Gereza angolańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gereza angolańska
Colobus angolensis[1]
P. Sclater, 1860
Gereza angolańska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina gerezy
Rodzaj gereza
Gatunek gereza angolańska
Podgatunki
  • C. a. angolensis Sclater, 1860
  • C. a. cordieri Rahm, 1959
  • C. a. cottoni Lydekker, 1905
  • C. a. palliatus Peters, 1868
  • C. a. prigoginei Verheyen, 1959
  • C. a. ruwenzorii Thomas, 1901
  • C. a. sharpei Thomas, 1902
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Gereza angolańska[3] (Colobus angolensis) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Systematyka[edytuj]

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniono kilka podgatunków C. angolensis[4][3]:

  • C. angolensis angolensisgereza angolańska (status IUCN: LC)[5]
  • C. angolensis cordierigereza dżunglowa (status IUCN: NT)[6]
  • C. angolensis cottonigereza czarno-biała (status IUCN: LC)[7]
  • C. angolensis palliatusgereza tanzańska (status IUCN: LC)[8]
  • C. angolensis prigogineigereza kabobońska (status IUCN: EN)[9]
  • C. angolensis ruwenzoriigereza ruwenzorska (status IUCN: VU)[10]

Morfologia[edytuj]

Gereza angolańska ma czarne futro i czarną twarz otoczoną przez długie, białe pasma włosów, porastające również ramiona. W celu ochrony przed chłodem osobniki żyjące w górach mają gęstsze i dłuższe futro, niż te żyjące na nizinach. Długość ciała wynosi od 49 do 70 cm, nie licząc ogona o długości od 75 do 85 cm. Samce są zazwyczaj nieco większe od samic. Masa ciała dorosłego osobnika waha się od 9 do 20 kg.

Występowanie[edytuj]

Tropikalne lasy deszczowe wschodniej Nigerii, Kamerunu, wschodniego Gabonu, północnego Konga, północno-wschodniego Zairu, Ugandy, Rwandy, Etiopii, Kenii i północnej Tanzanii. Pomimo, że gatunek nazwano na cześć Angoli, jest to rzadkie zwierzę w tym kraju.

Ekologia[edytuj]

Biotop: Gerezy angolańskie zamieszkują gęste lasy deszczowe, zarówno nizinne jak i górskie do 3000 m.

Tryb życia: Gatunek ten prowadzi dzienny, nadrzewny tryb życia. Żyje w grupach liczących od 10 do 15 osobników, w których skład wchodzi najczęściej jeden dorosły samiec, 6 samic oraz ich młode. Gerezy angolańskie żyją do 20 lat na wolności i 30 w niewoli.

Pokarm: Dieta gerez angolańskich składa się w dwóch trzecich z liści, a w jednej trzeciej z owoców i pestek. Czasem jedzą też korę drzew i kiełki.

Rozród: Samce najczęściej osiągają dojrzałość płciową w wieku 4, a samice 2 lat. Okres ciąży trwa od 147 do 178 dni. Najczęściej rodzi się jedno młode, ale zdarzają się też bliźniaki. Małe rodzą się białe, dopiero w wieku 3 miesięcy uzyskują ubarwienie charakterystyczne dla osobników dorosłych.

Ochrona[edytuj]

Gerezy angolańskie są wrażliwe na wszelkie zmiany w siedliskach, wiele z nich ginie podczas polowań. Nie są obecnie zagrożone wyginięciem, choć liczba osobników tego gatunku stale spada.

Przypisy

  1. Colobus angolensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J., Butynski, T.M., De Jong, Y. & Groves, C.P 2008. Colobus angolensis. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 49. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Colobus angolensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  5. Kingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J. & Groves, C.P. 2008. Colobus angolensis ssp. angolensis. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  6. Hart, J. 2008. Colobus angolensis ssp. cordieri. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  7. Kingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J. & Groves, C.P. 2008. Colobus angolensis ssp. cottoni. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  8. Kingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J., Hart, J.F., Butynski, T.M., De Jong, Y. & Groves, C.P 2008. Colobus angolensis ssp. palliatus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  9. Kingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J. & Groves, C.P. 2008. Colobus angolensis ssp. prigoginei. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  10. Kingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J. & Groves, C.P. 2008. Colobus angolensis ssp. ruwenzorii. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]

Bibliografia[edytuj]

  1. Thompson B.: Colobus angolensis (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2002. [dostęp 31 grudnia 2008].
  2. Sean Flannery: Angolan Black-and-white Colobus Monkey (Colobus angolensis) (ang.). The Primata. [dostęp 31 grudnia 2008].
  3. ingdon, J., Struhsaker, T., Oates, J.F., Hart, J., Butynski, T.M., De Jong, Y. & Groves, C.P 2008. Colobus angolensis. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]