział remontu i dostaw
    • wydział eksploatacji
    • wydział finansów
  • oddział zaopatrzenia w sprzęt i środki chemiczne:
    • wydział eksploatacji, remontu i dostaw
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział finansów
  • oddział zaopatrzenia w środki łączności:
    • wydział organizacji planowania
    • wydział zaopatrzenia
    • wydział remontu, dostaw i eksploatacji
    • wydział finansów
  • oddział zaopatrzenia w materiały pędne i smary:
    • wydział ewidencji i planowania
    • wydział zaopatrzenia w smary
    • wydział eksploatacji
    • wydział dyspozytorski
    • wydział finansów

Departament służby zdrowia:

  • oddział leczniczo-ewakuacyjny
  • oddział sanitarno-epidemiologiczny
  • oddział zaopatrzenia
  • główna komisja lekarska
  • wydział finansów

Oddział weterynaryjny

  • wydział leczniczo-ewakuacyjny
  • wydział zaopatrzenia

Oddział zbiórki zdobyczy wojennej:

  • wydział ewidencji i planowania
  • wydział zbiórki uzbrojenia i amunicji
  • wydział zbiórki sprzętu intendenckiego
  • wydział zbiórki złomu żelaznego
  • wydział finansów

Oddział personalny:

  • wydział organizacyjny
  • wydział ewidencji i oficerów rezerwy
  • wydział mianowań, odznaczeń i nagród

Urząd komunikacji wojskowej:

  • oddział przewozów
  • oddział techniczny
  • wydział finansów i kontroli
  • wydział ogólny

Struktura organizacyjna Głównego Kwatermistrzostwa WP[edytuj]

10 września 1944 r. ukazał się rozkaz Naczelnego Dowództwa WP zmieniający dotychczasową strukturę organizacyjną i zakres działania Szefostwa Zaopatrzenia WP. Nastąpiło to w związku z utworzeniem dowództw poszczególnych rodzajów wojsk i szefostw służb Wojska Polskiego, które przejęły od Szefostwa Zaopatrzenia WP zadania w zakresie zaopatrywania podległych im wojsk w środki bojowe i techniczne[2].

W ramach ogólnej rozbudowy wojska oraz przechodzenia władz naczelnych i instytucji na etat dowództwa Frontu, również i Główne Kwatermistrzostwo WP formowało się na podstawie tego etatu. Zachowało ono jednak całą specyfikę warunków działania i zakres wykonywanych zadań centralnych organów kwatermistrzowskich w odróżnieniu od zadań wykonywanych przez tyły związku operacyjnego. Struktura organizacyjna Głównego Kwatermistrzostwa WP była więc tworem nietypowym, miała bowiem zarówno cechy organizacji właściwej dla centralnego organu kwatermistrzowskiego, jak i cechy instytucji tyłów operacyjnych[2].

Rozformowano Departament Zaopatrzenia Wojenno -Technicznego. Część komórek organizacyjnych tego departamentu przekazano właściwym dowódcom rodzajów wojsk i szefom służb, a z pozostałych zaś zorganizowano samodzielne zarządy i oddziały Głównego Kwatermistrzostwa WP.

Ponadto utworzono wydział studiowania doświadczeń wojennych, wydzielono z departamentu intendentury oddziału finansów oraz oddziały budownictwa, remontu i zakwaterowania[2]. Rozbudowano też departament służby zdrowia oraz zmieniono nazwy wszystkich komórek organizacyjnych i stanowisk służbowych zgodnie z etatem nr 02/401. Reorganizacja Głównego Kwatermistrzostwa WP trwała do połowy października 1944 r.

Dalsze przeobrażenia w strukturze organizacyjnej nastąpiły w styczniu i kwietniu 1945 r. Kolejnymi rozkazami zostały wyłączone z Głównego Kwatermistrzostwa Departament Służby Zdrowia, Departament Uzbrojenia, Oddział ewidencji strat podoficerów szeregowców

Główne Kwatermistrzostwo WP w końcowym okresie wojny[edytuj]

Kierownictwo:

  • główny kwatermistrz, jednoczenie zastępca Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego do spraw kwatermistrzowskich
  • zastępca głównego kwatermistrza WP
  • zastępca głównego kwatermistrza WP do spraw polityczno-wychowawczych
  • oficer łącznikowy
  • adiutant

Sztab:

  • oddział organizacyjny
  • oddział ewidencji materiałowego zaopatrywania wojsk
    • wydział żywnościowy
    • wydział mundurowy
  • oddział planowania przewozów samochodowych i powietrznych
  • wydział studiowania doświadczeń wojennych
  • oddział ogólnoadministracyjny
    • wydział finansów
  • wydział łączności specjalnej
  • kancelaria ogólna i tajna

Oddział budownictwa, remontu i zakwaterowania:

  • wydział kwaterunkowy
  • wydział budownictwa i remontu
  • wydział eksploatacji
  • wydział opałowy
  • wydział budownictwa przedsiębiorstw
  • wydział zaopatrzenia,
  • wydział finansów.

Przypisy

  1. Encyklopedia Powszechna PWN, t. 3, Warszawa 1975, s. 603.
  2. a b c d e Józef Margules [red.]: Z zagadnień rozwoju ludowego Wojska Polskiego. s. 62-69.

Bibliografia[edytuj]

  • Józef Margules [red.]: Z zagadnień rozwoju ludowego Wojska Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  • Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945. Wybór materiałów źródłowych, tom I, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958
  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III Ludowe Wojsko Polskie 1943-1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973, wyd. I