Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1944)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy naczelnego dowództwa w latach 1944-1945. Zobacz też: Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego.

Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (NDWP) - naczelna instytucja kierownicza Wojska Polskiego (ludowego)

Dekretem z 21 lipca 1944 Krajowa Rada Narodowa powołała do życia instytucję Naczelnego Dowództwa WP - najwyższy organ dowodzenia armii polskiej. W myśl artykułu nr 4, Naczelne Dowództwo miało składać się z pięciu osób: Naczelnego Dowódcy, dwóch zastępców Naczelnego Dowódcy i dwóch członków[1].

Karol Świerczewski, Marian Spychalski, Michał Rola-Żymierski

Imienny skład Naczelnego Dowództwa WP został wyznaczony postanowieniem Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 22 lipca 1944 r., wydanym na mocy dekretu z 21 lipca 1944 r.

Prezydium Krajowej Rady Narodowej mianowało:

zastępcami Naczelnego Dowódcy:

członkami Naczelnego Dowództwa WP:

29 lipca 1944 r. ogłoszono w Lublinie pierwszy rozkaz Naczelnego Dowódcy WP . W rozkazie podano min: "Krajowa Rada Narodowa jako reprezentacja narodu, jedynie uprawniona do kierowania i zespalania wszystkich akcji prowadzonych w imię wyzwolenia Polski, objęła zwierzchnictwo nad Związkiem Patriotów Polskich w ZSRR i podległą mu Armią Polską w ZSRR. Krajowa Rada Narodowa dekretem z dnia 21 lipca 1944 r. zjednoczyła Armię Ludową, zorganizowaną w Polsce, z Armią Polską utworzoną w ZSRR, w jednolitą całość pod nazwą Wojsko Polskie"

Rozkaz precyzuje też inne uprawnienia Naczelnego Dowództwa WP (do nadawania wszystkich stopni oficerskich w Wojsku Polskim do stopnia pułkownika włącznie. Stopnie generalskie nadawać mogło Prezydium Krajowej Rady Narodowej na wniosek Naczelnego Dowództwa WP).

Głównym zadaniem Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, wynikającym z założeń manifestu PKWN, była sprawa zwiększenia wkładu militarnego Polski w dzieło zwycięstwa nad Niemcami.

Mając zapewnioną daleko idącą pomoc Armii Czerwonej Naczelne Dowództwo WP przystąpiło do realizacji planu rozbudowy sił zbrojnych na rok 1944 (plan opracowany prawdopodobnie w sztabach Armii Czerwonej). Plan ten przewidywał min:

  • zorganizowanie naczelnych władz i instytucji wojskowych: sztabów, dowództw rodzajów wojsk i szefostw służb, organów kwatermistrzowskich, sprawiedliwości, instytucji kulturalnych i naukowych, duszpasterstwa oraz innych instytucji pomocniczych wraz z jednostkami obsługi i ochrony,
  • zorganizowanie Frontu Polskiego w składzie trzech armii ogólnowojskowych, armii lotniczej oraz jednostek odwodu Naczelnego Dowództwa (OND),
  • utworzenie terenowych organów administracji wojskowej i rozbudowanie aparatu mobilizacyjnego,
  • zorganizowanie szkolnictwa wojskowego i jednostek zapasowych,
  • przygotowanie bazy materiałowo-technicznej: składów, magazynów, warsztatów naprawczych, zakładów i baz przetwórczych, zakładów sanitarnych (szpitale, laboratoria, sanatoria), zakładów weterynaryjnych i jednostek kwaterunkowo-budowlanych.

Plan miał być realizowany w dwóch etapach. W pierwszym etapie (do 15 września 1944 r.) miano zorganizować instytucje centralne, 2 Armię Wojska Polskiego oraz kilka jednostek odwodu Naczelnego Dowództwa. Realizacja drugiego etapu rozpoczęła się w początkach października 1944 r.

8 sierpnia 1944 r . Naczelne Dowództwo WP wydało rozkaz nr 3. Był to pierwszy rozkaz organizacyjny. Rozwiązano nim Radę Wojenną Armii Polskiej w ZSRR, a jej uprawnienia przejęło Naczelne Dowództwo WP. Powołano również do życia Sztab Główny Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego.

W związku z tym, że zakres działania Naczelnego Dowództwa WP był znacznie szerszy i wykraczał poza ramy pracy dowództwa i sztabu Frontu, formowano również instytucje poza etatem. Do takich instytucji należały m. in. Departament Uzbrojenia, Szefostwo Mobilizacji i Uzupełnień, Główny Zarząd Informacji, Główny Zarząd Polityczno-Wychowawczy i Oddział Personalny.

Kolejnymi rozkazami Naczelnego Dowództwa WP powołano do życia:

Wiosną 1945 r. powołano do życia okręgi wojskowe i I Wiceministerstwo Obrony Narodowej.

Przypisy

  1. Józef Margules [red.]: Z zagadnień rozwoju ludowego Wojska Polskiego. s. 39-46.

Bibliografia[edytuj]

  • Józef Margules [red.]: Z zagadnień rozwoju ludowego Wojska Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  • Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945. Wybór materiałów źródłowych, tom I, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958
  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III Ludowe Wojsko Polskie 1943-1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973, wyd. I