Turośl (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Turośl)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Turośl
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat kolneński
TERYT 2006062
Wójt Piotr Niedbała
Powierzchnia 198,43 km²
Populacja (2004)
• liczba ludności

4994
• gęstość 25,2 os./km²
Nr kierunkowy 86
Tablice rejestracyjne BKL
Adres urzędu:
ul.Jana Pawła II 49
18-525 Turośl
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Turośl
Liczba sołectw 21
Liczba miejscowości 23
Położenie na mapie powiatu
POL powiat kolnenski gmina Turosl.svg
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Turośl
Turośl
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Turośl
Turośl
Ziemia 53°23′N 21°44′E/53,386194 21,726056
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Turoślgmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie łomżyńskim.

Siedziba gminy to Turośl.

Wójtem gminy od 2004 r. pozostaje Piotr Niedbała[1], zaś przewodniczącym Rady Gminy 1 grudnia 2014 r. został wybrany Sławomir Milewski[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osady na obrzeżu Puszczy Kurpiowskiej zaczęto zakładać około połowy XVII wieku. Wieś Turośl powstała w wieku XVIII-tym, pierwotnie jako osada leśniczego zlokalizowana nad rzeką Turoślanką. Przez dłuższy czas tereny dzisiejszej gminy były zastrzeżone do wyłącznej dyspozycji książąt mazowieckich (zagajone) – stąd pierwotna nazwa tej części puszczy brzmiała Zagajnica. Obszar Zagajnicy Królewskiej obfitował w tury i łosie, stąd późniejsza nazwa tej miejscowości – Turośl. Pierwszymi osadami na jej terenie były rudy, czuli kuźnice, gdzie wytapiano żelazo z rudy darniowej, osady smolarzy produkujących smołę, dziegieć i węgiel drzewny oraz osady bartników zajmujących się rozwiniętą na szeroką skalę hodowlą pszczół. Turośl była również osadą leśną, a jej mieszkańcy trudnili się łowiectwem, pszczelarstwem, wytapianiem smoły, rudy darniowej i obróbką drewna.

Z biegiem lat, gdy ubywało lasów, Turośl przekształcała się w osadę rolniczą. Miały miejsce wystąpienia przeciwko najeźdźcy w okresie potopu szwedzkiego i wojny północnej (bohater ludowy Stach Konwa), udział w powstaniach narodowych czy walka z hitlerowskim okupantem. Podczas powstania styczniowego znaczące w historii regionu bitwy stoczono pod Lemanem i pomiędzy Ksebkami a Łączkami.

W okresie międzywojennym Kurpiowszczyzna, spustoszona rabunkową gospodarką zaborcy i znacznie zniszczona w czasie I wojny światowej, stanowiła region ubogi. Krytyczna sytuacja licznej biedoty wiejskiej doprowadziła do podjęcia przez Kurpiów akcji protestacyjnych. W Turośli, Nowej Rudzie, Cieciorach miały miejsce wystąpienia przeciwko władzom i policji. Ich rezultatem był słynny marsz Kurpiów na Kolno w 1924 roku, zakończony pomimo licznych represji częściowym cofnięciem uznwanych za krzywdzące podatków.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] gmina Turośl ma obszar ok. 198,43 km², w tym:

  • użytki rolne: 68%
  • użytki leśne: 26%

Gmina stanowi 21,12% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwały 4994 osoby.

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4994 100 2338 46,8 2656 53,2
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
25,2 11,8 13,4

Zasoby wodne[edytuj | edytuj kod]

  • Rzeka Pisa wraz z jej dopływem, Turoślanką
  • Jezioro Łacha
  • Graniczące z gminą jezioro Serafin

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Gminny Ośrodek Kultury znajdujący się w zabytkowym spichlerzu
  • Izba Regionalna zlokalizowana w zabytkowym wiatraku, zgromadziła około 500 eksponatów przedstawiających życie i historię Kurpiów
  • Gminna Biblioteka Publiczna

Instytucje te pełnią wiele funkcji, takich jak:

  • gromadzenie, dokumentowanie, tworzenie , ochrona i udostępnianie dóbr kultury
  • tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego ruchu turystycznego ,folkloru i sztuki ludowej
  • rozbudzanie i zaspokajanie potrzeb i zainteresowań kulturalnych społeczeństwa

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Adamusy, Charubin, Charubiny, Cieciory, Cieloszka, Dudy Nadrzeczne, Krusza, Ksebki, Leman, Łacha, Nowa Ruda, Popiołki, Potasie, Ptaki, Pudełko, Pupki, Samule, Szablaki, Trzcińskie, Turośl, Wanacja, Zimna.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Kolno, Łyse, Pisz, Zbójna

Przypisy

  1. Władze Gminy Turośl. BIP gminy Turośl. [dostęp 2014-12-14].
  2. Nowa Rada Gminy Turośl. Witryna gminy Turośl. [dostęp 2014-12-14].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14].